Ngày 4.5 (giờ địa phương), phe ủng hộ Alberta ly khai Canada thông báo đã nộp gần 302.000 chữ ký cho phía cơ quan bầu cử, kèm theo kiến nghị yêu cầu kích hoạt cuộc trưng cầu dân ý đòi độc lập cho tỉnh bang giàu dầu mỏ với 5 triệu dân của quốc gia Bắc Mỹ, theo AP.
Kể từ khi Alberta gia nhập liên bang Canada năm 1905, tâm lý bất mãn đối với các nhà lãnh đạo chính trị ở miền đông, cụ thể là ở Ontario và Quebec, đã nhiều lần thúc đẩy các phong trào ly khai bên lề trong suốt thế kỷ qua.
Đến thập niên 1980, sự phẫn nộ đối với chính quyền liên bang tại Ottawa tăng mạnh sau khi thủ tướng lúc đó là ông Pierre Trudeau triển khai kế hoạch mở rộng quyền kiểm soát đối với ngành dầu mỏ và Alberta đặc biệt bị ảnh hưởng. Và năm 2015, con trai ông Pierre Trudeau là ông Justin Trudeau đắc cử thủ tướng với chương trình nghị sự chú trọng ứng phó biến đổi khí hậu, và một lần nữa vấp phải phản đối từ nhiều người dân ở Alberta.
Trước việc nhóm ly khai tiến gần hơn bao giờ hết đến ngưỡng kích hoạt trưng cầu dân ý, cựu Phó thủ hiến Alberta Thomas Lukaszuk, người dẫn đầu phong trào “Alberta mãi là Canada” gọi những gì diễn ra là một dạng “phản quốc”.
Ông Lukaszuk cho rằng phong trào ly khai gần đây được tiếp sức bởi Thủ hiến theo đường lối cánh hữu Danielle Smith, người muốn xích gần quan hệ với đảng Cộng hòa của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Theo ông, sự ủng hộ ngầm từ Washington, bao gồm một số cuộc gặp giữa phe ly khai với Bộ Ngoại giao Mỹ, cũng góp phần đẩy mạnh phong trào này trong vài tháng qua.
Hồi tháng 1, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cũng có phát ngôn “gây bão” khi nói rằng Alberta và Mỹ sẽ là “những đối tác tự nhiên”.
Về khả năng Alberta ly khai khỏi Canada có thể được đưa ra bỏ phiếu trên toàn tỉnh bang sớm nhất là vào tháng 10 năm nay, nhưng cần tiến hành các bước xác thực về chữ ký kiến nghị.
