Dự án điện phân nhôm 5 tỉ USD tại Vĩnh Hảo: Vướng quy hoạch, nguy cơ ô nhiễm

Ngày 27.3, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng cho biết đã có văn bản phản hồi Sở Công thương về vị trí đặt tổ hợp nhà máy nhiệt điện than – điện phân nhôm tại xã Vĩnh Hảo (trước đây thuộc huyện Tuy Phong, tỉnh Bình Thuận).

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, đơn vị nhận được đề nghị cho ý kiến về tổ hợp nhà máy nhiệt điện than – điện phân nhôm (gọi tắt là dự án) do Liên danh Công ty TNHH luyện kim Trần Hồng Quân và Công ty cổ phần đầu tư và phát triển hạ tầng Hoàng Thành đề xuất, chọn vị trí tại đồng muối xã Vĩnh Hảo.

Qua rà soát, khu đất đề xuất thực hiện dự án điện phân nhôm thuộc nhiều loại quy hoạch khác nhau, gồm: đất làm muối; đất cơ sở sản xuất phi nông nghiệp; đất thương mại, dịch vụ; đất chưa sử dụng; đất khu vui chơi, giải trí công cộng; đất công trình giao thông; đất nông nghiệp khác; đất ở nông thôn; và đất có mặt nước dạng sông, ngòi, kênh, rạch, suối.

Đáng chú ý, ranh giới khu đất dự kiến đặt dự án điện phân nhôm chồng lấn lên diện tích đất của Công ty cổ phần muối Vĩnh Hảo, đã được cơ quan có thẩm quyền cho thuê và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Cùng vị trí này, Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam cũng đề xuất xây dựng tổ hợp nhà máy nhiệt điện – nhôm.

Ngoài ra, khu vực còn nằm trong quy hoạch kè biển dài 2.445 m với tên gọi “Kè bảo vệ bờ biển xã Vĩnh Hảo”, đã được tích hợp trong Quyết định số 1701/QĐ-TTg ngày 27.12.2023 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch tỉnh Bình Thuận thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng nhấn mạnh, nếu dự án điện phân nhôm được cấp thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư, liên danh nhà đầu tư phải tuân thủ nghiêm các quy định của luật Tài nguyên nước năm 2023 và các văn bản liên quan. Trong đó, đặc biệt lưu ý việc bảo vệ chất lượng nguồn nước, phòng chống suy thoái, cạn kiệt và ô nhiễm nguồn nước, cũng như kiểm soát ô nhiễm nước biển.

Dự án điện phân nhôm thuộc nhóm nguy cơ ô nhiễm cao

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, dự án điện phân nhôm có quy mô khoảng 603 ha (tại xã Vĩnh Hảo, huyện Tuy Phong cũ), với tổng công suất 2.000 MW và 2 dây chuyền luyện nhôm đạt khoảng 1,2 triệu tấn/năm. Khu vực dự án tiếp giáp với khu nuôi trồng thủy sản, đất năng lượng điện mặt trời, quốc lộ 1 và Biển Đông.

Với quy mô này, dự án điện phân nhôm được xếp vào loại hình sản xuất có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao, do sản xuất kim loại quy mô lớn và nhiệt điện than công suất từ 600 MW trở lên. Dự án cũng có tiêu chí môi trường tương đương nhóm 1 (diện tích từ 300 ha trở lên), nên bắt buộc phải thực hiện đánh giá sơ bộ tác động môi trường (ĐTM) theo quy định tại khoản 1 điều 29 luật Bảo vệ môi trường, ngay từ giai đoạn nghiên cứu tiền khả thi.

Một vấn đề đáng lưu ý khác, theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, dự án điện phân nhôm nằm gần khu dân cư Cửa Sứt, nơi vẫn còn nhiều hộ dân sinh sống, nằm giữa khu nuôi tôm công nghiệp Núi Tàu và đồng muối công nghiệp Vĩnh Hảo. Đặc biệt, phía biển của dự án tiếp giáp vùng phục hồi sinh thái Phước Thể, thuộc Khu bảo tồn biển Hòn Cau.

Vì vậy, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng cho rằng để hạn chế ảnh hưởng đến đời sống người dân và tránh xung đột với các dự án lân cận (tương tự Trung tâm Điện lực Vĩnh Tân trước đây), khi đề xuất chấp thuận vị trí thực hiện dự án phải xây dựng phương án di dời các hộ dân ở khu vực lân cận. 

Đồng thời, cần bảo đảm khoảng cách an toàn về môi trường giữa các dự án, cũng như hạn chế tác động đến khu phục hồi sinh thái Phước Thể thuộc Khu bảo tồn biển Hòn Cau.