Áp lực từ địa chính trị và giá dầu
Thị trường hàng hóa toàn cầu bước vào tuần giao dịch mới với những biến động mạnh khi căng thẳng địa chính trị nóng lên. Giá vàng giao ngay vào lúc 7h ngày 13/4 giảm khoảng 2%, xuống gần 4.640 USD/ounce. Tuy nhiên, chỉ trong vòng một giờ sau đó, giá vàng đã phục hồi phần nào, thu hẹp mức giảm còn khoảng 45 USD và quay lại mốc 4.700 USD/ounce.
Nguyên nhân chính khiến giá vàng lao dốc là do sự tăng vọt của giá dầu cùng với đà tăng của đồng USD. Sau khi cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran không đạt được tiến triển, căng thẳng tại Trung Đông lập tức gia tăng. Đáng chú ý, quân đội Mỹ công bố kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới.
Phản ứng của thị trường dầu mỏ gần như tức thì. Giá dầu WTI tăng hơn 8% lên 104,3 USD/thùng, trong khi dầu Brent cũng leo lên 102,5 USD/thùng, tăng 7,7%. Đây là mức tăng rất mạnh chỉ trong thời gian ngắn, phản ánh lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Tuyên bố cứng rắn của Tổng thống Mỹ Donald Trump càng làm gia tăng căng thẳng khi ông cho biết Mỹ sẽ chặn mọi tàu thuyền từng trả phí cho Iran để đi qua eo biển Hormuz. Điều này làm dấy lên nguy cơ xung đột thương mại và quân sự, khiến thị trường tài chính toàn cầu rung lắc.
Trong bối cảnh đó, vàng – vốn được coi là tài sản trú ẩn an toàn, lại chịu áp lực giảm trong ngắn hạn. Lý do là khi biến động tăng cao, nhà đầu tư thường có xu hướng bán vàng để thu tiền mặt, bù đắp các khoản lỗ ở những thị trường khác như cổ phiếu hoặc hàng hóa. Hiện tượng này đã lặp lại nhiều lần trong khoảng 6 tuần gần đây.
Tuy nhiên, đà giảm của vàng không kéo dài lâu. Vai trò chống lạm phát của kim loại quý này vẫn là yếu tố hỗ trợ quan trọng. Khi giá dầu tăng mạnh, chi phí vận chuyển và sản xuất leo thang, kéo theo nguy cơ lạm phát quay trở lại. Đây là yếu tố giúp vàng giữ giá và phục hồi sau khi giảm sâu.
Xu hướng tăng dự trữ vàng và triển vọng khó lường
Bên cạnh các yếu tố ngắn hạn, giá vàng vẫn được nâng đỡ bởi xu hướng dài hạn mang tính cấu trúc, đặc biệt là làn sóng “phi đô la hóa” trong hệ thống tài chính toàn cầu. Nhiều quốc gia đang tăng cường dự trữ vàng nhằm giảm phụ thuộc vào đồng USD và hạn chế rủi ro từ các biện pháp trừng phạt tài chính.
Theo Bloomberg, tính đến ngày 10/4, tổng giá trị dự trữ vàng của các ngân hàng trung ương trên toàn cầu đã đạt mức kỷ lục 3.870 tỷ USD, lần đầu vượt quy mô dự trữ tài sản bằng USD (đã điều chỉnh) ở mức 3.730 tỷ USD. Đây là một cột mốc mang tính lịch sử, cho thấy sự thay đổi đáng kể trong cấu trúc dự trữ toàn cầu.
Dữ liệu cũng cho thấy, kể từ năm 2022, giá trị dự trữ vàng của các ngân hàng trung ương đã tăng gấp ba lần, trong khi dự trữ USD giảm khoảng 300 tỷ USD. Một trong những nguyên nhân quan trọng là việc phương Tây phong tỏa khoảng 300-330 tỷ USD tài sản của Nga sau xung đột Ukraine, khiến nhiều quốc gia nhận ra rủi ro khi nắm giữ tài sản bằng USD.
Các nền kinh tế lớn như Trung Quốc, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Ba Lan và Singapore đã tích cực mua vàng trong những năm gần đây. Dù vậy, các chuyên gia cho rằng xu hướng này không đồng nghĩa với việc đồng USD mất vai trò trung tâm, mà chỉ phản ánh chiến lược đa dạng hóa và phòng thủ trong bối cảnh bất định gia tăng.
Trong tuần trước (6-10/4), giá vàng tăng gần 1,6%, đánh dấu tuần tăng thứ ba liên tiếp nhờ đồng USD suy yếu sau một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran. Tuy nhiên, diễn biến mới đã đảo chiều tâm lý thị trường.
Khảo sát của Kitco cho thấy, phần lớn chuyên gia vẫn nghiêng về kịch bản giá vàng tăng trong tuần từ 13-17/4, chỉ 14% dự báo giảm và 36% cho rằng đi ngang. Trên thị trường bán lẻ (Main Street), 63% nhà đầu tư cá nhân kỳ vọng giá vàng sẽ tăng, phản ánh niềm tin vào xu hướng dài hạn của kim loại quý.
Dẫu vậy, triển vọng ngắn hạn vẫn rất khó lường. Nếu căng thẳng tại eo biển Hormuz leo thang, giá dầu có thể tiếp tục tăng mạnh, kéo theo áp lực lạm phát và biến động thị trường tài chính. Khi đó, vàng có thể chịu áp lực điều chỉnh trong ngắn hạn do nhu cầu thanh khoản, nhưng lại được hỗ trợ trong trung và dài hạn.
Tại Việt Nam, giá vàng của nhiều thương hiệu cũng giảm 700-900 nghìn đồng/lượng, giao dịch quanh vùng 171 triệu đồng/lượng.
Giá vàng trong nước không chỉ phụ thuộc vào diễn biến thế giới mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ tỷ giá USD/VND và mức chênh lệch với giá quốc tế. Hiện vàng trong nước cao hơn giá thế giới khoảng 20-22 triệu đồng/lượng khi quy đổi theo tỷ giá ngân hàng.
Khoảng chênh lệch lớn này tiềm ẩn rủi ro cho nhà đầu tư trong nước, đặc biệt khi thị trường thế giới biến động mạnh. Trong bối cảnh đó, việc theo dõi sát các yếu tố địa chính trị, chính sách tiền tệ và diễn biến giá dầu sẽ là chìa khóa để dự báo xu hướng của giá vàng trong thời gian tới.
