Ngày 10/5, trong một bài phát biểu trước đông đảo cử tri tại TP Hyderabad (bang Telangana), Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đưa ra lời kêu gọi chưa từng có tiền lệ: người dân nên hạn chế mua vàng trong vòng một năm, bao gồm cả việc mua vàng làm trang sức trong các dịp lễ hội và đám cưới.
Bên cạnh việc hạn chế mua vàng, ông Modi cũng kêu gọi người dân hạn chế du lịch nước ngoài, tiết kiệm nhiên liệu bằng cách sử dụng phương tiện công cộng, ghép xe, làm việc tại nhà nếu có thể và giảm 10% lượng dầu ăn tiêu thụ.
Những biện pháp này được đưa ra nhằm giảm chi tiêu ngoại tệ trong bối cảnh giá dầu thế giới tăng vọt do xung đột tại Trung Đông leo thang.
Lời kêu gọi của Thủ tướng Modi diễn ra trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt là cuộc xung đột giữa Mỹ – Israel với Iran, khiến eo biển huyết mạch Hormuz bị gián đoạn hơn hai tháng rưỡi. Điều này đã đẩy giá dầu Brent lên trên ngưỡng 105 USD/thùng.
Là nước nhập khẩu tới 90% nhu cầu dầu thô, Ấn Độ chịu áp lực đặc biệt lớn khi hóa đơn nhập khẩu năng lượng tăng vọt.
Trong bối cảnh đó, vàng trở thành gánh nặng thứ hai. Theo số liệu mới nhất, nhập khẩu vàng của Ấn Độ trong năm tài khóa 2026 đã tăng 24,1% lên mức 72 tỷ USD, trong khi bạc tăng vọt 149,6% lên 12,1 tỷ USD. Cả hai kim loại này chiếm tới 10,8% tổng nhập khẩu của quốc gia Nam Á.
Thâm hụt thương mại do nhập khẩu vàng và dầu mỏ gây sức ép lớn lên đồng Rupee và dự trữ ngoại hối. Đây chính là lý do Thủ tướng Modi kêu gọi “tiết kiệm ngoại tệ bằng mọi giá”.
Tác động lập tức đến thị trường chứng khoán
Ngay trong phiên giao dịch đầu tuần ngày 11/5, lời kêu gọi của Thủ tướng đã có hiệu ứng tức thì lên thị trường chứng khoán Ấn Độ.
Cổ phiếu các công ty vàng bán lẻ lớn đồng loạt lao dốc. Cụ thể, Senco Gold giảm 8,69%, Kalyan Jewellers mất 8,3%, PC Jeweller giảm 3,26% và Titan Company giảm 6,45%.
Chỉ số chuẩn Sensex cũng ghi nhận mức giảm hơn 1.000 điểm trong phiên sáng do lo ngại về sự gián đoạn kinh tế kéo dài.
Trước những đồn đoán rằng chính phủ có thể áp thuế nhập khẩu vàng để hạn chế nhập khẩu, một quan chức chính phủ đã nhanh chóng lên tiếng trấn an vào ngày 11/5. “Hiện tại, chưa có kế hoạch tăng thuế nhập khẩu vàng và bạc”, quan chức này khẳng định.
Điều này cho thấy New Delhi đang dựa vào biện pháp “mềm” là kêu gọi công chúng thay đổi hành vi tiêu dùng, thay vì các biện pháp hành chính cứng rắn như tăng thuế.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng động thái kêu gọi này có thể là bước đệm để chính phủ theo dõi phản ứng của thị trường trước khi đưa ra các quyết định mạnh mẽ hơn trong tương lai.
Phản ứng trái chiều trong nước
Trong khi cộng đồng doanh nghiệp như các tập đoàn Bharti Enterprises, EY India, KPMG… bày tỏ ủng hộ lời kêu gọi của Thủ tướng và bắt đầu rà soát chính sách công tác, chi tiêu thì phe đối lập lại chỉ trích.
Lãnh đạo phe đối lập tại Lok Sabha (Hạ viện), ông Rahul Gandhi, cho rằng động thái này phản ánh những hạn chế trong định hướng chính sách.
Ông chia sẻ trên mạng xã hội X: “Sau 12 năm, đất nước đang ở thời điểm mà người dân được khuyến nghị nên mua gì, không nên mua gì, nên đi đâu và không nên đi đâu”. Theo ông, điều đó cho thấy trách nhiệm đang được đặt lên vai người dân thay vì từ phía người điều hành chính sách.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định lời kêu gọi này nhằm huy động “tinh thần yêu nước kinh tế” trong bối cảnh khủng hoảng toàn cầu.
Cựu Bộ trưởng Tài chính P. Chidambaram từng kêu gọi người dân hạn chế mua vàng vào năm 2013 khi đất nước đối mặt với áp lực thâm hụt tài khoản vãng lai.
Theo Hội đồng Vàng Thế giới, Ấn Độ là thị trường tiêu thụ vàng lớn thứ hai thế giới và đang có sự chuyển dịch cơ cấu rõ rệt khi nhu cầu trang sức giảm 19% trong quý I/2026 do giá cao. Trong khi đó, đầu tư vào vàng miếng, vàng thỏi và ETF lại tăng vọt, lần đầu tiên vượt tiêu dùng trang sức.
Theo Indian Express, The Times of India, The Economic Times
