Các quỹ ETF vàng nắm giữ đến hơn 4.100 tấn vàng vật chất và khoảng một nửa trong số đó nằm trong tay 2 nhóm SPDR và BlackRock.
Thời gian gần đây, dòng vốn toàn cầu đang trở lại mạnh mẽ trên các ETF vàng. Tính từ đầu tháng 8, nhóm SPDR gồm SPDR Gold Trust và SPDR Gold MiniShares Trust đã mua ròng tổng cộng 19,5 tấn vàng. Trong khi đó, nhóm iShare do BlackRock quản lý cũng mua ròng khoảng 7 tấn vàng trong 2 tuần trở lại đây.
Như vậy, chỉ trong nửa đầu tháng 8, hai nhóm quỹ ETF vàng hàng đầu thế giới đã mua ròng tổng cộng khoảng 27 tấn vàng. Con số này thậm chí vượt cả số lượng vàng mà Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PboC) mua vào trong tháng 7 trước đó (20 tấn). Cần phải nhấn mạnh rằng, đây là tháng mua ròng vàng mạnh nhất mà NHTW Trung Quốc thực hiện trong vòng 3 năm trở lại đây.
Có thể thấy, các quỹ ETF vàng đang ráo riết gom hàng, thậm chí còn mạnh hơn cả các NHTW. Sau 6 tuần liên tiếp hút tiền, nhóm này đã mua ròng tổng cộng gần 72 tấn vàng. Điều đáng nói, đây là thế lực có ảnh hưởng lớn đến giá vàng khi nắm giữ đến hơn 4.100 tấn vàng, khoảng một nửa trong số đó nằm trong tay 2 nhóm SPDR và BlackRock.
Sức mạnh tổng lực từ dòng vốn đại chúng toàn cầu
Các ETF vàng ồ ạt đổ tiền mua vàng cho thấy sức mạnh của dòng vốn toàn cầu. NHTW của một quốc gia dù lớn đến đâu (như Trung Quốc, Ấn Độ hay Ba Lan) cũng bị giới hạn bởi ngân sách dự trữ. Ngược lại, các quỹ ETF đóng vai trò là cổng trung gian kết nối dòng tiền của toàn bộ thị trường tài chính, gần như không có giới hạn.
Khi nỗi sợ lạm phát, rủi ro địa chính trị (như căng thẳng tại eo biển Hormuz) dâng cao, hàng triệu tài khoản đồng loạt bấm nút “Mua”. Sức mạnh cộng hưởng này tạo ra lực cầu tập trung lớn hơn bất kỳ định chế đơn lẻ nào. Các quỹ ETF vàng lớn nhất thế giới đều là quỹ bảo chứng bằng vàng vật chất, do đó mọi giao dịch trên bảng điện tử đều tương ứng với nhu cầu vàng trên thực tế.
Khi một nhà đầu tư mua 1 chứng chỉ quỹ ETF trên bảng điện tử, đơn vị quản lý quỹ bắt buộc phải mua một lượng vàng tương ứng nạp vào hầm lưu trữ (thường gửi tại các ngân hàng lớn ở London hoặc New York) để đảm bảo giá trị chứng chỉ không bị pha loãng.
Đối với các quỹ đầu tư lớn hay giới siêu giàu, việc mua và tự vận chuyển, bảo quản vài tấn vàng vật chất là điều bất khả thi vì chi phí bảo hiểm và kho bãi quá đắt đỏ.
ETF giải quyết triệt để bài toán này: mua bán hàng triệu USD tiền vàng chỉ bằng một cú click chuột với chi phí quản lý cực thấp. Sự tiện lợi này biến ETF thành thỏi nam châm hút sạch dòng tiền nóng luân chuyển trên thị trường tài chính toàn cầu.
Không chỉ có dòng tiền từ các nước phương Tây, làn sóng tích lũy tài sản an toàn từ các nhà đầu tư cá nhân tại Trung Quốc và Ấn Độ đang dịch chuyển mạnh mẽ từ vàng trang sức sang các quỹ ETF vàng nội địa.
Bên cạnh đó, giá vàng liên tục hồi phục mạnh, trở lại vùng 4.400 USD/oz, càng tạo ra hiệu ứng tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội), khiến dòng vốn cá nhân tự động kích hoạt làn sóng mua ròng đẩy dòng tiền ETF tăng vọt.
Mặt khác, cần lưu ý rằng, dòng vốn ETF dù có thể mạnh mẽ hơn lực mua từ các NHTW ở một số giai đoạn nhưng độ kiên định khó có thể so sánh. Các NHTW mua vàng để dự trữ và hiếm khi bán ra đột ngột. Xu hướng này đã kéo dàihàng thập kỷ và đang diễn ra mạnh mẽ hơn khi nhu cầu giảm phụ thuộc vào USD ngày càng lớn.
Ngược lại, dòng tiền ETF phụ thuộc nhiều vào kỳ vọng lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và biến động vĩ mô. Chỉ cần Fed đảo chiều chính sách hoặc căng thẳng quốc tế hạ nhiệt, nhà đầu tư lập tức tháo chạy khỏi quỹ, buộc các quỹ ETF phải xả hàng chục tấn vàng ra thị trường chỉ trong một phiên, gây ra biến động giá chóng mặt.
