Drone điều khiển bằng cáp quang được trình diễn tại một sự kiện công nghệ quốc phòng ở Ukraine ngày 30-5 – Ảnh: REUTERS
Không chỉ máy bay không người lái (drone), Kiev còn đầu tư mạnh vào các phương tiện mặt đất không người lái (UGV) – từ robot vận chuyển hậu cần đến các mẫu robot mang súng máy, súng phun lửa hay bệ phóng lựu trực tiếp tham gia chiến đấu.
Thay con người bằng robot ở những nhiệm vụ nguy hiểm nhất
Một trong những minh chứng rõ nét cho hiệu quả của chiến lược này diễn ra trên mặt trận thành phố Dobropillia ở tỉnh Donetsk vào tháng 8-2025.
Theo kỹ sư trưởng Lữ đoàn Cơ giới độc lập số 93 của Ukraine, một robot chiến đấu được trang bị súng phun lửa đã tấn công nhóm lính xung kích Nga khi họ tiếp cận tuyến phòng thủ của Ukraine.
Robot này phun lửa vào bãi cỏ khô quanh vị trí của đối phương, biến khu vực thành một biển lửa trước khi một tổ súng máy tiến lên tiêu diệt những binh sĩ còn sống sót.
Hãng tin Bloomberg cho biết đây chỉ là một trong nhiều loại phương tiện mặt đất không người lái mà Ukraine đang đưa vào sử dụng.
Các robot hiện được trang bị nhiều loại vũ khí khác nhau, từ súng trường, súng máy đến súng phóng lựu chống tăng, đồng thời đảm nhận nhiều nhiệm vụ như vận chuyển đạn dược, tiếp tế lương thực, sơ tán thương binh, rải mìn hoặc thực hiện các cuộc tấn công cảm tử.
Tháng 7 vừa qua, Ukraine còn triển khai một chiến dịch hiếm thấy khi đưa robot chiến đấu Wolly 7.62 lên bán đảo Kinburn Spit ở miền nam bằng xuồng không người lái sau hành trình hơn 11km trên biển.
Robot mang theo súng máy cùng cơ số đạn đầy đủ đã khai hỏa vào các vị trí của quân Nga, buộc đối phương phải rút khỏi một phần bờ biển trước khi tự hủy.
Binh sĩ Ukraine điều khiển UGV chuyên rải mìn chống tăng tại Kharkov – Ảnh: REUTERS
Ông Robert Brovdi, chỉ huy Lực lượng Hệ thống không người lái của Ukraine, cho biết bộ binh nước này cũng đang sử dụng xe robot trong chiến đấu – một số được dùng để rải mìn hoặc thực hiện các cuộc tấn công cảm tử.
Theo ông, khu vực trong phạm vi ít nhất 25km tính từ ranh giới tiếp xúc giữa hai nước gần như biến thành một “vùng đất chết” do mật độ drone dày đặc khiến nguy cơ thương vong cực cao, do đó việc thay thế con người bằng drone giúp giảm đáng kể tổn thất.
Vào tháng 4, Tổng thống Volodymyr Zelensky tiết lộ UGV đang được triển khai ngày càng rộng rãi trong các hoạt động hậu cần, sơ tán thương binh và tác chiến của nước này, đến mức “không thể tưởng tượng việc phòng thủ mà thiếu chúng”. Ukraine đặt mục tiêu sản xuất ít nhất 50.000 phương tiện mặt đất không người lái trong năm nay.
Nhân viên làm việc tại nhà máy của Unwave, công ty Ukraine chuyên sản xuất thiết bị gây nhiễu và tác chiến điện tử – Ảnh: REUTERS
Lợi thế công nghệ để bù đắp bất lợi về nhân lực
Việc đẩy mạnh robot và các hệ thống không người lái phản ánh lựa chọn chiến lược của Ukraine trong cuộc chiến tiêu hao kéo dài với Nga.
Với dân số chỉ bằng khoảng một phần tư Nga và nền kinh tế nhỏ hơn đáng kể, Kiev khó có thể cạnh tranh với Matxcơva về quy mô lực lượng.
Quân đội Ukraine hiện có khoảng 900.000 binh sĩ và vẫn đối mặt tình trạng thiếu nhân lực, trong khi cuộc chiến kéo dài khiến áp lực bổ sung quân ngày càng lớn.
Trong bối cảnh đó, Kiev được nhận định đang theo đuổi chiến lược tác chiến bất đối xứng bằng cách tận dụng công nghệ để thay thế con người ở những nhiệm vụ nguy hiểm nhất, qua đó giúp giảm thương vong trên chiến trường.
Cách tiếp cận này tiếp tục được tân Tổng tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ukraine Mykhailo Drapatyi ủng hộ, khi ông chủ trương mở rộng việc ứng dụng drone và robot nhằm tạo lợi thế trước đối thủ có ưu thế về quân số.
Bộ trưởng Lục quân Mỹ Dan Driscoll hồi tháng 5 từng đánh giá hệ thống điều phối mạng lưới drone của Ukraine là “thực sự đáng kinh ngạc”, khi có thể kết nối máy bay không người lái, cảm biến và các nền tảng hỏa lực vào cùng một mạng lưới tác chiến. Ông thừa nhận Mỹ hiện chưa thể đạt đến trình độ này.
Tuy vậy, chính các doanh nghiệp sản xuất drone ở Ukraine cũng thừa nhận robot chưa thể thay thế hoàn toàn bộ binh.
Ông Taras Ostapchuk – Giám đốc điều hành Ratel Robotics, công ty phát triển các robot tiếp tế, sơ tán thương binh và tác chiến – khẳng định mục tiêu của công ty không phải là loại bỏ vai trò của người lính, mà là hỗ trợ họ thực hiện những nhiệm vụ nguy hiểm nhất trên chiến trường.
