Trước những lo ngại về tác động của căng thẳng địa chính trị đến kinh tế toàn cầu, TS. Lê Đạt Chí, Trưởng khoa Tài chính – Đại học Kinh tế TPHCM, cho rằng căng thẳng giữa Mỹ và Iran chủ yếu mang tính ngắn hạn và khó có khả năng gây ra một cuộc khủng hoảng lạm phát kéo dài tại Việt Nam.
Theo ông Chí, xét về thời gian và xu hướng giá dầu, những căng thẳng hiện nay có thể chỉ kéo dài trong khoảng 2-4 tuần trước khi hạ nhiệt, khó dẫn đến một cuộc xung đột kéo dài. Khi nguồn cung dầu từ các khu vực như Venezuela hay Iran được kiểm soát và thị trường ổn định trở lại, nguy cơ lạm phát sẽ không còn là yếu tố đáng lo ngại.
Bên cạnh tác động đến lạm phát, diễn biến của giá dầu cũng đang ảnh hưởng mạnh đến tâm lý trên thị trường chứng khoán.
Ở góc độ khu vực, việc Iran có thể phong tỏa eo biển Hormuz chủ yếu ảnh hưởng đến các quốc gia châu Á như Ấn Độ, Trung Quốc – những nước phụ thuộc nhiều vào nguồn dầu từ Trung Đông. Trong khi đó, Mỹ và các nước châu Âu đã chủ động hơn về nguồn cung năng lượng nên mức độ tác động được đánh giá là thấp hơn.
Tuy nhiên, ông Chí cho rằng doanh nghiệp Việt Nam vẫn có thể chịu ảnh hưởng nhất định nếu giá dầu tăng mạnh trong ngắn hạn. “Ảnh hưởng của giá dầu tăng cao chủ yếu là làm chi phí sản xuất của các doanh nghiệp ở khu vực châu Á, trong đó có Việt Nam, tăng lên. Tuy nhiên, tác động này chỉ mang tính ngắn hạn” – ông Chí nhận định.
Ở góc nhìn dài hạn, vị chuyên gia này vẫn giữ quan điểm lạc quan về triển vọng thị trường năng lượng. “Dự báo dài hạn, tôi vẫn kỳ vọng chiến sự này sẽ kết thúc sớm trong 2-4 tuần và mọi thứ sẽ quay trở lại quỹ đạo bình thường. Tôi thậm chí lạc quan ở một kịch bản khác là đến cuối năm nay giá dầu có thể giảm xuống khoảng 30 USD/thùng”, ông Chí nói.
Bên cạnh tác động đến lạm phát, diễn biến của giá dầu cũng đang ảnh hưởng mạnh đến tâm lý trên thị trường chứng khoán. Theo TS. Lê Đạt Chí, thị trường chứng khoán thường phản ứng thông qua “lăng kính tâm lý đám đông”, khi giá cổ phiếu có thể biến động mạnh và đôi khi lệch khỏi giá trị nội tại của doanh nghiệp.
Trong bối cảnh giá dầu tăng, nhiều cổ phiếu thuộc nhóm dầu khí, năng lượng có xu hướng tăng mạnh. Tuy nhiên, ông Chí cho rằng việc giá dầu tăng không đồng nghĩa các doanh nghiệp dầu khí sẽ ngay lập tức có lợi nhuận vượt trội hoặc bền vững.
Tương tự, kỳ vọng chi phí vận tải tăng cũng không đồng nghĩa ngành vận tải biển chắc chắn sẽ đạt kết quả kinh doanh tích cực. “Rủi ro từ các cạm bẫy này là rất lớn. Khi giá cổ phiếu tăng quá xa so với giá trị nội tại của doanh nghiệp, nhà đầu tư cần tỉnh táo đón đầu xu hướng và kiểm soát cảm xúc” – ông Chí cảnh báo.
Theo ông, lòng tham thường xuất hiện ngay cả với những nhà đầu tư có lý trí. Nếu thiếu phân tích kỹ lưỡng, nhiều người có thể rơi vào tình trạng mua đuổi theo thị trường và đối mặt với rủi ro thua lỗ khi giá cổ phiếu điều chỉnh.
Từ thực tế này, TS. Lê Đạt Chí đưa ra một số khuyến nghị để nhà đầu tư tránh rơi vào các “cơn sốt” mang tính tâm lý. Trước hết, nhà đầu tư không nên quá hưng phấn khi thị trường tăng mạnh.
“Chúng ta không cần vội vàng chạy theo để lên chuyến xe khi giá đã tăng quá cao, bởi sẽ luôn có những cơ hội khác” – ông Chí nói.
Theo vị chuyên gia, một nhà đầu tư thông minh trước hết phải nghĩ đến việc “sống sót” trên thị trường, sau đó mới là nắm bắt cơ hội sinh lời. Vì vậy, dòng vốn nên được ưu tiên vào những tài sản có tính thanh khoản cao.
Ông giải thích khi đầu tư vào một tài sản tài chính, điều quan trọng không chỉ là lợi nhuận kỳ vọng mà còn là khả năng thanh khoản. Nhà đầu tư cần đảm bảo rằng khi có nhu cầu tài chính cho cuộc sống, họ có thể bán tài sản một cách dễ dàng.
Ngoài ra, TS. Lê Đạt Chí cũng khuyến nghị nhà đầu tư và người dân tránh tham gia vào các hoạt động đầu cơ dựa trên tâm lý đám đông, bởi mức độ rủi ro rất cao. Thay vào đó, cần xác định rõ đâu là cơ hội đầu tư dài hạn và bền vững trong nền kinh tế.
