Lộ trình cấm xe xăng vào nội đô Hà Nội từ 1.7

Lộ trình 3 giai đoạn

Theo đó, lộ trình triển khai vùng phát thải thấp, cấm xe xăng tại khu vực vành đai 1 được chia làm 3 giai đoạn. Giai đoạn 1 (từ ngày 1.7 – 31.12), Hà Nội sẽ triển khai thí điểm tại vùng lõi thuộc P.Hoàn Kiếm, bao gồm 11 tuyến phố bao quanh: Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân, Lý Thái Tổ. Trong khu vực này, kể từ 1.7, cấm toàn bộ các loại xe máy công nghệ sử dụng nhiên liệu hóa thạch (xăng, dầu). Đối với xe mô tô, gắn máy cá nhân không kinh doanh trên nền tảng công nghệ bị cấm lưu thông từ 18 – 24 giờ ngày thứ sáu, từ 6 – 24 giờ ngày thứ bảy và chủ nhật.

Với ô tô chạy xăng, các loại ô tô tải dưới 2 tấn đáp ứng quy chuẩn khí thải mức 4, chỉ được phép hoạt động ngoài giờ cao điểm (từ 6 – 9 giờ và từ 16 – 19 giờ 30 hằng ngày). Ô tô tải từ 2 đến dưới 3,5 tấn đáp ứng quy chuẩn khí thải mức 4, chỉ được phép chạy từ 21 giờ đến 6 giờ ngày hôm sau và phải được Công an TP.Hà Nội chấp thuận bằng văn bản. Riêng ô tô tải trên 3,5 tấn bị cấm hoạt động.

Với ô tô từ 16 chỗ trở lên (trừ xe buýt, xe đưa đón học sinh) hoạt động tại các tuyến phố trong khu vực phố cổ và xung quanh hồ Hoàn Kiếm ở các phường: Hoàn Kiếm, Cửa Nam (gọi là vùng đệm – PV) phải đạt mức 4 theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải ô tô tham gia giao thông đường bộ (quy chuẩn). Loại phương tiện này bị cấm lưu thông từ 6 – 9 giờ và từ 16 – 19 giờ 30 hằng ngày. Xe buýt, xe đưa đón học sinh khi hoạt động thì khí thải phải đạt mức 4 theo quy chuẩn. Xe dưới 16 chỗ chạy xăng thì khí thải phải đạt mức 4 theo quy chuẩn.

Ở giai đoạn 2 (từ ngày 1.1.2027 – 31.12.2027), Hà Nội dự kiến mở rộng khu vực thí điểm tại các phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam gồm 3,6 km2 với chu vi 8,3 km và dân số khoảng 136.947 người. Theo đó, áp dụng trong vùng lõi phường Hoàn Kiếm, Cửa Nam bao gồm 14 tuyến phố bao quanh như: Nguyễn Du, Hàn Thuyên, Trần Hưng Đạo, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Hàng Đậu, Cửa Đông, Lý Nam Đế, Tôn Thất Thiệp, Điện Biên Phủ, Hàng Bông, Cửa Nam, Lê Duẩn.

Trong giai đoạn 3 (ngày 1.1.2028 – 31.12.2029), Hà Nội dự kiến triển khai mở rộng vùng phát thải thấp, cấm xe xăng toàn bộ khu vực trong vành đai 1 với diện tích 26,07 km2, chu vi 25 km và dân số khoảng 625.000 người. Theo đó, phạm vi trong vành đai 1 gồm 9 phường được bao quanh bởi các tuyến Hoàng Cầu, Đê La Thành, Ô Chợ Dừa, Xã Đàn, Đại Cồ Việt, Trần Khát Chân, Nguyễn Khoái, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Yên Phụ, Nghi Tàm, Âu Cơ, An Dương Vương, Lạc Long Quân, Bưởi, Cầu Giấy.

Hà Nội cần chuẩn bị những gì ?

Đề án của Hà Nội cho biết để triển khai vùng phát thải thấp với lộ trình cấm xe xăng tại vành đai 1, hiện TP đã bố trí 20 bãi đỗ xe ô tô, xe máy. Dự kiến, trong vành đai bố trí 80 bến xe, bãi đỗ. Trong đó, P.Hoàn Kiếm 3 bãi, P.Cửa Nam 2 bãi, P.Ngọc Hà 8 bãi, P.Giảng Võ 7 bãi, P.Hai Bà Trưng 19 bãi, P.Văn Miếu – Quốc Tử Giám 3 bãi, P.Ô Chợ Dừa 7 bãi, P.Ba Đình 11 bãi, P.Tây Hồ 20 bãi.

Vẫn theo đề án, dự kiến sẽ có thêm khoảng 30 – 35 trạm/điểm cho thuê xe đạp, xe đạp điện và số lượng phương tiện khoảng 250 – 300 xe. Đồng thời, TP sẽ bố trí và lắp đặt tủ đổi pin, trạm sạc trong khu vực vành đai 1. Cùng đó là hệ thống camera AI giao thông giám sát, kiểm soát phương tiện, biển báo, hạ tầng giám sát giao thông và hệ thống quản lý dữ liệu. TP cũng đã điều chỉnh tổ chức lại mạng lưới xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh trong khu vực vành đai 1, 2, 3: thực hiện thay xe điện, mở mới các tuyến buýt nhỏ có lộ trình đi qua các tuyến phố nhỏ, trong khu vực phát thải thấp nhằm kết nối ra các điểm trung chuyển lớn.

Đề án nhấn mạnh việc phát triển đồng bộ hạ tầng trạm sạc điện và trạm tiếp nhiên liệu sạch là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy quá trình chuyển đổi phương tiện giao thông sử dụng năng lượng sạch, đồng thời là nền tảng bảo đảm tính khả thi của việc triển khai Vùng phát thải thấp trên địa bàn TP.Hà Nội. Theo đó, đề án đặt mục tiêu, các bến xe, bãi đỗ xe buýt, taxi đang khai thác cần thực hiện lộ trình chuyển đổi theo hướng xanh hóa để tối thiểu 30% tổng số chỗ đỗ sẵn sàng cho việc lắp đặt trụ sạc điện hoặc tiếp nhiên liệu sạch. Với các bãi xe mới phải có tối thiểu 20% lắp trụ sạc điện ngay từ đầu và tối thiểu 30% chỗ đỗ còn lại phải sẵn sàng hạ tầng kỹ thuật. Với bãi đỗ xe tại chung cư, trung tâm thương mại, tòa nhà văn phòng, bệnh viện, tối thiểu 10% chỗ đỗ xe sẵn sàng cho việc lắp trụ sạc điện…

TP cũng ban hành các chính sách hỗ trợ mạnh mẽ nhằm thúc đẩy đầu tư phát triển hệ thống trạm tiếp năng lượng sạch công cộng và giao thông phi cơ giới. Cụ thể, ngân sách TP hỗ trợ 30% tiền lãi vay ngân hàng thương mại đối với toàn bộ giá trị hợp đồng vay trong thời gian vay vốn (tối đa không quá 5 năm), hoặc cho vay từ Quỹ Đầu tư phát triển TP.Hà Nội và Quỹ Bảo vệ môi trường Hà Nội đối với các doanh nghiệp đầu tư hạ tầng. Đồng thời, TP hỗ trợ 50% chi phí giải phóng mặt bằng và miễn 100% tiền thuê đất trong 5 năm đầu đối với các dự án thuộc danh mục được phê duyệt…

Đề án cũng nhấn mạnh việc tổ chức lại hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ, giao thông công cộng nhằm ưu tiên không gian giao thông sạch, giao thông công cộng và giao thông phi cơ giới trong vùng phát thải thấp và các khu vực phụ cận. Cùng đó là thiết lập hệ thống camera AI giao thông giám sát, kiểm soát phương tiện. Theo đề án, hệ thống camera ANPR sẽ được lắp đặt đồng bộ tại toàn bộ các điểm vào và điểm ra của vùng phát thải thấp, bảo đảm kiểm soát các phương tiện lưu thông trong khu vực. Dữ liệu nhận diện phương tiện được kết nối và tích hợp với các cơ sở dữ liệu liên quan, bao gồm cơ sở dữ liệu của Công an TP, Sở Xây dựng và Sở NN-MT.

Tại tờ trình dự thảo nghị quyết để HĐND TP.Hà Nội thông qua đề án, Sở NN-MT Hà Nội cho biết để đảm bảo cho việc thi hành đề án, HĐND TP.Hà Nội cần ban hành Nghị quyết về chính sách, biện pháp, hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông sử dụng năng lượng sạch trên địa bàn. Cạnh đó, các bộ, ngành T.Ư cũng cần ban hành quy chuẩn/tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với các trạm sạc xe điện lắp đặt tại nơi công cộng, nơi trông giữ xe tập trung, trạm dừng nghỉ…

Cần bảo đảm triển khai hiệu quả, có sự đồng thuận

Để tạo cơ sở pháp lý cho đề án, luật Thủ đô (sửa đổi) vừa được Quốc hội bấm nút thông qua chiều qua (23.4) cho phép HĐND TP.Hà Nội ban hành quy định về vùng phát thải thấp để hạn chế các phương tiện giao thông nhằm cải thiện chất lượng không khí; các biện pháp được áp dụng trong vùng phát thải thấp theo lộ trình phù hợp. Cùng đó, HĐND Hà Nội cũng được ban hành quy định chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng sạch; biện pháp hạn chế sử dụng phương tiện giao thông phát thải gây ô nhiễm môi trường, hạn chế phương tiện cá nhân…

Chia sẻ với Thanh Niên, ông Trịnh Xuân An, đại biểu Quốc hội chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng – An ninh – Đối ngoại Quốc hội, bày tỏ đồng tình và đánh giá việc triển khai vùng phát thải thấp tại khu vực vành đai 1 là bước chuyển mang tính chiến lược trong mô hình phát triển đô thị của thủ đô, hướng tới một đô thị xanh hơn, sạch hơn, văn minh hơn. Song, ông An cũng cho rằng thách thức lớn nhất là triển khai như thế nào để khả thi, hiệu quả và có sự đồng thuận xã hội.

Ông Trịnh Xuân An phân tích điều kiện tiên quyết là về hạ tầng. “Không thể đặt ra vùng phát thải thấp hay hạn chế phương tiện nếu chưa chuẩn bị đầy đủ hệ thống bãi đỗ xe và trạm sạc điện. Nhưng hạ tầng ở đây không thể làm theo cách dàn trải, manh mún, mà phải được tổ chức theo mạng lưới. Quan trọng hơn, việc phát triển hạ tầng sạc phải đi cùng với quy hoạch điện, với quỹ đất đô thị, với quy hoạch giao thông. Nếu không đồng bộ, rất dễ rơi vào tình trạng nơi cần thì không có, nơi có thì không dùng hết – vừa lãng phí nguồn lực, vừa làm suy giảm niềm tin chính sách”, vị đại biểu nêu.

Cạnh đó, việc tổ chức lại giao thông, theo ông An, sẽ là “linh hồn” của chính sách. Cụ thể, không nên tiếp cận theo hướng đơn thuần là hạn chế hay cấm phương tiện, mà phải chuyển sang tư duy tái cấu trúc cách người dân tiếp cận khu vực trung tâm. Điều này đòi hỏi phải tổ chức lại toàn bộ dòng chảy giao thông: phân luồng hợp lý, thiết kế các vành đai trung chuyển, hình thành hệ thống “park-and-ride” để người dân gửi xe ở ngoài và di chuyển bằng phương tiện công cộng vào trung tâm. Theo đại biểu, trong cấu trúc này, giao thông công cộng phải đóng vai trò trụ cột. “Không có giao thông công cộng đủ mạnh thì không thể hạn chế phương tiện cá nhân. Không chỉ là tăng số lượng xe buýt hay mở rộng metro, mà phải nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng độ phủ, rút ngắn thời gian chờ, kết nối liên thông giữa các loại hình vận tải. Người dân chỉ thay đổi hành vi khi họ thấy phương án thay thế thuận tiện hơn, chứ không phải vì bị ép buộc”, ông An nhấn mạnh.

Ngoài ra, ông An cũng nhấn mạnh phải có cơ chế công khai, minh bạch kết quả thực hiện: chất lượng không khí có cải thiện hay không, ùn tắc có giảm hay không, chi phí đi lại của người dân tăng hay giảm. Chính sự minh bạch này sẽ tạo ra niềm tin và cũng là áp lực tích cực để chính sách được điều chỉnh kịp thời.