Taxi Xanh SM “phủ sóng” ở sân bay, khách không lo khó gọi xe ở sân bay dịp Tết – Ảnh: C.TRUNG
Tuy các ứng dụng không công bố số lượng tài xế hoạt động hay tỉ lệ tài xế tắt app dịp Tết, nhưng việc khách phải chờ xe lâu hơn cho thấy nhu cầu tăng mạnh trong khi khả năng đáp ứng chưa đạt mức như ngày thường.
Khách “săn” xe, app “đua” thưởng
Theo ghi nhận đầu tháng 2, thị trường gọi xe công nghệ như Grab, Be, Xanh SM cùng các doanh nghiệp giao nhận hàng hóa hoạt động hết công suất để phục vụ nhu cầu tăng đột biến.
Giới tài xế tất bật đón khách, vận chuyển hàng hóa tại sân bay, bến xe, nhà ga ở TP.HCM. Tuy nhiên, nhiều người dùng phản ánh thời gian chờ xe kéo dài rõ rệt so với ngày thường.
Chị Minh Anh (phường Bình Thạnh, TP.HCM) cho biết phải mở cùng lúc nhiều ứng dụng mới tìm được xe.
“Có lúc chờ hơn 15 phút vẫn chưa có tài xế nhận cuốc. App cứ báo đang tìm tài xế trong khi tôi cần ra sân bay gấp”, chị Minh Anh nói. Nhiều khách hàng cũng cho biết thời gian chờ xe tăng rõ, đặc biệt tại các điểm nhà hàng, tiệc cưới, quán ăn.
Để giữ chân tài xế, các nền tảng triển khai nhiều chương trình ưu đãi quy mô lớn. Grab tung loạt mã giảm giá cho các dịch vụ xe hai bánh, bốn bánh, giao đồ ăn, giao hàng; một số chương trình giảm sâu tới 100.000 đồng cho chuyến đi sân bay, bến xe.
Với tài xế, hãng triển khai chương trình tri ân, quà tặng, trạm dừng chân, chương trình hái lộc với tổng giá trị khoảng 2 tỉ đồng. Song song đó là các hoạt động xã hội như tặng gói GrabUnlimited hoặc hỗ trợ chi phí về quê cho sinh viên khó khăn.
Trong khi đó, Xanh SM tập trung trực tiếp vào thu nhập tài xế, với lì xì tiền mặt từ 300.000 đồng đến 2 triệu đồng tùy mức gắn bó.
Chương trình “Chuyến xe đoàn viên” tặng 3.000 vé xe khứ hồi trị giá khoảng 1 triệu đồng/vé. Ngoài ra, thưởng doanh thu liên tỉnh có thể lên tới 350% so với ngày thường. Một số chính sách hỗ trợ tài xế mang xe về quê vận doanh miễn phí nếu cam kết hoạt động trong ba ngày Tết cũng được triển khai.
Được thưởng cao nhưng chưa hấp dẫn
Theo phản ánh của các tài xế, thưởng cao chưa chắc giúp thu nhập thực tế tăng tương ứng. Anh Hùng, tài xế công nghệ hơn 5 năm tại TP.HCM, cho biết Tết thường đối mặt nhiều rủi ro vận hành hơn ngày thường.
“Ngày thường một giờ chạy được hai cuốc nhưng Tết có khi chỉ được một cuốc vì kẹt xe, đón khách lâu. Thưởng thêm vài chục nghìn mỗi chuyến, tổng thu nhập cũng không tăng nhiều, trong khi áp lực cao hơn”, anh Hùng nói.
Một tài xế xe hai bánh cho biết ngày thường một cuốc 5 – 7km khách trả khoảng 35.000 – 50.000 đồng. Sau khi trừ chiết khấu, tiền xăng và hao mòn xe, còn khoảng 20.000 – 25.000 đồng mỗi cuốc.
Nếu đường thông thoáng, một giờ chạy được 2 – 3 cuốc, thu nhập khoảng 60.000 – 80.000 đồng/giờ. Vào cao điểm Tết, giá cuốc có thể tăng và có thêm thưởng chuyến, nhưng chi phí và thời gian cũng tăng theo.
“Đường đông, đèn đỏ lâu, một cuốc có thể kéo dài 30 – 40 phút, thậm chí gần tiếng nếu đón khách ở bến xe hay sân bay. Lúc đó, xăng hao hơn, xe chạy nhiều nhưng số cuốc giảm. Được thưởng thêm 5.000 – 15.000 đồng mỗi cuốc, tổng thu nhập có tăng nhưng tính theo giờ chưa chắc cao hơn ngày thường”, tài xế này nói.
Ngoài ra, nhiều chương trình thưởng đi kèm điều kiện như tỉ lệ nhận chuyến cao, hạn chế hủy cuốc hoặc đạt doanh thu tối thiểu theo ngày. Nếu không đạt đủ điều kiện, tài xế có thể mất toàn bộ tiền thưởng. Vì vậy, nhiều người chọn chạy cầm chừng, tập trung giờ cao điểm hoặc khu vực sân bay, bến xe thay vì chạy cả ngày.
Chờ xe lâu chỉ trong ngắn hạn?
Trao đổi với Tuổi Trẻ, đại diện một số nền tảng cho biết vẫn chủ động điều phối, duy trì tỉ lệ tài xế hoạt động để đáp ứng nhu cầu đi lại. Theo các đơn vị này, tình trạng chờ xe chủ yếu xảy ra trong một số khung giờ cao điểm ngắn và thị trường không thiếu tài xế trên diện rộng.
Theo các chuyên gia kinh tế, tình trạng thiếu tài xế dịp Tết phản ánh đặc thù lao động tự do của kinh tế nền tảng. Khác taxi truyền thống có ca trực cố định, tài xế công nghệ chủ động hoàn toàn thời gian làm việc. Khi nhu cầu nghỉ ngơi, sum họp gia đình tăng cao, tiền thưởng khó trở thành yếu tố quyết định.
Bên cạnh đó, nhiều tài xế chạy cùng lúc nhiều nền tảng, linh hoạt chuyển sang ứng dụng có thu nhập tốt hơn hoặc điều kiện thưởng dễ đạt hơn, khiến nguồn cung bị phân tán. Để giảm thiếu tài xế dịp Tết, các nền tảng cần tập trung giải pháp dài hạn thay vì chỉ tăng thưởng ngắn hạn.
Quan trọng nhất là ổn định thu nhập, tăng phúc lợi như bảo hiểm, hỗ trợ phương tiện, đồng thời tối ưu phân cuốc để giảm thời gian chạy rỗng và tăng thu nhập theo giờ. Ngoài ra, cơ chế thưởng cũng cần linh hoạt, dễ đạt hơn để khuyến khích tài xế duy trì hoạt động trong giai đoạn cao điểm.
