Thuật ngữ ‘Steve Jobs Việt Nam’ thách thức trong đề văn tốt nghiệp THPT

Trao đổi với PV Báo Thanh Niên, thầy Lý Tuấn Thiện, giáo viên ngữ văn Trường THPT Trưng Vương, phường Sài Gòn, TP.HCM, nhận định đề thi văn tốt nghiệp THPT 2026 đảm bảo cấu trúc, đảm bảo học sinh bậc THPT đã được học, ôn tập trong các thời gian ở trường, lớp.

Theo thầy Lý Tuấn Thiện, đề phân hóa rất cao, các câu phân hóa trải đều từ phần đọc hiểu (4 điểm) tới phần viết (6 điểm). Trong đó, ở phần đọc hiểu, từ câu số 3 trở đi cũng đã có sự phân hóa rõ, thí sinh phải dành nhiều thời gian suy nghĩ để có được câu trả lời đúng.

Ở phần viết cũng vậy, theo thầy Lý Tuấn Thiện, cách đặt ra vấn đề ở câu viết đoạn văn nghị luận khoảng 200 chữ là một cách ra đề đầy đổi mới, sáng tạo. Tại câu hỏi này, có một thuật ngữ mà thí sinh phải chú ý nhất, đó là “Steve Jobs Việt Nam“. Yêu cầu này cũng sẽ không dễ viết, thí sinh phải dành nhiều thời gian để suy nghĩ và trả lời.

Theo thầy Thiện, thí sinh cần định nghĩa được thuật ngữ “Steve Jobs Việt Nam” là gì, sau đó viết được những giải pháp mấu chốt, cụ thể để có những con người giúp đất nước phát triển về khoa học kỹ thuật, công nghệ. Đặc biệt, trong dòng chảy phát triển khoa học, công nghệ tới đâu, mỗi con người cũng không quên gìn giữ văn hóa, bản sắc Việt Nam.

Một điểm mà thầy Lý Tuấn Thiện rất tâm đắc ở đề thi văn tốt nghiệp THPT 2026, đó là ngữ liệu phần đọc hiểu trung lập, gắn được với những dữ kiện đã từng xảy ra trong lịch sử.

Đề thi như hiện tại đang mở ra cho thế hệ sau thấy rõ ràng rằng, học văn không chỉ dừng lại ở câu chuyện cảm xúc. Học văn gần gũi với cuộc đời hơn. Mỗi thí sinh trong thời đại mới cần phải trau dồi kiến thức liên môn, có kiến thức nền về lịch sử, khoa học kỹ thuật, công nghệ…

Đáng chú ý, thầy Lý Tuấn Thiện cho rằng nhìn ban đầu có vẻ thấy bài thơ Những chiếc lá của Nguyễn Đình Thi không liên quan gì đến phần I đọc hiểu văn bản, nhưng nếu phân tích sâu, có thể sẽ thấy liên quan. Trong bài thơ Những chiếc lá, có thể thấy cách đứa trẻ nhận ra giá trị của những chiếc lá, sử dụng chiếc lá trong những hoàn cảnh khác nhau, ở mỗi hoàn cảnh, chiếc lá lại tạo ra những giá trị khác nhau. Và ở phần đọc hiểu, chúng ta thấy với một sự kiện – như sự xuất hiện của máy in, ở mỗi quốc gia, với mỗi góc nhìn, cách làm, lại có thể tạo ra những giá trị khác nhau, hoặc giúp vùng đất đó phát triển thịnh vượng nếu biết khai thác hết lợi thế, hoặc bỏ lỡ chuyến tàu cách mạng khoa học kỹ thuật…

Theo thầy Thiện, để đạt được điểm giỏi của đề thi văn tốt nghiệp THPT năm nay, thí sinh phải đầu tư rất nhiều, học hỏi rất nhiều, cập nhật kiến thức, thông tin rất nhiều. Song, chính vì điều này, cho chúng ta thấy rằng mỗi đề thi văn mang lại giá trị giáo dục cho chính người học chứ không đơn thuần chỉ là đề thi để thí sinh hoàn thành rồi lấy điểm. Đọc xong một đề thi văn, làm xong một đề thi văn, mỗi chúng ta đều nhận ra những bài học rất lớn về cách nhìn nhận cuộc sống đa chiều, đa dạng.