Các bác sĩ thực hiện phẫu thuật bằng robot cho bệnh nhân ung thư đường tiêu hóa tại Bệnh viện K – Ảnh: BVCC
Chia sẻ về vấn đề này, bác sĩ Hà Hải Nam, Phó trưởng khoa ngoại bụng 1, Bệnh viện K, cho biết bệnh viện là cơ sở chuyên khoa đầu ngành trong khám và điều trị ung thư.
Mỗi ngày, cả ba cơ sở của bệnh viện tiếp nhận khoảng 2.000 lượt người bệnh đến khám, trong đó khoảng 150-200 trường hợp nhập viện điều trị.
Theo số liệu bệnh viện ghi nhận gần đây, khoảng 1/3 người bệnh thuộc nhóm dưới 50 tuổi. Một số loại ung thư đang được ghi nhận ở người trẻ như ung thư phổi, ung thư vú, ung thư tuyến giáp, ung thư đại trực tràng. Bên cạnh đó, ung thư dạ dày, ung thư thận cũng có xu hướng gia tăng.
4 nhóm yếu tố nguy cơ thường gặp
Theo bác sĩ Nam, có 4 nhóm yếu tố nguy cơ thường gặp liên quan đến ung thư ở người trẻ.
Thứ nhất, thừa cân, béo phì và chế độ ăn uống không phù hợp. Lối sống ít vận động, chế độ ăn dư thừa năng lượng, nhiều chất béo, sử dụng nhiều thực phẩm chế biến sẵn, thịt chế biến hoặc thực phẩm được chế biến ở nhiệt độ cao có thể làm gia tăng các yếu tố nguy cơ.
Thứ hai, hút thuốc lá và phơi nhiễm khói thuốc. Những người đang hút thuốc, có tiền sử hút thuốc hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc thuộc nhóm cần đặc biệt lưu ý.
Thứ ba, phơi nhiễm với một số tác nhân vi sinh vật, trong đó có HPV, vi rút viêm gan B, viêm gan C và vi khuẩn Helicobacter pylori (HP). Đó là những tác nhân có liên quan đến nguy cơ của một số loại ung thư.
Thứ tư, tiền sử gia đình mắc ung thư. Nếu bố mẹ, anh chị em ruột hoặc người thân trong gia đình từng mắc ung thư, nguy cơ của một số thành viên có thể tăng lên.
Ví dụ, người có mẹ hoặc chị gái mắc ung thư vú cần lưu ý nguy cơ ung thư vú của bản thân. Tương tự, nếu trong gia đình có bố, mẹ hoặc anh chị em mắc ung thư đại trực tràng, ung thư dạ dày, các thành viên còn lại nên chủ động trao đổi với bác sĩ để đánh giá nguy cơ và có kế hoạch theo dõi phù hợp.
Bác sĩ Nam nhấn mạnh, ung thư khởi phát sớm không xuất phát từ một nguyên nhân duy nhất mà thường là kết quả của sự kết hợp nhiều yếu tố nguy cơ. Theo bác sĩ Nam, nhóm yếu tố đầu tiên là lối sống.
Người trẻ hiện nay có thể dành nhiều thời gian ngồi tại chỗ, ít vận động, trong khi chế độ ăn lại dư thừa năng lượng, nhiều chất béo và thực phẩm chế biến sẵn.
Bên cạnh đó là việc sử dụng thuốc lá, uống nhiều rượu bia và các yếu tố liên quan đến nhiễm vi sinh vật, vi khuẩn, vi rút như Helicobacter pylori, vi rút viêm gan B, viêm gan C và HPV.
Tiền sử gia đình và yếu tố di truyền cũng cần được quan tâm. Khi bố mẹ, anh chị em hoặc người thân từng mắc ung thư, mỗi người nên chủ động thông tin cho bác sĩ để được đánh giá nguy cơ và tư vấn tầm soát phù hợp.
Phòng ngừa thế nào?
Theo bác sĩ Nam, điều đầu tiên bác sĩ nhận thấy là người trẻ hiện nay có xu hướng sử dụng khá nhiều thực phẩm chế biến sẵn. Chế độ ăn nhiều khi có quá nhiều dầu mỡ, sử dụng nhiều thực phẩm được chế biến quá kỹ.
Vì vậy, điều cần làm là nên thay đổi, tăng cường các thực phẩm giàu dinh dưỡng, chất xơ, rau quả thay vì sử dụng quá nhiều thực phẩm chế biến sẵn.
Thứ hai là thay đổi lối sống. Chúng ta nên năng động hơn, vận động nhiều hơn thay vì ngồi tại chỗ trong thời gian dài.
Thứ ba, nếu đang hút thuốc lá hoặc uống nhiều rượu bia thì nên dừng lại. Khi bỏ thuốc lá, nguy cơ ung thư cũng giảm theo thời gian.
Thứ tư là chủ động tầm soát và phát hiện sớm. Những người trẻ có tiền sử gia đình mắc ung thư hoặc được chẩn đoán nhiễm các tác nhân vi sinh vật có liên quan đến ung thư nên được bác sĩ tư vấn để đánh giá nguy cơ và lựa chọn phương pháp tầm soát phù hợp.
