Thách thức đang chờ tân Thủ tướng Anh

Hôm qua (20.7), lãnh đạo Công đảng Andy Burnham (56 tuổi) chính thức tiếp quản ghế Thủ tướng Anh, thay thế người tiền nhiệm Keir Starmer. Cuộc chuyển giao diễn ra giữa thời khắc được ông miêu tả là “quan trọng nhất trong nền chính trị Anh suốt 40 năm qua”, trong bối cảnh đất nước đối diện nhiều thách thức về chính trị – xã hội, theo Reuters.

“Vua phương Bắc”

Sự nghiệp chính trị của ông Burnham ghi dấu cột mốc lớn đầu tiên vào năm 2001 khi ông trúng cử vào Nghị viện Anh đại diện cho khu vực Leigh, thị trấn công nghiệp cũ thuộc vùng Manchester. Từ đó, ông liên tục thăng tiến trong chính phủ của các Thủ tướng thuộc Công đảng gồm ông Tony Blair và ông Gordon Brown.

Sau khi Công đảng mất ghế thủ tướng vào năm 2010, ông tranh cử ghế lãnh đạo đảng vào năm 2010 và năm 2015 nhưng đều không thành. Nhận ra con đường thăng tiến tại London bế tắc, đúng lúc chiếc ghế Thị trưởng Đại đô thị Manchester được thành lập, ông quyết định từ bỏ ghế nghị sĩ để “quay về phương Bắc” tranh cử vào năm 2016 và chính thức nhậm chức thị trưởng năm 2017.

Tại Manchester, ông Burnham đã gặt hái được những thành tựu vang dội nhờ đường lối “Manchesterism” – chủ nghĩa xã hội thân thiện với doanh nghiệp, kết hợp hiệu quả nguồn vốn công – tư để tái thiết giao thông, nhà ở và hạ tầng. Dưới sự lãnh đạo của ông, Manchester rũ bỏ hình ảnh một trung tâm công nghiệp cũ suy thoái để bùng nổ mạnh mẽ với hàng loạt tòa nhà chọc trời mọc lên. Thành tựu nổi bật nhất của ông là giành lại quyền kiểm soát hệ thống giao thông công cộng vốn manh mún từ tay tư nhân về dưới sự quản lý của chính quyền và cải thiện nó vượt bậc, theo AP.

Đặc biệt, trong đại dịch Covid-19, ông đã mạnh mẽ chỉ trích thủ tướng khi đó là ông Boris Johnson vì các chính sách áp đặt tập trung quá mức cho London, gây tổn hại cho các thành phố miền bắc. Sự kiên quyết bảo vệ quyền lợi địa phương đã giúp ông được ca tụng với biệt danh “Vua phương Bắc”.

Chuyến trở về nhiều thử thách

Sau khi ông Starmer công bố từ chức dưới áp lực nội bộ, ông Burnham trở thành gương mặt được các thành viên Công đảng “chọn mặt gửi vàng” với hy vọng giành lại niềm tin nơi cử tri. Tuy nhiên, theo quy định, Thủ tướng Anh phải có ghế trong nghị viện. Để tạo điều kiện cho ông Burnham trở lại London sau 10 năm nhằm hoàn thành sứ mệnh “còn dang dở”, một nghị sĩ Công đảng đã đồng ý từ chức, dẫn đến cuộc bầu cử đặc biệt cho chiếc ghế nghị sĩ. Ông Burnham giành chiến thắng trước ứng viên từ đảng Reform UK và sau đó trở thành lãnh đạo Công đảng trong cuộc đua mà ông là ứng viên duy nhất.

Trong những phát biểu gần đây, ông tuyên bố sẽ theo đuổi “một nền chính trị mới dựa trên sự đoàn kết và hy vọng” cùng “một nền kinh tế phục vụ tất cả mọi người”, bất kể họ sinh sống ở đâu. Một trong những trọng tâm trong chương trình hành động của ông là phi tập trung quyền lực khỏi London, trao thêm quyền hạn cho chính quyền các địa phương. Trả lời phỏng vấn The Times trước ngày nhậm chức, ông Burnham nói sẽ trình bày kế hoạch 10 năm cho đất nước, nhấn mạnh điều đó không có nghĩa ông sẽ tại vị trong 10 năm mà chỉ nhằm vạch ra con đường để đất nước đạt được đúng vị thế.

Giới quan sát dự báo ông Burnham sẽ đối mặt với nhiều thách thức chính trị và kinh tế tương tự những gì đã cản trở ông Starmer, bao gồm nền kinh tế tăng trưởng chậm, hệ thống dịch vụ công quá tải và áp lực chi phí sinh hoạt gia tăng, theo AFP. Vị tân Thủ tướng Anh cũng được cho là người mới trong các vấn đề đối ngoại, từ cuộc xung đột ở Ukraine đến quan hệ với Tổng thống Mỹ Donald Trump. Bên cạnh đó, việc điều hành một quốc gia với khoảng 70 triệu dân là nhiệm vụ hoàn toàn khác so với quản lý một vùng chỉ có khoảng 3 triệu dân.