Mỹ – Iran và cuộc chiến ăn miếng trả miếng

Sáng qua 2.4 (giờ VN), Tổng thống Donald Trump lần đầu phát biểu trước toàn dân vào giờ vàng trên truyền hình Mỹ kể từ khi phát động chiến dịch quân sự tại Iran hôm 28.2.

Mỹ dọa đưa Iran về thời đồ đá

Trong bài phát biểu kéo dài gần 20 phút, nhà lãnh đạo Mỹ khẳng định Washington sẽ sớm hoàn tất chiến dịch và quân đội Mỹ gần như đạt được mọi mục tiêu chiến lược cốt lõi. Ông Trump cũng tuyên bố Mỹ tiếp tục chiến dịch cho đến khi đạt được toàn bộ mục tiêu quân sự. “Chúng tôi sẽ tấn công họ dữ dội trong 2 đến 3 tuần tới. Chúng tôi sẽ đưa họ quay về thời đồ đá”, AFP dẫn lời Tổng thống Mỹ nói.

Cuộc xung đột cũng đối mặt nguy cơ tiếp tục leo thang sau khi Tổng thống Trump cảnh báo có thể phá hủy tất cả các nhà máy điện và tấn công những cơ sở dầu mỏ của Iran nếu nước này không đồng ý ký vào thỏa thuận. Dù nhấn mạnh mục tiêu ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, ông Trump thừa nhận “không quá quan tâm” đến lượng uranium làm giàu đang được tồn trữ sâu trong lòng đất, và cho rằng Mỹ có thể giám sát số vật liệu hạt nhân này bằng vệ tinh.

Bên cạnh đó, nhà lãnh đạo cũng quy trách nhiệm cho chính quyền Iran trong việc giá xăng dầu tăng cao tại Mỹ và trên toàn cầu. Ông kêu gọi các nước phụ thuộc vào eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng vận chuyển dầu mỏ toàn cầu, phải “tự đứng ra bảo vệ và kiểm soát” khu vực. Còn nếu vẫn thiếu dầu, ông Trump khuyên các nước nên mua dầu Mỹ, vì “chúng tôi có rất nhiều”.

Phát biểu của Tổng thống Trump rất được chờ đợi bởi Nhà Trắng trước đó thông báo rằng tổng thống sẽ “cập nhật thông tin quan trọng”. Truyền thông Mỹ đã đồn đoán nhà lãnh đạo sẽ thông báo phát động tấn công trên bộ hay đưa ra tuyên bố “chấn động” nào đó. Tuy nhiên, bài phát biểu của ông Trump gần như không có gì mới so với những thông điệp được ông đưa ra trước đó trên mạng xã hội và các cuộc phỏng vấn.

Iran phản pháo

Iran lập tức đáp trả bài phát biểu của Tổng thống Trump bằng những đợt tấn công mới nhằm vào Israel và các quốc gia vùng Vịnh vào hôm qua, theo AP. Quân đội Iran cũng cho biết các cơ sở sản xuất và kho chứa vũ khí của nước này được che chắn kỹ và nằm ngoài tầm tấn công của Israel lẫn Mỹ. Quân đội Iran đồng thời tuyên bố sẽ tiếp tục cuộc chiến ở Trung Đông cho đến khi Mỹ và Israel phải đối mặt với tình thế “đầu hàng và mãi mãi hối tiếc”. Cùng ngày, giới chức Iran cho hay nhận được nhiều thông điệp thông qua các bên trung gian, trong đó có Pakistan, nhưng hiện không có bất kỳ cuộc thương thuyết trực tiếp nào với Mỹ.

Diễn biến trên một lần nữa làm dấy lên quan ngại cho vùng Vịnh, bởi cuộc xung đột có thể kết thúc nhưng sẽ không đạt được những đảm bảo rõ ràng về cục diện tiếp theo. “Vấn đề nằm ở việc chấm dứt xung đột mà không đạt được kết quả thực chất”, Reuters hôm qua dẫn nhận định của ông Mohammed Baharoon, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu B’huth (UAE). Theo chuyên gia này, Tổng thống Trump có thể ngừng chiến dịch quân sự, nhưng lại không đảm bảo Iran sẽ làm điều tương tự.

Bên cạnh đó, trong thư ngỏ gửi người dân Mỹ vào rạng sáng 2.4 (giờ VN), Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đặt câu hỏi liệu cuộc xung đột tại Trung Đông có thực sự vì chính sách “Nước Mỹ trước hết” hay không. Ông Pezeshkian cho hay các cuộc tấn công của Mỹ và Israel đang gieo rắc sự bất ổn, làm gia tăng tổn thất về con người và kinh tế, đồng thời gieo xuống những mầm mống oán hận sẽ kéo dài suốt nhiều năm nữa. “Vậy thì cuộc xung đột này đang mang lại lợi ích gì cho người dân Mỹ?”, Tổng thống Iran viết.