Kho vũ khí không người lái của Nga và Ukraine
UAV trinh sát và giám sát
Ukraine đã tận dụng tối đa các loại UAV thương mại như DJI Mavic, Autel EVO, được trang bị camera độ phân giải cao để theo dõi vị trí quân Nga, phát hiện pháo binh và hướng dẫn hỏa lực. Những chiếc UAV này có giá thành rẻ, dễ vận hành và có thể được triển khai nhanh chóng bởi các đơn vị nhỏ.
Về phía Nga, họ sử dụng các hệ thống trinh sát chuyên dụng như Orlan-10, Zala 421-16E, Eleron-3. Các UAV này có tầm hoạt động xa hơn, khả năng chống nhiễu tốt hơn và có thể mang theo nhiều loại cảm biến khác nhau, bao gồm camera nhiệt và thiết bị trinh sát điện tử (ELINT), cung cấp thông tin chi tiết về đội hình đối phương, kho đạn và các tuyến tiếp tế.
UAV tấn công và cảm tử
Ukraine đã phát triển và sử dụng rộng rãi các UAV FPV (First-Person View) được gắn đầu đạn chống tăng hoặc lựu đạn, biến chúng thành những “máy bay không người lái kamikaze” giá rẻ nhưng cực kỳ hiệu quả. Những chiếc UAV này có thể bay lượn và tấn công chính xác vào các xe tăng, xe bọc thép hoặc vị trí phòng thủ của đối phương, gây ra thiệt hại lớn với chi phí thấp.
Nga cũng không kém cạnh với việc triển khai UAV cảm tử Lancet, được biết đến với khả năng tấn công các mục tiêu giá trị cao như hệ thống pháo binh, radar và thậm chí cả tàu chiến nhỏ. Ngoài ra, Nga còn sử dụng các UAV Shahed-136 (do Iran sản xuất, được Nga gọi là Geran-2), là loại UAV cảm tử tầm xa, có khả năng bay hàng trăm kilomet để tấn công các mục tiêu chiến lược sâu bên trong lãnh thổ Ukraine, gây áp lực lên hệ thống phòng không và cơ sở hạ tầng quan trọng.
UAV FPV và vai trò mới
UAV FPV, ban đầu được thiết kế cho mục đích giải trí và đua UAV, đã tìm thấy một vai trò mới và cực kỳ quan trọng trên chiến trường Ukraine. Với khả năng cơ động cao, tốc độ nhanh và khả năng truyền hình ảnh trực tiếp về người điều khiển.
UAV FPV cho phép các binh sĩ thực hiện các cuộc tấn công chính xác vào các mục tiêu di động hoặc ẩn nấp trong địa hình phức tạp. Chúng đã trở thành một vũ khí đáng gờm chống lại bộ binh, xe cộ và thậm chí là các công sự kiên cố, chứng minh sự sáng tạo và khả năng thích ứng của quân đội Ukraine trong việc tận dụng công nghệ dân sự cho mục đích quân sự.
Chiến thuật và đổi mới trên chiến trường
Sự kết hợp giữa UAV và pháo binh
Một trong những chiến thuật hiệu quả nhất là sự phối hợp chặt chẽ giữa UAV trinh sát và pháo binh. UAV cung cấp thông tin tình báo tức thời về vị trí mục tiêu, giúp pháo binh điều chỉnh hỏa lực một cách chính xác và nhanh chóng.
Các video từ chiến trường thường xuyên cho thấy UAV giám sát các cuộc tấn công pháo binh, cung cấp phản hồi trực tiếp để điều chỉnh mục tiêu.
Phát triển UAV nội địa
Ukraine đã đẩy mạnh việc phát triển và sản xuất UAV nội địa, từ các dự án quy mô nhỏ do tình nguyện viên thực hiện cho đến các chương trình quốc gia. Sự sáng tạo tại chỗ, bao gồm việc cải tiến UAV thương mại, in 3D các bộ phận và phát triển phần mềm điều khiển tùy chỉnh, đã giúp Ukraine duy trì lợi thế về số lượng và sự linh hoạt trong việc triển khai UAV.
Nga cũng đang nỗ lực tăng cường sản xuất UAV trong nước để giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.
Tác động đến chiến thuật bộ binh
Sự phổ biến của UAV đã buộc các đơn vị bộ binh phải thay đổi chiến thuật. Việc di chuyển công khai trên chiến trường trở nên nguy hiểm hơn bao giờ hết, khi mọi chuyển động đều có thể bị UAV phát hiện và chỉ thị mục tiêu. Binh sĩ phải học cách ngụy trang tốt hơn, di chuyển nhanh chóng và tận dụng địa hình để tránh bị phát hiện. Các chiến hào và công sự cũng cần được thiết kế lại để cung cấp khả năng bảo vệ tốt hơn khỏi các cuộc tấn công từ trên cao.
Đối phó và phòng thủ: Cuộc chiến điện tử và phòng không
Hệ thống tác chiến điện tử (EW)
Nga và Ukraine đều triển khai nhiều hệ thống gây nhiễu nhằm:
- Làm gián đoạn tín hiệu điều khiển UAV.
- Gây nhiễu tín hiệu định vị vệ tinh.
- Buộc UAV mất phương hướng hoặc hạ cánh khẩn cấp.
Phòng không nhiều lớp
Các hệ thống phòng không truyền thống vẫn đóng vai trò quan trọng, nhưng việc sử dụng tên lửa đắt tiền để đánh chặn UAV giá rẻ không phải lúc nào cũng hiệu quả về chi phí. Do đó, nhiều biện pháp được kết hợp đồng thời như:
- Pháo phòng không cỡ nhỏ.
- Súng máy phòng không.
- Thiết bị gây nhiễu.
- UAV đánh chặn.
- Hệ thống phát hiện mục tiêu bằng radar và cảm biến quang điện.
Cuộc chiến UAV giữa Nga và Ukraine đã mở ra một kỷ nguyên mới của chiến tranh, nơi công nghệ không người lái không chỉ là một phần của cuộc xung đột mà còn là yếu tố định hình tương lai của nó. Những bài học rút ra từ chiến trường này sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến học thuyết quân sự và phát triển công nghệ quốc phòng trên toàn thế giới trong nhiều thập kỷ tới.
