Dudnyk bị nhân viên tuyển quân Ukraine chặn lại ngay sau khi rời chuyến bay trục xuất từ Mỹ, rồi lập tức được đưa tới trại huấn luyện.
“Khi ở trên máy bay về Ukraine, tôi biết điều gì đang chờ mình. Nhưng tôi vẫn hy vọng ít nhất họ sẽ cho tôi về nhà trước đã. Mọi chuyện diễn ra nhanh hơn tôi nghĩ. Tôi chưa kịp về nhà, chưa được gặp bố mẹ,” Volodymyr Dudnyk, 28 tuổi, nói.
Dudnyk, nghệ sĩ xăm mình, là một trong 45 nam giới Ukraine bị Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) trục xuất khỏi Mỹ ngày 17/11/2025, cùng với 5 phụ nữ.
Dudnyk bị đưa từ cửa nhập cảnh ở sân bay tới doanh trại, trải qua 51 ngày huấn luyện quân sự cơ bản, sau đó được tập huấn vài tuần để trở thành người điều khiển drone. Hiện anh chiến đấu ở tiền tuyến miền đông Ukraine, nơi đồng đội đặt cho anh biệt danh “America” (Mỹ).
Sau khi chiến sự Nga – Ukraine nổ ra năm 2022, chính quyền tổng thống Joe Biden triển khai chương trình Đoàn kết vì Ukraine (U4U), cho phép công dân Mỹ đứng ra bảo trợ cho người Ukraine tị nạn. Những người Ukraine này được cấp quyền tạm trú nhân đạo trong hai năm, cho phép họ sinh sống và làm việc tại Mỹ, sau đó có thể xin gia hạn.
Khoảng 280.000 người Ukraine đã nhập cảnh Mỹ theo diện U4U, trước khi chương trình này bị đình chỉ vào tháng 1/2025, cùng lúc với tất cả các chương trình tạm cư nhân đạo khác, khi Tổng thống Donald Trump nhậm chức.
Ông Trump đã siết chặt mọi hình thức nhập cư và triển khai chiến dịch trục xuất quy mô lớn, khiến hàng trăm nghìn người đối mặt cuộc sống bất định trước nguy cơ buộc phải rời Mỹ. Với nam giới Ukraine trong độ tuổi chiến đấu, việc bị Mỹ trục xuất sẽ buộc họ phải đối mặt với các nhân viên tuyển quân ở quê nhà.
Dudnyk tại thành phố New York (trái) và lúc chiến đấu trong lực lượng Ukraine. Ảnh: CNN
Sau hơn 4 năm chiến sự, quân đội Ukraine đang chật vật vì thiếu hụt binh sĩ nghiêm trọng. Theo luật Ukraine, mọi nam giới từ 25 đến 60 tuổi đều thuộc diện được huy động. Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết hiện có khoảng 2 triệu người đang bị “truy tìm” vì trốn tránh nghĩa vụ quân sự, và khoảng 200.000 binh sĩ vắng mặt không phép.
Lực lượng tuyển quân Ukraine đang liên tục truy tìm những người này. Với họ, một chuyến bay chở những nam giới trong độ tuổi nhập ngũ bị trục xuất từ Mỹ là mục tiêu dễ dàng.
Biên phòng Ukraine cho biết 24 trong số 45 người đàn ông trên chuyến bay hồi hương của Dudnyk thuộc diện đang bị “truy tìm”. Những người này đã bị bàn giao cho cảnh sát, rồi sau đó được đưa tới cơ quan tuyển quân.
“Có một người trên máy bay với tôi có hai hoặc ba con tại Mỹ nhưng vẫn bị trục xuất. Một người khác 36 tuổi, sang Mỹ từ khi còn nhỏ cách đây 20 năm. Anh ta gần như không nói được tiếng Ukraine, nhưng cũng bị trục xuất,” Dudnyk nói.
Đặc vụ ICE và lính Vệ binh Quốc gia canh gác tại lối vào tòa nhà liên bang ở Los Angeles, bang California ngày 10/6/2025. Ảnh: AP
Dudnyk bị các nhân viên ICE bắt hồi tháng 8/2025 trước cửa tòa án ở Pittsburgh, bang Pennsylvania, nơi anh chuẩn bị dự phiên điều trần về cáo buộc lái xe không bằng lái và không có bảo hiểm.
“Họ bước xuống xe, cầm sẵn ảnh tôi. Tôi thậm chí còn chưa kịp gặp thẩm phán thì đã bị ICE đưa thẳng vào nơi giam giữ”, Dudnyk nói.
Một phát ngôn viên Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) cho hay Dudnyk là “người nhập cư từ Ukraine có hành vi vi phạm” và đã ở lại Mỹ quá hạn sau khi visa bị hủy. Người này khẳng định Dudnyk bị trục xuất theo đúng quy trình.
Anton Smovzh, người đi cùng chuyến bay trục xuất với Dudnyk và cũng bị đưa thẳng tới một trại huấn luyện quân sự ngay sau khi qua biên giới từ Ba Lan, cho biết sĩ quan tuyển quân Ukraine đưa tất cả những ai thuộc diện “truy tìm” tới doanh trại khi bắt được họ.
“Họ khám sức khỏe, lấy máu trong ba phút rồi kết luận tôi đủ điều kiện nhập ngũ”, Smovzh, 34 tuổi, nói.
Smovzh cũng vào Mỹ theo chương trình U4U. Khi Smovzh bị trục xuất về Ukraine, vợ con anh cũng buộc phải rời Mỹ. “Con trai tôi là công dân Mỹ, nhưng họ không thể ở lại vì vợ tôi không đi làm do chăm con nhỏ”.
Smovzh bị ICE bắt hồi tháng 6/2025. Ảnh: Instagram/borderpatrol
Smovzh đã quyết định đào ngũ, trốn tới Kiev và sống ẩn dật. Dudnyk cho biết gia đình và bạn bè cũng khuyên anh nên bỏ trốn khỏi quân đội, nhưng anh không làm theo.
“Khi đến đây, tôi đã thấy rất nhiều ngôi mộ của binh sĩ, khiến tôi ám ảnh. Từ thời điểm đó, tôi tự nhủ sẽ không đào ngũ, mà sẽ chiến đấu”, anh nói.
Đức Trung (Theo CNN, AP, Hill)
