Các xe bồn chở khí LNG tại trạm bốc dỡ của cảng LNG PetroChina Giang Tô, Trung Quốc – Ảnh: AFP
Trong bối cảnh eo biển Hormuz gần như tê liệt suốt gần 3 tháng qua, giá khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) có thể còn tăng mạnh hơn nữa trong những tháng tới.
Các chuyên gia cảnh báo nếu mùa hè năm nay nóng hơn dự báo và Bắc Kinh tăng mạnh nhập khẩu LNG, giá năng lượng toàn cầu có thể tiếp tục leo thang trong những tháng tới.
Áp lực từ thời tiết cực đoan
Theo tờ Straits Times ngày 26-5, các dự báo khí tượng cho thấy mùa hè năm nay tại châu Á nhiều khả năng nóng hơn mức trung bình nhiều năm.
Nhật Bản được dự báo ghi nhận nhiệt độ trung bình cao hơn khoảng 1,5 độ C, trong khi Hàn Quốc và nhiều khu vực ở Trung Quốc có thể nóng hơn từ 0,5 – 1 độ C. Tại Ấn Độ, nhiệt độ hiện đã chạm ngưỡng 45 độ C, còn Thái Lan ghi nhận chỉ số nhiệt cảm nhận thực tế lên đến 52 độ C.
Đáng chú ý, hiện tượng El Niño được dự báo sẽ hình thành từ tháng 6 đến tháng 8 và tiếp tục mạnh lên trong các tháng tiếp theo. Kịch bản quen thuộc của hiện tượng này là làm giảm lượng mưa tại Ấn Độ và phần lớn Đông Nam Á hải đảo, đồng thời làm tăng nguy cơ nắng nóng và hạn hán, đặc biệt tại miền bắc Trung Quốc.
Nhiệt độ tăng mạnh sẽ kéo theo nhu cầu sử dụng thiết bị làm mát, gây áp lực lớn lên hệ thống điện vốn đã căng thẳng.
Báo SCMP dẫn lời ông Wang Yaqi, kỹ sư tại Trung tâm Khí hậu quốc gia Trung Quốc, nhận định hạn hán kéo dài có thể làm suy giảm sản lượng thủy điện tại nhiều quốc gia, buộc các nước phải tăng cường đốt nhiên liệu hóa thạch để bù đắp – từ đó đẩy chi phí nhập khẩu năng lượng và lượng phát thải carbon cùng leo thang.
Áp lực không chỉ dồn lên châu Á. Châu Âu cũng đối mặt nguy cơ thiếu hụt năng lượng khi mực nước tại các hồ thủy điện Thụy Sĩ xuống thấp, đe dọa hoạt động của các nhà máy điện hạt nhân vốn phụ thuộc vào nguồn nước làm mát.
Bà Helle Ostergaard Kristiansen, Phó chủ tịch cấp cao phụ trách khí đốt và điện tại Tập đoàn năng lượng Equinor ASA, nhận định thị trường khí đốt đang ở trạng thái rất căng thẳng. Bà cảnh báo nguồn cung khí đốt vật lý đang thiếu hụt và việc lấp đầy kho dự trữ là rất khó khăn, tình hình càng kéo dài càng trở nên nghiêm trọng hơn.
Các công nhân Gazprom tại một cơ sở hạ tầng đường ống dẫn khí “Sức mạnh Siberia” từ Nga sang Trung Quốc. Nga có kế hoạch tăng gấp đôi lượng khí đốt xuất khẩu sang Trung Quốc vào năm 2035 – Ảnh: Ria Novosti
Biến số mang tên Trung Quốc
Trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu mong manh, giới phân tích đánh giá rủi ro lớn nhất nằm ở nhu cầu LNG của Trung Quốc – nước nhập khẩu LNG lớn nhất thế giới. Theo Bloomberg, xung đột tại Trung Đông đã khiến khoảng 20% nguồn cung LNG toàn cầu bị gián đoạn.
Tuy nhiên, giá khí đốt đến nay vẫn chưa tăng sốc như trong các cuộc khủng hoảng năng lượng trước đây, chủ yếu do nhu cầu nhập khẩu của Bắc Kinh trong tháng 3 và tháng 4 không nhiều.
Tình hình này có thể sớm thay đổi. Các công ty điện lực Trung Quốc đang cho thấy dấu hiệu chuẩn bị khôi phục hoạt động nhập khẩu LNG nhằm bù đắp phần thiếu hụt từ Qatar – một trong những nhà cung cấp chủ chốt.
Ông Saul Kavonic, chuyên gia phân tích năng lượng tại nền tảng nghiên cứu MST Marquee, lưu ý tác động đầy đủ của việc gián đoạn tại eo biển Hormuz chưa bộc lộ vì thị trường đang trong giai đoạn nhu cầu thấp theo mùa, và cảnh báo giá LNG có thể tăng thêm tới 50% từ nay đến tháng 8 nếu hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz tiếp tục bị hạn chế.
Dòng chảy LNG toàn cầu đang cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt. Theo Reuters, một số chuyến hàng LNG của Mỹ vốn hướng sang châu Âu đã chuyển sang châu Á trong hai tuần gần đây – nơi người mua sẵn sàng trả giá cao hơn.
Dữ liệu theo dõi tàu biển trong 30 ngày qua cho thấy lượng LNG cập cảng châu Âu đã giảm hơn 10% so với cùng kỳ năm ngoái. Xu hướng này trái ngược với giai đoạn trước, khi châu Âu giành phần lớn nguồn cung toàn cầu để bù đắp lượng khí đốt đường ống sụt giảm từ Nga.
Một yếu tố còn có thể hạ nhiệt thị trường là sản lượng thủy điện của Trung Quốc. Ông James Caron, Giám đốc vận hành tại Atmospheric G2, nhận định miền nam và miền đông Trung Quốc nhiều khả năng sẽ có lượng mưa gần hoặc cao hơn trung bình, qua đó hỗ trợ sản xuất thủy điện và giảm bớt nhu cầu dùng khí đốt.
Tuy nhiên, theo bà Maggie Xueting Lin, chuyên gia nghiên cứu năng lượng tại Citigroup, nhu cầu LNG của Bắc Kinh vẫn nhiều khả năng sẽ tăng do yếu tố mùa vụ – dù mức tăng được dự báo không quá mạnh trong bối cảnh nhu cầu công nghiệp tương đối yếu và Trung Quốc vẫn duy trì thuế quan đối với LNG nhập khẩu từ Mỹ.
Thế giới nỗ lực tiết kiệm năng lượng
Theo Financial Times, một trong những biện pháp tiết kiệm năng lượng hiệu quả nhất là để cơ chế thị trường tự điều tiết: giá nhiên liệu leo thang sẽ buộc người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu hoặc tìm kiếm giải pháp thay thế. Tại châu Âu, doanh số xe điện đã tăng vọt từ tháng 3 khi giá nhiên liệu tăng cao.
Song song đó, chính phủ nhiều nước cũng chủ động can thiệp bằng các chính sách thực tế. Tại châu Á, xu hướng làm việc từ xa, ưu tiên phương tiện công cộng và cắt giảm các chuyến công tác đường hàng không đang được đẩy mạnh nhằm giảm áp lực lên nguồn cung nhiên liệu.
