Tăng tốc kết nối đường sắt Việt – Trung

KHỞI SẮC TÀU LIÊN VẬN

Chuyến tàu khách liên vận quốc tế Hà Nội – Đồng Đăng (Lạng Sơn) – Nam Ninh (Trung Quốc) được Tổng công ty Đường sắt VN (VNR) chính thức khôi phục từ tháng 5.2025, sau 5 năm gián đoạn vì đại dịch Covid-19. Sau gần 1 năm vận hành trở lại, tuyến tàu đã phục vụ hơn 25.000 lượt khách, riêng 3 tháng đầu năm nay đạt hơn 4.800 lượt khách.

Sau khi đến Nam Ninh, hành khách có thể tiếp tục hành trình tới các thành phố lớn của Trung Quốc như Bắc Kinh, Quảng Châu hay Thâm Quyến nhờ mạng lưới tàu cao tốc hiện đại của nước này, hoặc nối chuyến sang nước thứ 3. Ngành đường sắt hai nước cũng đã tổ chức chạy thẳng tàu từ ga Gia Lâm đến ga Bắc Kinh và ngược lại, với 2 chuyến tàu mỗi tuần xuất phát từ Hà Nội vào tối thứ ba, thứ sáu hằng tuần và đến ga Bắc Kinh Tây vào thứ năm, chủ nhật hằng tuần.

Với đường biên giới dài, hoạt động giao thương, du lịch qua các khu vực cửa khẩu giữa VN và Trung Quốc rất sôi động. Ngoài du lịch đường bộ, đường sắt trở thành phương tiện lựa chọn cho nhiều hành khách Trung Quốc sang VN sau khi nối lại tuyến liên vận. Trung Quốc hiện là thị trường khách du lịch lớn nhất tới VN với 1,4 triệu lượt khách trong quý 1/2026.

Đặc biệt, với lượng hàng hóa xuất nhập khẩu rất lớn, các tuyến đường sắt liên vận quốc tế vận chuyển hàng hóa đang hoạt động hết công suất, như tuyến liên vận từ ga Kép (Bắc Giang cũ, nay là Bắc Ninh) đến Đồng Đăng (Lạng Sơn) để kết nối qua Trung Quốc. Tuyến liên vận từ ga Cao Xá (Hải Dương cũ, nay là Hải Phòng) đi Đồng Đăng – Bằng Tường (Quảng Tây, Trung Quốc) đi sâu vào nội địa Trung Quốc hoặc quá cảnh sang các nước Trung Á, Nga, EU.

Chia sẻ với Thanh Niên, ông Hoàng Gia Khánh, Tổng giám đốc VNR, cho biết các tuyến liên vận quốc tế từ nội địa VN quá cảnh sang Trung Quốc chỉ theo 2 hướng: từ Hà Nội – Đồng Đăng sang Bằng Tường, hoặc Hà Nội – Lào Cai sang Hà Khẩu. Tuy nhiên, hạ tầng đang là nút thắt lớn nhất do khổ đường sắt không tương thích. Hiện chỉ có tuyến Đồng Đăng – Bằng Tường kết nối thẳng (nhờ chung khổ đường sắt 1.435 mm), trong khi các tuyến kết nối khác phải đổi tàu vận chuyển do đường sắt phía VN là khổ 1.000 mm, phía Trung Quốc là khổ 1.435 mm.

Tuy nhiên, hạn chế kết nối do hạ tầng sẽ được khắc phục trong tương lai gần. Tín hiệu vui là cuối tháng 12.2025, dự án đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng đã chính thức khởi công thành phần đầu tiên sau nhiều năm chờ đợi, đánh dấu bước khởi động của dự án đường sắt được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho hành lang kinh tế phía bắc kết nối Trung Quốc. Theo quy hoạch được Quốc hội phê duyệt, tuyến đường sắt này dài gần 391 km, nối từ Lào Cai đến ga Lạch Huyện (Hải Phòng), được đầu tư theo tiêu chuẩn điện khí hóa, khổ 1.435 mm, tốc độ thiết kế tối đa 160 km/giờ.

ĐẨY NHANH HẠ TẦNG, KẾT NỐI MẠNG ĐƯỜNG SẮT QUỐC TẾ

Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã cùng chứng kiến lễ ký kết hai văn kiện trong lĩnh vực hợp tác đường sắt, gồm giấy chứng nhận bàn giao kết quả dự án viện trợ lập Báo cáo nghiên cứu khả thi tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng và bản ghi nhớ về hợp tác đào tạo nhằm nâng cao năng lực nguồn nhân lực đường sắt VN.

Thông tin với báo chí sau chuyến đi, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, việc tiếp nhận báo cáo nghiên cứu khả thi có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tạo cơ sở để hai bên triển khai đàm phán, ký kết các hiệp định như Hiệp định xây dựng công trình cầu đường sắt qua biên giới giữa ga Lào Cai và ga Hà Khẩu Bắc, Hiệp định vay vốn cho dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng. Phía VN cũng sẽ tiến hành thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư theo quy định, làm cơ sở lựa chọn nhà thầu, phấn đấu khởi công tuyến vào cuối năm 2026.

Bộ Xây dựng cũng đang thúc đẩy triển khai các tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn Đồng Đăng – Hà Nội, Móng Cái – Hạ Long – Hải Phòng kết nối với phía Trung Quốc. Trong đó, ưu tiên hoàn thành sớm quy hoạch tuyến đường sắt Đồng Đăng – Hà Nội, làm cơ sở lập và hoàn thành báo cáo nghiên cứu tiền khả thi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt chủ trương đầu tư dự án giai đoạn 2026 – 2027 để sớm khởi công xây dựng.

Theo Cục Đường sắt VN, việc đầu tư 3 tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, Hà Nội – Lạng Sơn và Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái sẽ tạo kết nối liền mạch giữa hệ thống đường sắt hai nước. Đặc biệt, cả 3 tuyến đều có thể mở rộng kết nối tới châu Âu, thúc đẩy các đoàn tàu liên vận Việt – Trung – châu Âu. Với tốc độ trung bình

160 km/giờ và hệ thống đường ray khổ đôi được đầu tư mới, không chỉ hiện đại hóa mạng lưới đường sắt VN mà còn thúc đẩy kết nối với mạng lưới giao thông đường sắt ASEAN.

Còn theo lãnh đạo Bộ Xây dựng, hợp tác đường sắt với Trung Quốc sẽ mở ra không gian phát triển mới, tạo thuận lợi cho thương mại, đầu tư, thúc đẩy liên kết kinh tế và giao lưu nhân dân giữa hai nước; đặc biệt là phát triển hoạt động vận tải hàng hóa liên vận quốc tế bằng đường sắt qua Trung Quốc và quá cảnh Trung Quốc sang các nước thứ 3 như các nước EU, Nga, Mông Cổ, các nước Trung Á…

Chiến lược phát triển đường sắt VN đến năm 2030, tầm nhìn 2050 tập trung hiện đại hóa mạng lưới, ưu tiên đường sắt tốc độ cao và các tuyến kết nối liên vùng, quốc tế, đồng thời đẩy mạnh chuyển giao công nghệ và phát triển công nghiệp đường sắt trong nước nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững. Với tốc độ phát triển đường sắt hàng đầu thế giới cả về quy mô và công nghệ, Trung Quốc sẽ hỗ trợ VN tăng cường đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao năng lực quản lý, vận hành và từng bước tiếp nhận, làm chủ công nghệ hiện đại trong lĩnh vực đường sắt.

“Đây là yếu tố nền tảng, tạo tiền đề quan trọng để phát triển ngành công nghiệp đường sắt trong nước, bao gồm lắp ráp, bảo trì thiết bị, từng bước sản xuất linh kiện, thiết bị, tiến tới tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu”, Bộ trưởng Bộ Xây dựng cho biết.