Triều Tiên thay đổi sau đại dịch

Triều Tiên đang có nhiều dấu hiệu đổi thay về kinh tế, công nghệ và hạ tầng, đặc biệt tại thủ đô Bình Nhưỡng, 5 năm sau khi đóng cửa biên giới vì Covid-19.

Sau hơn 100 lần đến Triều Tiên, Rowan Beard, một nhà điều hành tour du lịch người Australia, đã quen với cảnh phải chờ rất lâu mới gọi được taxi ở thủ đô Bình Nhưỡng. Nhưng trong chuyến trở lại gần đây, lần đầu tiên kể từ sau đại dịch Covid-19, ông chứng kiến điều hoàn toàn mới.

Người phiên dịch Triều Tiên đi cùng Beard lấy điện thoại thông minh, mở một ứng dụng mang tên Samhung rồi gọi xe. Chỉ vài phút sau, taxi xuất hiện. Hai người còn có thể theo dõi vị trí phương tiện theo thời gian thực trên màn hình.

“Mọi thứ đều hoàn toàn mới. Tôi thực sự bất ngờ”, ông Beard kể lại.

Trải nghiệm của Beard phần nào phản ánh những thay đổi đang diễn ra tại Triều Tiên, quốc gia vốn được xem là một trong những nền kinh tế biệt lập nhất thế giới. Triều Tiên đang có nhiều dấu hiệu cho thấy kinh tế nước này khởi sắc nhất trong nhiều năm, dưới sự lãnh đạo của ông Kim Jong-un.

Tăng cường hợp tác với Nga

Đầu năm 2020, Triều Tiên áp dụng các biện pháp phong tỏa, kiểm soát biên giới nghiêm ngặt nhằm ngăn Covid-19. Quyết định này làm gián đoạn hoạt động thương mại với Trung Quốc, đối tác kinh tế lớn nhất của Triều Tiên, khiến nhiều lĩnh vực chịu ảnh hưởng tiêu cực.

Đại sứ Nga tại Bình Nhưỡng mô tả với truyền thông Nga năm 2021 rằng thiếu hụt nhiên liệu khiến một số mỏ than tại Triều Tiên phải ngừng hoạt động, tình trạng khan hiếm nguồn cung các mặt hàng thiết yếu cũng xảy ra. Lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un khi đó có động thái hiếm thấy là công khai thừa nhận những khó khăn của nền kinh tế.

“Tất cả lĩnh vực gần như đều không đạt được mục tiêu đề ra”, ông Kim Jong-un phát biểu đầu năm 2021.

Tình hình bắt đầu thay đổi từ năm 2022, khi Triều Tiên tăng cường quan hệ với Nga, công khai ủng hộ Moskva trong cuộc chiến Ukraine và dần trở thành một trong những đối tác quan trọng của nước này.

Quan hệ giữa hai nước cũng được củng cố bằng các chuyến thăm cấp cao. Năm 2023, ông Kim Jong-un đến vùng Viễn Đông gặp Tổng thống Vladimir Putin. Một năm sau, ông Putin tới Bình Nhưỡng và hai bên ký hiệp ước phòng thủ chung. Triều Tiên đã triển khai hàng nghìn binh sĩ tới chiến đấu ở tỉnh Kursk của Nga nhằm đối phó với chiến dịch tấn công của Ukraine.

Triều Tiên hồi tháng 9/2023 khẳng định việc nước này tăng cường hợp tác với Nga là điều “đương nhiên” và “bình thường”.

Khi Tổng thống Putin thăm Triều Tiên hồi tháng 6/2024, hai bên đã ký thỏa thuận xây dựng cầu đường bộ Khasan – Tumangang bắc qua sông biên giới Đồ Môn. Cầu khởi công vào tháng 3/2025 và khánh thành hồi tháng 5, với tổng chiều dài gần 5 km, trong đó phần cầu bắc qua sông dài một km.

Cầu Khasan – Tumangang có công suất phục vụ 300 xe và gần 3.000 người qua lại mỗi ngày. Dự án có tổng vốn đầu tư hơn 9 tỷ ruble (khoảng 120 triệu USD), dự kiến được đưa vào sử dụng từ ngày 19/6.

“Cầu khánh thành đánh dấu bước ngoặt lịch sử trong quan hệ Nga – Triều. Ý nghĩa của nó vượt xa khỏi một công trình kỹ thuật thuần túy”, Bộ Ngoại giao Nga tuyên bố.

Victor Cha, chuyên gia Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nhận định tiến độ xây dựng của cây cầu cho thấy giao thương giữa hai nước đang bùng nổ.

Triều Tiên thường không công bố số liệu về kinh tế của nước này, nhưng Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc ước tính GDP Triều Tiên tăng trưởng 3,7% trong năm 2024, mức cao nhất trong 8 năm.

Stephan Haggard, chuyên gia nghiên cứu Triều Tiên thuộc Đại học California San Diego, Mỹ nhận định vị thế kinh tế hiện nay của Bình Nhưỡng là mạnh nhất kể từ khi ông Kim Jong-un lên nắm quyền.

“Đây là một thành tựu đáng chú ý đối với Triều Tiên”, ông Haggard nói.

Diện mạo mới của Bình Nhưỡng

Những thay đổi kinh tế được phản ánh rõ nhất tại Bình Nhưỡng. Các du khách và nhà ngoại giao trở lại thành phố sau đại dịch cho biết họ chứng kiến một thủ đô khác biệt đáng kể so với vài năm trước. Không chỉ cơ sở hạ tầng thay đổi, trải nghiệm du lịch tại Triều Tiên cũng có nhiều điểm mới.

Nhiều món ăn quốc tế xuất hiện trên thực đơn, khách hàng có thể quét mã QR để thanh toán thay vì sử dụng tiền mặt. Các ứng dụng giao đồ ăn, mua sắm và thanh toán điện tử cũng xuất hiện ngày càng phổ biến.

George Devedlaka, nhà sáng tạo nội dung người Anh tham gia giải Marathon Quốc tế Bình Nhưỡng năm 2025, cho biết điều khiến ông ấn tượng là số lượng điện thoại thông minh trong tay người dân.

“Họ sử dụng điện thoại rất nhiều”, ông kể.

Theo Devedlaka, bầu không khí tại giải chạy sôi động hơn so với những gì ông hình dung trước chuyến đi. Hàng nghìn người có mặt dọc đường chạy để cổ vũ các vận động viên trong và ngoài nước. Ông cho biết đây là một trong số ít dịp du khách có thể tiếp xúc gần với người dân Triều Tiên.

Theo công ty du lịch Nga Vostok Intur, Triều Tiên sản xuất khoảng nửa triệu điện thoại di động mỗi năm. Điện thoại thông minh ở Triều Tiên hiện phổ biến đến mức có hơn 50 thương hiệu khác nhau. Một số công ty lữ hành quốc tế cho biết những đoàn khách gần đây được tham quan nhiều khu vực mới xây dựng như quận Hwasong, các trung tâm thương mại hiện đại.

Du khách nhận thấy các quán cà phê, cửa hàng thực phẩm và khu vui chơi xuất hiện nhiều hơn tại Bình Nhưỡng, số lượng xe điện và ôtô nhập khẩu tăng đáng kể. Brigitte Weich, nhà làm phim người Áo, cho biết điều đầu tiên bà nhận thấy khi trở lại Bình Nhưỡng sau nhiều năm là đường phố đông đúc hơn.

“Những chiếc xe trông khá hiện đại”, bà Weich nói. Một số khu vực mới xây dựng tạo cảm giác hiện đại hơn đáng kể so với hình ảnh Bình Nhưỡng mà bà từng ghi nhận trong các chuyến đi trước đại dịch.

Xu hướng sở hữu ôtô gia tăng đến mức truyền hình nhà nước Triều Tiên gần đây phát sóng chương trình hướng dẫn các quy định giao thông mới, bao gồm cấm băng qua đường không đúng nơi quy định, cấm dắt thú cưng không có dây và cấm hút thuốc khi lái xe.

Tại nhiều khách sạn ở Bình Nhưỡng, ôtô lấp đầy bãi đỗ và tràn ra đường phố xung quanh. Xe cộ vây quanh nhà thi đấu bowling Gold Lane và chợ Rakrang, trung tâm buôn bán thực phẩm ở ngoại ô.

Xu hướng này được thúc đẩy nhờ chính sách cho phép cá nhân sở hữu ôtô mà Triều Tiên ban hành hai năm trước. Người có bằng lái được phép mua một ôtô cho mỗi hộ gia đình thông qua đại lý được nhà nước cấp chứng nhận.

Một doanh nhân nước ngoài thường xuyên đến thăm Triều Tiên cho biết việc đỗ xe ở trung tâm Bình Nhưỡng đã trở nên khó khăn. Nhiều nơi không phải bãi đỗ cũng có người trông giữ thu phí.

Hồi tháng 4, hình ảnh được truyền thông nhà nước Triều Tiên công bố cho thấy lãnh đạo Kim Jong-un tới tham quan một bệnh viện mới có bãi đỗ xe tầng hầm, thứ vốn không phổ biến ở thủ đô Triều Tiên.

Cơ sở hạ tầng sạc điện cho ôtô còn hạn chế, nhưng các trạm sạc cho taxi điện đã bắt đầu xuất hiện, theo một doanh nhân và một nhà ngoại giao.

Hiện chưa rõ có bao nhiêu xe cá nhân trên đường phố Triều Tiên, nhưng các biển số xe có 5 chữ số đã xuất hiện gần đây. Một video và một hình ảnh được người nước ngoài ở Triều Tiên đăng trên mạng xã hội Trung Quốc hồi tháng 3 cho thấy số đăng ký biển vàng đã ở mức hơn 10.000.

Jung Chang-hyun, nhà phân tích về Triều Tiên kiêm giám đốc Viện nghiên cứu Kinh tế và Hòa bình Triều Tiên tại Seoul, ước tính tổng số xe cá nhân ở Triều Tiên có thể đạt hơn 20.000 chiếc trong năm tới.

Các báo cáo từ Hàn Quốc dựa trên hình ảnh vệ tinh chỉ ra bằng chứng cho thấy nhiều bãi đậu xe ở Bình Nhưỡng trở nên đông đúc hơn. Triều Tiên cũng “sáng gấp ba lần vào ban đêm” so với nhiều năm trước.

Các chuyên gia cho rằng Triều Tiên vừa nhấn mạnh chủ trương tự lực tự cường, vừa tăng cường đáng kể hợp tác với Nga, Trung Quốc trong quá trình phục hồi kinh tế sau đại dịch. Những thay đổi hiện tại cũng chưa phản ánh toàn bộ bức tranh kinh tế Triều Tiên, khi vẫn tồn tại khoảng cách phát triển giữa Bình Nhưỡng và khu vực khác.

Dù vậy, những thay đổi đó vẫn cho thấy sự chuyển mình của Triều Tiên so với thời điểm đóng cửa biên giới vì đại dịch.

“Bình Nhưỡng đang thịnh vượng hơn bao giờ hết”, Jung H. Pak, cựu quan chức Mỹ phụ trách các vấn đề Triều Tiên dưới thời chính quyền tổng thống Joe Biden, nói.

Như Tâm (Theo WSJ, AFP, Reuters)