Xe buýt TP.HCM đang hiện đại từng ngày, từ chuyển đổi xe chạy năng lượng hóa thạch sang khí, điện đến thanh toán không tiền mặt – Ảnh: LÊ PHAN
Đây còn là một kỳ vọng lớn về đô thị đáng sống mà nhiều người dân đang mong mỏi. Tuổi Trẻ ghi nhận ý kiến bạn đọc xung quanh quyết định này.
* Chị Nguyễn Thị Ngọc Tú:
Quyết sách đột phá, nhân văn và thiết thực
Chị Nguyễn Thị Ngọc Tú
Hôm qua trên báo chí tôi có đọc được tin về việc Thường trực Thành ủy TP.HCM đã có chủ trương miễn phí xe buýt cho người dân trên địa bàn TP.HCM.
Với cá nhân tôi, đây là một việc làm mang tính đột phá, thể hiện tư duy quản trị đô thị hiện đại và đậm chất nhân văn. Nếu việc này được thực hiện thành công sẽ tạo nên một “cú hích” thay đổi diện mạo giao thông công cộng của TP.
Tôi cho rằng quyết sách trên mang lại nhiều ý nghĩa, đầu tiên chính là về giá trị an sinh.
Hiện nay khi giá xăng tăng, chi phí sinh hoạt ngày càng đắt đỏ, việc miễn phí vé xe buýt là một trong những phương án giúp giảm bớt gánh nặng đi lại cho hàng triệu người lao động, học sinh, sinh viên. Một món quà thiết thực nhất mà lãnh đạo TP gửi tới người dân vào thời điểm này.
Ngoài ra, việc thúc đẩy người dân sử dụng giao thông công cộng còn góp phần bảo vệ môi trường. Với chi phí dự kiến khoảng 7.000 tỉ đồng mỗi năm, mục tiêu lớn nhất có lẽ không dừng lại ở việc hỗ trợ đi lại mà còn hướng tới việc thay đổi tư duy sử dụng phương tiện công cộng của người dân.
Đây sẽ là chìa khóa giải quyết được bài toán kẹt xe và ô nhiễm không khí, vốn là vấn đề nan giải nhiều năm nay của các đô thị lớn, trong đó có TP.HCM.
Việc TP.HCM sẵn sàng đầu tư nguồn lực lớn cho dịch vụ công cho thấy sự ưu tiên phát triển bền vững – vốn là xu thế toàn cầu thay vì chỉ tập trung vào tăng trưởng kinh tế thuần túy. Nhiều lãnh đạo TP đã từng nhấn mạnh việc “không đánh đổi môi trường lấy kinh tế” và ưu tiên giao thông công cộng là một trong những việc làm hiện thực hóa
quyết tâm đó.
Để chính sách thực sự đi vào đời sống và đạt hiệu quả, tôi cũng có một số góp ý như sau. Đầu tiên, chất lượng dịch vụ phải là tiên quyết, “miễn phí” không được đồng nghĩa với “kém chất lượng”. TP cần nâng cấp chất lượng và dịch vụ để tăng cao trải nghiệm sử dụng của người dân.
Thứ hai là cần ưu tiên hạ tầng và làn đường riêng cho phương tiện công cộng, nếu xe buýt vẫn phải chôn chân trong dòng kẹt xe giờ cao điểm thì có lẽ bài toán này vẫn chưa được giải. Phải làm sao cho người dân thấy sự tiện lợi và chất lượng để họ dần chuyển đổi thói quen
Cuối cùng, xe buýt cần kết nối chặt chẽ với metro và có các phương tiện hỗ trợ để đưa người dân từ trạm về gần nhà nhất có thể. Đó là một vòng khép kín của giao thông công cộng, kích thích người dân lựa chọn đây là
ưu tiên số 1.
Với bản thân tôi, đây là một bước đi dũng cảm của TP. Nếu thực hiện đồng bộ với việc cải thiện hạ tầng, TP.HCM sẽ thực sự trở thành một đô thị đáng sống, hiện đại và nghĩa tình.
* Chị Đồng Nhật Thanh Vân:
Miễn phí và tăng thời gian hoạt động
Chị Đồng Nhật Thanh Vân
Mình rất vui khi Nhà nước có chính sách miễn phí xe buýt. Điều này làm mình cảm thấy những người thu nhập trung bình và thấp sẽ “dễ thở” hơn khi giá xăng dầu đang biến động rất cao.
Bên cạnh chính sách miễn phí, mình hy vọng Nhà nước cân nhắc mở những tuyến buýt trễ hơn. TP.HCM luôn là TP không ngủ nhưng giao thông công cộng vẫn còn đi ngủ sớm.
Đa phần các tuyến hiện nay chỉ hoạt động đến 22h nên chưa phù hợp với các hoạt động ngoài giờ làm việc của người dân. Trong khi các hoạt động này đóng góp khá nhiều vào GDP nhà nước và kinh tế đêm như TP hướng tới.
Các chuyến sau 22h có thể thu phí như bình thường để phía doanh nghiệp có chi phí hỗ trợ cho anh em tài xế, phụ tài.
Bên cạnh đó là việc các tuyến đường nhỏ có xe buýt mini để người dân ở những khu vực này có thể tiếp cận giao thông công cộng dễ dàng hơn.
* Ông Lê Trung Tính (Chủ tịch Hiệp hội Vận tải hành khách TP.HCM):
Đúng giờ, thuận tiện sẽ giữ được hành khách lâu dài
Ông Lê Trung Tính
Việc miễn phí xe buýt được đánh giá là rất tích cực, bởi vận tải công cộng vốn là “xương sống” của bất kỳ đô thị nào. Nếu không có trợ giá thì loại hình này khó có thể phát triển, còn nếu tiến tới miễn phí thì sẽ tạo cú hích rất lớn, giúp lượng hành khách tăng nhanh.
Thực tế cho thấy khi giá xăng dầu biến động và xu hướng chuyển sang xe buýt điện hiện đại, lượng người đi xe buýt đã tăng rõ rệt. Nếu miễn phí hoàn toàn, khả năng thu hút người dân sử dụng phương tiện công cộng sẽ còn mạnh hơn nữa.
Trong điều kiện ngân sách cho phép, có thể triển khai thí điểm trong khoảng một năm để đánh giá hiệu quả và tìm giải pháp tối ưu chi phí.
Song song đó cần tính toán sử dụng nguồn lực hợp lý, ưu tiên đầu tư hạ tầng như làn ưu tiên, kết nối xe đạp công cộng với xe buýt, metro cũng như phát triển hệ thống trạm sạc cho xe điện.
Định hướng đến năm 2030, 100% xe buýt tại TP.HCM sẽ chuyển sang sử dụng điện hoặc năng lượng sạch được xem là bước đi rất tích cực, thậm chí đi trước nhiều địa phương khác.
Trong trường hợp chưa thể miễn phí toàn bộ ngay, có thể triển khai theo lộ trình từng bước. Trước mắt duy trì giá vé ổn định, sau đó mở rộng miễn phí vào các dịp lễ, Tết rồi tiến tới miễn phí vào cuối tuần hay miễn phí theo quý trước khi áp dụng rộng rãi hơn. Cách làm này vừa khuyến khích người dân sử dụng vừa giảm áp lực ngân sách.
Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn là chất lượng dịch vụ. Xe buýt phải đảm bảo nhanh, đúng giờ, thuận tiện mới giữ được hành khách lâu dài. Cơ quan quản lý cần tăng cường kiểm tra, giám sát chất lượng dịch vụ xe buýt.
Về bản chất, vận tải công cộng ở nhiều nơi trên thế giới vẫn cần bù lỗ nhưng được cân đối bằng các nguồn thu khác. Do đó với sự hỗ trợ từ ngân sách và cách làm phù hợp, TP.HCM hoàn toàn có thể triển khai chính sách này, hướng tới mục tiêu giảm phương tiện cá nhân và phát triển giao thông bền vững.
Các tuyến buýt điện chạy khắp TP.HCM được trang bị máy lạnh, hệ thống WiFi miễn phí và các phương thức thanh toán đa dạng – Ảnh: KỲ PHONG
* TS Nguyễn Bảo Thành (chuyên gia quy hoạch, xây dựng Trường đại học Văn Lang):
Mở rộng tuyến, trạm, tăng khả năng tiếp cận xe buýt
Miễn phí xe buýt là một định hướng lớn, thể hiện nỗ lực của TP.HCM trong việc thúc đẩy giao thông công cộng và nâng cao chất lượng sống đô thị.
Trên thực tế, chi phí đi lại không phải là rào cản lớn nhất với nhiều người dân, đặc biệt là nhóm lao động văn phòng. Điều họ quan tâm hơn là khả năng chủ động và thời gian di chuyển bằng xe buýt.
Dù vậy, việc miễn phí vẫn mang lại tác động tích cực cho học sinh, sinh viên, người thu nhập thấp hoặc lao động di chuyển thường xuyên. Qua đó góp phần gia tăng lượng hành khách cho hệ thống xe buýt.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy miễn phí hoàn toàn giao thông công cộng chưa phải là mô hình phổ biến, kể cả ở các quốc gia phát triển. Một số trường hợp đặc thù như Luxembourg áp dụng miễn phí trên toàn quốc hay thành phố Tallinn của Estonia miễn phí cho cư dân, thường đi kèm điều kiện về quy mô dân số nhỏ hoặc nguồn lực tài chính dồi dào.
Điều này cho thấy yếu tố cốt lõi để phát triển giao thông công cộng không chỉ nằm ở giá vé mà ở cách tổ chức và vận hành hệ thống.
Bên cạnh việc nghiên cứu miễn phí, TP.HCM cần tập trung cải thiện chất lượng dịch vụ. Buýt vận hành đúng giờ là yếu tố then chốt để người dân cân nhắc chuyển đổi phương tiện. Tiếp đến là mở rộng mạng lưới tuyến, trạm, đặc biệt tại các khu vực ngoại ô và tuyến nhánh, giúp tăng khả năng tiếp cận.
Song song đó cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ như cung cấp thông tin thời gian thực tại trạm, phát triển ứng dụng theo dõi lộ trình trực quan và triển khai các hình thức thanh toán nhanh, thuận tiện.
Có thể xem xét các giải pháp tối ưu chi phí vận hành, cải tiến hệ thống thu phí theo hướng hiện đại, tinh gọn. Những yếu tố “mềm” như cải tạo vỉa hè, tạo không gian đi bộ thuận tiện cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút người dân tiếp cận xe buýt.
