Vì sao vỉa hè hấp dẫn du khách?

Du khách mê vỉa hè

Dạo một vòng quanh khu vực trung tâm TP.HCM, không khó để bắt gặp những vỉa hè luôn chật kín người. Nhiều quán ăn tồn tại hàng chục năm nhờ phần vỉa hè phía trước. Ngược lại, không ít không gian bên trong, dù có máy lạnh, bàn ghế chỉnh tề vẫn vắng vẻ.

Anh Quới Tử, 28 tuổi, ngụ ở P.Xuân Hòa, cho biết nhóm của anh hay chọn quán Vỹ Dạ ở đường Lý Tự Trọng, P.Bến Thành để ngồi ăn uống khi gặp gỡ. Anh đùa, muốn ngồi ăn ở vỉa hè quán này cũng phải có “số má” vì quán rất đông khách. Đi ăn buổi tối, đặc biệt là những ngày cuối tuần, nếu không đặt trước hoặc nhờ người quen thì đừng mong có chỗ. “Ngồi ở trong nhà chẳng ai thích vì bí bách, tù túng. Ngồi bên ngoài mát mẻ, ngắm đường phố, không chỉ ăn thấy ngon miệng hơn mà nói chuyện cũng rôm rả hơn”, anh Tử chia sẻ. Dù là quán quen nhưng hôm nào đến hết bàn bên ngoài, nhóm anh Tử cũng không chịu vào nhà mà nhất quyết tìm quán có bàn ngoài trời.

Dọc các tuyến đường Trần Hưng Đạo, Bùi Viện (P.Bến Thành), hàng quán vỉa hè tấp nập nhộn nhịp cả khách Tây lẫn khách ta; trong khi đó ngã tư Nguyễn Siêu – Ngô Văn Năm (P.Bến Nghé), khu vực chân cầu Ba Son được nhiều người ví là “thánh địa” cà phê của giới trẻ và dân văn phòng. Mỗi tối, các quán cà phê trứng, trà sữa, nước ép… kín khách ngồi bên ngoài; nhân viên xếp ghế sát nhau mà vẫn không đủ phục vụ nhu cầu.

Không chỉ các quán ở khu vực trung tâm, các khu ẩm thực truyền thống cũng tấp nập khách ăn uống ngoài vỉa hè. Đơn cử như phố ốc Vĩnh Khánh (P.Khánh Hội) chỉ dài gần 1 km, tập trung hàng trăm quán ốc, hải sản bày bán trước vỉa hè tối nào cũng đông nghịt người. Phố Vĩnh Khánh từng đứng thứ 10 trong danh sách “Những con phố thú vị nhất thế giới 2025” do tạp chí Anh Time Out công bố tháng 11.2025. Quán ốc Oanh 20 năm tuổi, nổi tiếng khi là điểm duy nhất trên phố này có tên trong danh sách Michelin tuyển chọn (Michelin Selected), nên càng ngày càng đông khách Tây.

Michelin từng nhận xét trải nghiệm ăn uống ngoài trời (cụ thể là vỉa hè) là đặc điểm nổi bật của quán ốc Oanh, hòa với không khí chung của phố Vĩnh Khánh. Còn Time Out nhận xét tiếng chảo lanh canh, tiếng cụng ly và tiếng karaoke lề đường kết hợp cùng nhau tạo nên bản sắc của con phố. Chủ quán ốc Oanh cũng từng chia sẻ, quán chỉ tập trung nấu ăn và bán hàng, không có ý định mở rộng theo kiểu nhà hàng lớn vì muốn giữ phong cách quán vỉa hè. Chính không gian bình dân, thoáng đãng này mới là điều khiến khách thích, đặc biệt là khách nước ngoài.

Quán The Lunch Lady ở tầng trệt chung cư Nguyễn Đình Chiểu, P.Tân Định cũng tương tự. Nổi tiếng sau lần gặp gỡ định mệnh với cố đầu bếp Anthony Bourdain, “vua ẩm thực Mỹ”, ghé ăn vào năm 2009, quán được đặt tên là The Lunch Lady, từ đó thu hút nhiều du khách quốc tế và Việt kiều tìm đến. Bà chủ quá cố của quán này từng khẳng định, dù có cơ hội mở nhà hàng lớn nhưng vẫn chọn giữ mô hình vỉa hè vì muốn duy trì phong cách riêng: “Vào nhà hàng thì mất chất rồi. Ở đây, người có 50.000 đồng vẫn có thể ngồi ăn thoải mái, đó mới là cái mình muốn giữ”.

Ông Trần Tường Huy, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu du lịch xã hội, nói rằng sức hút của vỉa hè nằm ở chính sự va chạm trực tiếp với đời sống đô thị. Sự gần gũi, nhộn nhịp, thậm chí có phần đông đúc của phố xá mang lại trải nghiệm chân thực, giúp du khách quan sát đời sống địa phương một cách sống động. Ông Huy cũng cho rằng vỉa hè không chỉ là không gian giao thông mà còn là không gian xã hội, không gian sinh kế, đồng thời cũng là một dạng tài nguyên văn hóa. Tại nhiều đô thị châu Á như Bangkok (Thái Lan) hay Seoul (Hàn Quốc), ẩm thực đường phố được quy hoạch và quản lý tốt nên trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, thu hút đông đảo du khách quốc tế.

Nên chuẩn hóa vỉa hè thu hút du lịch

Theo ông Trần Tường Huy, hiện việc quản lý chủ yếu dựa trên quy định về trật tự đô thị, xử phạt hành chính, chưa có tiêu chí dành riêng cho văn hóa kinh doanh vỉa hè. Trong khi người dân cần không gian buôn bán, còn du khách cần không gian trải nghiệm.

Ông Mai Thuận Lợi, thạc sĩ ngành du lịch (Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn – ĐH Quốc gia TP.HCM), Giám đốc Công ty du lịch quốc tế Hành Trình Vàng, cũng đồng tình thay vì cấm đoán, các địa phương có thể xem xét đưa hoạt động kinh doanh vỉa hè vào hệ thống quản lý chính thức thông qua cấp phép, thiết kế đồng bộ và tiêu chuẩn vận hành.

Cụ thể, cơ quan quản lý có thể phân loại không gian vỉa hè theo chức năng. Tại khu vực trung tâm tập trung nhiều khách du lịch nên cho phép kinh doanh nhưng phải đi kèm tiêu chuẩn rõ ràng về thiết kế, vệ sinh thực phẩm và tổ chức không gian. Còn ở khu dân cư, hoạt động này nên được giới hạn theo khung giờ để không ảnh hưởng đến sinh hoạt chung. Việc hình thành các tuyến phố ẩm thực hoặc khu trải nghiệm chuyên biệt sẽ giúp tập trung hoạt động hàng rong, từ đó dễ quản lý và nâng cao chất lượng dịch vụ.

TS Lê Hồng Vương, Trưởng khoa Du lịch Trường ĐH Văn Hiến, đề xuất không nên “dẹp” mà cần quy hoạch, tổ chức lại vỉa hè, bởi đây là sinh kế của một bộ phận lớn người dân. Vì vậy, khi quy hoạch cần tính đến việc tạo ra không gian phù hợp để vừa đảm bảo trật tự đô thị, vừa duy trì nguồn thu nhập cho họ. Một hướng đi khả thi, theo TS Vương là tổ chức lại hoạt động này theo mô hình tập trung, có quy hoạch rõ ràng. Các khu vực buôn bán có thể được thiết kế thành không gian văn hóa ẩm thực đặc trưng, nơi du khách không chỉ ăn uống mà còn trải nghiệm đời sống địa phương. “Nếu làm tốt, đây không chỉ là nơi kinh doanh mà còn trở thành sản phẩm du lịch, gắn với ẩm thực, làng nghề, quà lưu niệm hay các yếu tố văn hóa vật thể và phi vật thể”, ông Vương nhấn mạnh.