Hội nghị Văn hóa toàn quốc diễn ra ngày 24-11-2021 tại Hà Nội – Ảnh: NGUYỄN KHÁNH
Ngay lập tức trên mạng có nhiều người không hiểu vì sao ngày 24-11 được chọn là Ngày Văn hóa Việt Nam mà không phải ngày khác?
Vậy ngày 24-11 trong lịch sử có gì đặc biệt?
Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất 80 năm trước
Ngày 24-11-1946, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất được khai mạc tại Nhà hát Lớn Hà Nội với sự góp mặt của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Chủ tịch Ban Thường trực Quốc hội Bùi Bằng Đoàn cùng hơn 200 đại biểu là các nhà văn hóa trên toàn quốc.
Tại hội nghị trọng đại này, Chủ tịch Hồ Chí Minh tới dự và có bài phát biểu dài 40 phút.
Bức ảnh Bác bắt nhịp bài ca kết đoàn của nghệ sĩ Lâm Hồng Long
Người tha thiết mong muốn nền văn hóa mới của nước nhà lấy hạnh phúc của đồng bào, của dân tộc làm cơ sở. Hãy học tập cái hay của văn hóa Đông – Tây để tạo ra một nền văn hóa thuần túy Việt Nam, để hợp với tinh thần dân chủ. Phải làm thế nào cho văn hóa vào sâu trong tâm lý của quốc dân, nghĩa là văn hóa phải sửa đổi được tham nhũng, lười biếng, phù hoa, xa xỉ. Văn hóa phải làm thế nào cho quốc dân có tinh thần vì nước quên mình, vì lợi ích chung mà quên lợi ích riêng.
Người đã khẳng định: “Số phận dân ta là ở trong tay dân ta. Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi. Tôi mong chúng ta đem văn hóa lãnh đạo quốc dân để thực hiện độc lập, tự cường và tự chủ“.
Thắng lợi của hội nghị này đã đặt cơ sở cho nền văn hóa mới ở Việt Nam.
Sau khi hội nghị văn hóa bế mạc, có 12 nhà văn hóa Pháp đàn ông và đàn bà Pháp đến thăm Người. Họ ngỏ ý, các nhà văn hóa Pháp hết sức tán thành nền độc lập của Việt Nam. Đồng thời họ nhờ Người chuyển lời chào thân ái đến các nhà văn hóa Việt Nam.
Hồ Chủ tịch chỉ khiêm tốn nói rằng, Người sẽ chỉ nói đến văn hóa theo ý kiến và quan điểm của Người. Hồ Chủ tịch thiết tha mong muốn nền văn hóa mới của nước nhà lấy hạnh phúc của đồng bào, của dân tộc làm cơ sở.
Người nói tiếp đến văn hóa Việt Nam là ảnh hưởng lẫn nhau của văn hóa Đông phương và Tây phương mà chung đúc lại. Ở đây, Người nói qua về lịch sử của những ảnh hưởng đó. Và Hồ Chủ tịch đưa ra một câu hỏi: Ta nên theo văn hóa nào?
Bài viết “Vì tình thế, Hội nghị văn hóa toàn quốc đã bế mạc sau một ngày thảo luận” đăng trên báo Cứu quốc số ra ngày 25-11-1946. Đây là một trong những tư liệu hiếm về sự kiện lịch sử này còn được lưu giữ hiện nay – Ảnh chụp lại từ Thư viện Quốc gia Việt Nam
Nội dung trang báo bên trong – Ảnh chụp lại từ Thư viện Quốc gia Việt Nam
Theo ý Người thì Tây phương hay Đông phương có cái gì tốt thì ta học, lấy đề tạo ra một nền văn hóa Việt Nam. Nghĩa là lấy kinh nghiệm tốt của văn hóa xưa và văn hóa nay, trau dồi cho văn hóa Việt Nam thật có tinh thần thuần túy Việt Nam để hợp với tinh thần dân chủ.
Hồ Chủ tịch nói thêm rằng, văn hóa có liên lạc với chính trị rất mật thiết. Phải làm thế nào cho văn hóa vào sâu trong tâm lý của quốc dân, nghĩa là văn hóa phải sửa đổi được tham nhũng, được lười biếng, phù hoa, xa xỉ. Văn hóa phải làm thế nào cho ai cũng có lý tưởng tự chủ, độc lập, tự do. Đồng thời, văn hóa phải làm thế nào cho quốc dân có tinh thần vì nước quên mình, vì lợi ích chung mà quên lợi ích mình.
Với xã hội, văn hóa phải làm thế nào cho mỗi người dân Việt Nam từ già đến trẻ, cả đàn ông lẫn đàn bà ai cũng hiểu nhiệm vụ của mình là biết hưởng hạnh phúc của mình nên được hưởng. Số phận của dân tộc là ở trong tay dân ta. Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi.
Bộ Chính trị vừa thống nhất chọn ngày 24-11 hằng năm là ‘Ngày Văn hóa Việt Nam’ – Ảnh: NGUYỄN HIỀN
Nhiều sự kiện khác liên quan ngày 24-11 trong lịch sử
Ngày 24-11-1956, Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm triển lãm hình ảnh đoàn kết đấu tranh của đồng bào các dân tộc thiểu số Việt Nam, và triển lãm Thanh niên nhân dịp Đại hội lần thứ II Đoàn Thanh niên lao động Việt Nam. Sự kiện thể hiện sự quan tâm của Bác Hồ đến đoàn kết dân tộc và thế hệ trẻ.
Ngày 24-11-1957, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện chúc mừng đồng chí Antonin Novotny được bầu làm Chủ tịch nước Cộng hòa Tiệp Khắc.
Ngày 24-11-1960, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục dự Hội nghị 81 Đảng Cộng sản và công nhân quốc tế; Người tiếp đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Nhật Bản; ký Lệnh số 33-LCT, tặng thưởng Huân chương Lao động hạng nhất cho Đoàn ca múa nhạc dân gian Bungari sang thăm và biểu diễn tại Việt Nam để góp phần thắt chặt thêm tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước.
Ngày 24-11-1962, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện tới Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa Lưu Thiếu Kỳ và Tổng thống Ấn Độ Sarvepalli Radhakrishnan, Thủ tướng Ấn Độ Jawaharlal Nehru hoan nghênh các biện pháp hai nước đang áp dụng nhằm làm giảm tình hình căng thẳng trên biên giới Trung – Ấn.
Ngày 24-11-1965, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho cán bộ, nhân viên, cộng tác viên và bạn đọc của tạp chí Học tập, nhân dịp kỷ niệm 10 năm ngày xuất bản tạp chí.
Người biểu dương những thành tích tạp chí đã đạt được, nhắc nhở những thiếu sót cần khắc phục và chỉ rõ tầm quan trọng của công tác lý luận, phương hướng nhiệm vụ của tạp chí. Người chỉ rõ: Bài viết phải giản dị, dễ hiểu. Văn phải viết theo lối Việt Nam, không dùng quá nhiều từ nước ngoài.
Ngày 24-11-1966, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư chúc mừng Đại hội GANEFO châu Á lần thứ nhất. Người nêu rõ, đại hội sẽ tỏ rõ khả năng phong phú của các nước châu Á trên lĩnh vực thể thao, đồng thời là dịp để nhân dân châu Á tỏ rõ tình đoàn kết trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc và chủ nghĩa thực dân vì hòa bình, độc lập của các dân tộc.
Ngày 24-11-2020: Công viên địa chất Đắk Nông đón nhận danh hiệu là Công viên địa chất toàn cầu.
Ngày 24-11-2021, Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021 được tổ chức nhằm đánh giá việc triển khai đường lối, chủ trương của Đảng về công tác văn hóa, văn nghệ thời gian qua; kết quả xây dựng văn hóa, con người Việt Nam sau 35 năm đổi mới đất nước.
Đặc biệt, hội nghị còn đánh giá kết quả thực hiện nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng về công tác văn hóa, văn nghệ…; từ đó đề ra phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm phát triển văn hóa, văn nghệ giai đoạn 2021-2026, tầm nhìn đến 2045 dưới ánh sáng Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng.
