Trẻ cần có không gian thư giãn, giải trí yêu thích để phát triển tự nhiên và đầy đủ nhất – Ảnh: T.Q.
Gia đình thành đề tài câu view
“Ai bảo tôi ác. Tôi là mẹ kế đấy, con chồng thấy tôi là phải bỏ chạy đấy rồi sao. Cứ thử đặt mình vào trường hợp hoàn cảnh của tôi đi rồi hãy cào phím”. Dòng trạng thái của chị L. kèm clip TikTok thể hiện cảnh bé gái nức nở bỏ chạy vào nhà khi trông thấy mẹ kế. Clip gắn hashtag “xu hướng” tiếp cận nhiều người, đã hơn 4,3 triệu lượt xem.
Một clip khác, người phụ nữ này cho biết con nhớ mẹ ruột, quấy khóc nên chị lỡ tay đánh. Clip khác nữa, chị giải thích mẹ kế nếu coi con chồng như con đẻ thì phải… đánh chứ. Nhiều người thắc mắc không rõ chủ kênh đang cố làm kịch bản câu view hay đây là cảnh “mấy đời bánh đúc có xương”.
Kênh này có hơn 20 clip mà nhân vật chính là bé gái, nhiều cảnh bé khóc, ngồi kế người phụ nữ với gương mặt không cảm xúc. Hàng trăm bình luận, người thông cảm chủ kênh, người góp ý không nên quát mắng trẻ nhỏ. “Mong chị đừng nói thế trước mặt bé, bé nghe sẽ buồn và tủi thân”, một người bình luận.
Một kênh khác lại khai thác nội dung về đổ vỡ gia đình. Người phụ nữ liên tục đăng tải hình ảnh đau khổ vì chồng theo người khác. Mặc con khóc khản tiếng đòi cha, người mẹ vẫn quay kèm những lời đầy ẩn ý: “Ba con theo người khác rồi, con đừng chờ nữa”. Cảnh tượng này lặp đi lặp lại qua nhiều video tạo thành “series” bi kịch gia đình tan vỡ.
Người xem ban đầu dừng lại vì tiếng khóc, hoàn cảnh nhói lòng. Họ thương và tò mò những ngày tiếp theo của đứa trẻ, chờ xem chủ kênh tiếp tục công bố điều gì. Từ sự thương xót và hiếu kỳ, các kênh nhanh chóng có lượng theo dõi lớn. Khi đã đủ độ viral, video xen kẽ đường dẫn sản phẩm, số điện thoại liên hệ công việc, livestream bán hàng.
Vấn đề ở chỗ không ai biết trong những video kia bao nhiêu phần là thật, bao nhiêu phần “nêm nếm” tăng kịch tính. Chỉ có một điều dễ nhận ra là hình ảnh, cảm xúc và cả những tổn thương trẻ nhỏ là có thật và được dùng làm công cụ kiếm tiền.
Rất đau lòng khi cha mẹ, người thân cố tình biến các em thành công cụ kiếm tiền thông qua những màn trình diễn có kịch bản. Đây là những hành vi sai lệch xã hội, rất khó chấp nhận.
PGS.TS TRƯƠNG VĂN VỸ
Khai thác triệt để nước mắt trẻ thơ
Một dạng nội dung khác khiến nhiều phụ huynh không khỏi ám ảnh là khai thác nỗi đau mất mát của trẻ nhỏ. Một video ghi lại cảnh bé trai vật vờ bên linh cữu, ngơ ngác khóc nghẹn “mẹ ơi, mẹ ơi” rồi kèm thêm hình ảnh mộ phần, lời kể bi thương… Người đăng có khi là người thân hoặc tài khoản xa lạ đăng lại nhưng cũng kèm theo đó hàng loạt link sản phẩm quần áo, phụ kiện.
Chị Minh Phụng (36 tuổi, ngụ TP.HCM) cho biết nhiều lần phải lướt thật nhanh vì không chịu nổi cảm giác nặng nề. “Tôi từng thấy clip bé gái đập tay liên tục vào quan tài gọi mẹ ra chơi với mình. Đọc hàng ngàn bình luận thương xót tôi nghĩ sao có thể trong khoảnh khắc đau lòng nhất của con trẻ vẫn có người cầm điện thoại dí sát vào để quay đăng lên, chưa kể bao nhiêu người đua nhau đăng lại, mức độ lan tỏa rất nhanh”, chị nói.
Những video phản cảm xuất hiện ngày càng nhiều, quyền riêng tư, cảm xúc, mất mát của trẻ hầu như bị bỏ qua hết. Theo chị Phụng, điều day dứt nhất là những đứa trẻ hoàn toàn không biết hình ảnh của mình bị lan truyền cho hàng triệu người xa lạ bàn tán.
“Con trẻ đâu hiểu được mạng xã hội là gì. Người lớn đăng như vậy sau này lớn lên trẻ xem lại không biết sẽ có cảm xúc gì?”, chị Phụng băn khoăn.
Gia đình phải là thành trì vững chắc nhất
Theo PGS.TS Trương Văn Vỹ – giảng viên xã hội học, tội phạm học (ĐH Quốc gia TP.HCM), điều đáng lo hiện nay là việc sử dụng hình ảnh trẻ em ngày càng chuyên nghiệp, có chủ đích và xuất hiện dấu hiệu lạm dụng trẻ em để trục lợi.
Đánh giá hệ lụy không chỉ dừng ở việc xâm phạm quyền riêng tư mà còn ảnh hưởng đến tiến trình nhân cách của trẻ, ông Vỹ cho rằng giải pháp quan trọng nhất vẫn nằm ở gia đình.
“Rất cần sự quan tâm, định hướng và ý thức của người lớn khi sử dụng mạng xã hội. Nhà trường, cơ quan quản lý và các nền tảng mạng xã hội cần có trách nhiệm mạnh mẽ hơn trong việc giáo dục, kiểm soát và hạn chế tình trạng lợi dụng trẻ em câu view, kiếm tiền”, ông Vỹ bày tỏ.
Trẻ cần được tôn trọng không gian riêng
ThS tâm lý lâm sàng Vương Nguyễn Toàn Thiện – Phó trưởng phụ trách ngành tâm lý học (Trường ĐH Hùng Vương) – nói việc chia sẻ hình ảnh con lên mạng là xu hướng đang gia tăng và cần được nhìn nhận thận trọng, nhất là với mục đích thu hút lượt xem.
Khi trẻ ở giai đoạn hình thành cảm giác an toàn và niềm tin với thế giới xung quanh, việc đời sống bị đưa lên mạng ngoài ý muốn có thể làm xáo trộn cảm giác an toàn.
Lớn hơn một chút, trẻ bắt đầu hình thành cái tôi và lòng tự trọng, việc liên tục nhận được sự chú ý trên mạng có thể làm nảy sinh suy nghĩ giá trị bản thân được công nhận từ bên ngoài thay vì giá trị nội tại bền vững. Trẻ cần được tôn trọng không gian riêng, nuôi dưỡng cảm xúc và định hướng phát triển lành mạnh trong đời thực lẫn trên mạng.
“Nên trước khi đăng tải bất kỳ điều gì về con, cha mẹ hãy tự hỏi điều này có tốt, có giúp ích cho sự khôn lớn của con không?”, ThS Thiện chia sẻ.
Một số quốc gia đã cấm trẻ từ 16 tuổi trở xuống dùng mạng xã hội. Việt
Nam có nên cấm dùng mạng xã hội với người từ 16 tuổi trở xuống hay nên ứng xử thế nào trước hệ lụy vì “nghiện” mạng xã hội của trẻ hiện nay?
Mời bạn đọc chia sẻ ý kiến về việc này cùng chúng tôi, gửi ý kiến qua email: tto@tuoitre.com.vn; quoclinh@tuoitre.com.vn.
