Thượng nghị sĩ Lindsey Graham qua đời tại nhà riêng vào tối 11-7 theo giờ địa phương, do biến chứng tim mạch – Ảnh: AFP
Trong bối cảnh Ukraine phải tìm cách duy trì sự ủng hộ từ chính quyền Tổng thống Donald Trump, sự ra đi của một chính trị gia có khả năng kết nối cả Nhà Trắng, Quốc hội Mỹ và các đồng minh phương Tây đối với vấn đề Ukraine khiến nhiều người lo ngại Kiev sẽ mất đi một trong những tiếng nói có ảnh hưởng nhất tại Washington.
Từ người ủng hộ lâu năm đến “cầu nối” với ông Trump
Trong hơn một thập kỷ, Thượng nghị sĩ Lindsey Graham nổi tiếng là chính trị gia Mỹ có lập trường cứng rắn với Nga.
Sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện năm 2022, ông Graham trở thành một trong những gương mặt nổi bật nhất ủng hộ Kiev tại Quốc hội Mỹ. Thời điểm Matxcơva sáp nhập bán đảo Crimea năm 2014, ông đã thúc đẩy Washington viện trợ vũ khí phòng thủ cho Ukraine – thời điểm Kiev thiếu thốn gần như mọi mặt.
Chỉ vài ngày trước khi qua đời, vị Thượng nghị sĩ vẫn có mặt tại Kiev trong chuyến thăm thứ 10, tính từ lúc chiến sự bùng phát.
Ông gặp Tổng thống Volodymyr Zelensky, thăm một nhà máy sản xuất máy bay không người lái (drone) và thông báo rằng dự luật trừng phạt Nga do ông cùng Thượng nghị sĩ Dân chủ Richard Blumenthal thúc đẩy nhiều năm cuối cùng đã đạt được đồng thuận với Nhà Trắng và có thể sớm được đưa ra xem xét.
Ông Graham gặp Tổng thống Zelensky tại Kiev hôm 10-7 – Ảnh: REUTERS
Thông tin ông qua đời chỉ một ngày sau đó khiến giới chức Ukraine bàng hoàng và xem đây là mất mát lớn.
Tổng thống Zelensky cho biết hai người vẫn “duy trì đối thoại thường xuyên” và vừa gặp nhau hai lần trong tuần qua, tại Hội nghị thượng đỉnh NATO và sau đó ở Kiev. Ông gọi ông Graham là một trong những người ủng hộ kiên định nhất của Ukraine tại Washington.
“Ukraine đã mất đi một người bạn đích thực, còn nước Mỹ mất đi một trong những người con ưu tú nhất”, ông Kyrylo Budanov, người đứng đầu Văn phòng Tổng thống Zelensky, viết trên mạng xã hội.
Nghị sĩ Oleksandr Merezhko, thuộc đảng cầm quyền của ông Zelensky, thậm chí nhận định vị chính trị gia là người “không thể thay thế”, bởi ông là “cầu nối gần gũi nhất giữa Ukraine, Tổng thống Zelensky và ông Trump”.
Không chỉ là người ủng hộ Kiev, ông Graham còn là một trong số ít nghị sĩ Cộng hòa vừa có quan hệ gần gũi với ông Trump, vừa duy trì được sự hợp tác với các nghị sĩ Dân chủ và các lãnh đạo châu Âu.
Huy hiệu cờ Mỹ và cờ Ukraine trên cổ áo ông Graham – Ảnh: AFP
Khoảng trống khó lấp đầy
Theo Hãng tin Bloomberg, sự ra đi của ông Graham ở tuổi 71 diễn ra vào thời điểm đặc biệt nhạy cảm.
Ukraine đang thúc giục Mỹ cấp thêm tên lửa Patriot để đối phó với các cuộc tập kích bằng tên lửa đạn đạo ngày càng dữ dội từ Nga. Dù ông Trump đã đồng ý cho phép Ukraine sản xuất Patriot theo giấy phép của Mỹ, quá trình triển khai sẽ mất nhiều thời gian và vẫn cần sự ủng hộ liên tục từ Washington.
Theo chuyên gia chính trị Volodymyr Fesenko tại Kiev, ông Graham là một trong những “người vận động hành lang” hiệu quả nhất của Ukraine trong nhóm thân cận của ông Trump, dù không phải lúc nào ông cũng thuyết phục được Tổng thống Mỹ.
“Câu hỏi đặt ra lúc này là liệu còn ai vừa có vị thế lớn trong Thượng viện, vừa có thể tiếp cận trực tiếp ông Trump như ông Graham hay không?”, ông nói.
Nhiều nhà ngoại giao châu Âu cũng đánh giá vị thượng nghị sĩ là một trong những nhân vật có tầm ảnh hưởng đáng kể tới Nhà Trắng về vấn đề Nga – Ukraine. Ông thường xuyên tham gia các diễn đàn quốc tế, bảo vệ vai trò của NATO và giải thích chính sách của Mỹ với các đồng minh.
Đáng chú ý, ông Graham duy trì quan điểm này ngay cả khi lập trường của mình khác biệt với xu hướng “Nước Mỹ trên hết” đang chi phối phần lớn Đảng Cộng hòa.
Trong khi nhiều đồng minh của ông Trump phản đối việc Mỹ tiếp tục can dự vào các cuộc xung đột ở nước ngoài, ông Graham vẫn kiên định cho rằng Washington cần giữ vai trò lãnh đạo toàn cầu, ủng hộ NATO, hậu thuẫn Ukraine và áp dụng các biện pháp cứng rắn với Nga cũng như Iran.
Trong cuộc phỏng vấn với Đài CNN sau khi ông Graham qua đời, Tổng thống Trump nhận xét rằng vị thượng nghị sĩ “muốn cuộc chiến tiếp diễn hơn” vì luôn theo đuổi lập trường cứng rắn với Nga.
Tuy nhiên, các đồng minh của ông Graham bác bỏ cách nhìn này.
Thượng nghị sĩ Tim Scott cho rằng ông Graham chỉ có mục tiêu duy nhất là cứu càng nhiều sinh mạng người Ukraine càng tốt, trong khi Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal kêu gọi nhanh chóng thông qua dự luật trừng phạt Nga mà hai người cùng thúc đẩy, coi đây là “lời tri ân xứng đáng” dành cho ông Graham.
Đối với Ukraine, vấn đề lớn hơn không nằm ở một dự luật cụ thể, mà ở khoảng trống chính trị mà Thượng nghị sĩ Lindsey Graham để lại.
Khi Washington ngày càng chia rẽ về chính sách đối với Kiev, việc tìm được một chính trị gia vừa có ảnh hưởng với Tổng thống Trump, vừa sẵn sàng công khai bảo vệ Ukraine như ông Graham sẽ là một nhiệm vụ không hề dễ dàng.
