TP.HCM sẽ có cơ chế đặt hàng đào tạo nhân lực cho kinh tế công nghệ cao – Ảnh: KHẮC HIẾU
Trong cuộc cạnh tranh của các đô thị hiện đại hôm nay, điều quyết định sức mạnh không còn chỉ là đất đai, hạ tầng hay nguồn vốn, mà chính là chất lượng con người. Thành phố nào thu hút được nhân tài, đào tạo được nguồn nhân lực chất lượng cao, thành phố đó sẽ có lợi thế phát triển bền vững trong tương lai. Ở Việt Nam, TP.HCM đang giữ một vai trò đặc biệt như thế.
Nơi cung ứng nhân lực chất lượng
Không chỉ là đầu tàu kinh tế lớn nhất cả nước, TP.HCM còn là nơi đào tạo, thu hút và cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao cho nhiều lĩnh vực trọng yếu: công nghệ, tài chính, y tế, giáo dục, logistics, truyền thông, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp sáng tạo… Rất nhiều kỹ sư, bác sĩ, chuyên gia, nhà quản lý đang làm việc trên khắp cả nước từng học tập, trưởng thành hoặc khởi nghiệp từ thành phố này.
Điều làm nên sức hút đặc biệt của TP.HCM không chỉ nằm ở hệ thống trường đại học lớn, mà còn ở chính môi trường sống và làm việc năng động của nơi này. Nói cách khác, thành phố này không chỉ “dạy nghề”, mà còn “rèn người”.
Từ nhiều năm nay, TP.HCM đã trở thành điểm đến của hàng trăm ngàn sinh viên từ khắp các tỉnh thành. Những người trẻ mang theo khát vọng đổi đời, mong muốn tiếp cận cơ hội nghề nghiệp tốt hơn và được thử sức trong môi trường hiện đại. Ở đây, họ học được nhiều hơn kiến thức trên giảng đường.
Theo đó, một sinh viên có thể vừa học, vừa thực tập ở doanh nghiệp, tham gia startup, làm việc bán thời gian hay tiếp cận với những công nghệ mới nhất. Chính nhịp sống nhanh, áp lực cao và tính cạnh tranh mạnh mẽ của TP.HCM khiến người trẻ buộc phải thích nghi, trưởng thành và đổi mới bản thân mỗi ngày.
Nhiều người vẫn nói vui rằng: “TP.HCM khiến người ta lớn nhanh hơn”. Đó là sự thật, bởi thành phố này tạo ra cơ hội, nhưng cũng đòi hỏi năng lực thực chất. Người trẻ muốn tồn tại phải học cách làm việc chuyên nghiệp, cập nhật liên tục và không ngừng nâng cấp bản thân. Chính môi trường ấy đã góp phần hình thành một lực lượng lao động năng động, có tư duy mở và khả năng thích nghi cao.
Không phải ngẫu nhiên mà nhiều tập đoàn lớn trong và ngoài nước chọn TP.HCM là nơi đặt trung tâm nghiên cứu, văn phòng điều hành hoặc tuyển dụng nhân sự chất lượng cao, mà bởi họ nhìn thấy ở đây nguồn lao động trẻ, giàu khát vọng và có khả năng tiếp cận nhanh với xu hướng toàn cầu.
Chuyển mình trong thời đại AI
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và kinh tế xanh đang làm thay đổi cấu trúc lao động toàn cầu, vai trò đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao của TP.HCM càng trở nên quan trọng. Nếu trước đây tăng trưởng kinh tế có thể dựa vào lao động phổ thông hoặc khai thác tài nguyên, thì hôm nay giá trị lớn nhất nằm ở tri thức và sáng tạo.
Một kỹ sư AI giỏi, một chuyên gia bán dẫn, một bác sĩ công nghệ cao hay một nhà quản trị dữ liệu có thể tạo ra giá trị kinh tế lớn hơn rất nhiều so với mô hình sản xuất truyền thống. Vì vậy, cuộc cạnh tranh giữa các đô thị hiện nay thực chất là cuộc cạnh tranh về chất lượng nguồn nhân lực. TP.HCM đang bước vào cuộc đua ấy với nhiều lợi thế.
Tạo không gian tranh luận học thuật ở đại học, nơi mà mọi ý tưởng dù khác biệt đều được tôn trọng, khuyến khích – Ảnh: TRẦN HUỲNH
Có thể thấy thành phố hiện sở hữu hệ sinh thái giáo dục đại học và nghiên cứu lớn bậc nhất cả nước, với hàng chục trường đại học, viện nghiên cứu và trung tâm đổi mới sáng tạo. Những lĩnh vực như AI, fintech, thương mại điện tử, công nghệ sinh học hay kinh tế số đang dần hình thành cộng đồng nhân lực chuyên môn cao ngay tại thành phố.
Đặc biệt, TP.HCM có lợi thế của một đô thị mở. Người trẻ từ miền Bắc, miền Trung hay Tây Nam Bộ đều có thể tìm thấy cơ hội ở đây nếu đủ năng lực và quyết tâm. Chính sự hội tụ đa dạng ấy tạo nên sức sống riêng cho nguồn nhân lực thành phố: trẻ trung, linh hoạt và giàu tính cạnh tranh.
Nhưng để giữ vững vai trò “đầu tàu nhân lực”, TP.HCM cũng đang đối diện không ít thách thức. Đầu tiên là áp lực chi phí sống ngày càng cao. Giá nhà ở, giao thông, sinh hoạt đắt đỏ khiến không ít lao động trẻ giỏi cảm thấy khó gắn bó lâu dài. Một số người sau thời gian làm việc ở thành phố đã chọn dịch chuyển sang các địa phương khác hoặc ra nước ngoài để tìm môi trường sống và thu nhập tốt hơn.
Thách thức thứ hai là khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thực tế. Không ít doanh nghiệp vẫn than thiếu nhân lực chất lượng cao dù số lượng sinh viên tốt nghiệp mỗi năm rất lớn. Điều đó cho thấy nhiều chương trình đào tạo còn nặng lý thuyết, chậm cập nhật với nhu cầu mới của thị trường lao động.
Trong thời đại AI, nhiều nghề sẽ biến mất rất nhanh, nhưng cũng xuất hiện hàng loạt công việc mới. Nếu giáo dục đại học không thay đổi đủ nhanh, sinh viên sẽ dễ rơi vào cảnh “thừa bằng cấp nhưng thiếu kỹ năng”.
Một vấn đề khác là nguy cơ “chảy máu chất xám”. Nhiều nhân tài Việt Nam sau khi được đào tạo tốt lại chọn làm việc cho doanh nghiệp nước ngoài hoặc định cư ở quốc gia khác vì môi trường phát triển hấp dẫn hơn. Điều này đặt ra bài toán không chỉ đào tạo người tài, mà còn phải giữ chân được họ.
Muốn vậy, TP.HCM không thể chỉ đầu tư vào trường lớp hay công nghệ. Điều quan trọng hơn là xây dựng một môi trường sống đáng mơ ước cho người tài: giao thông thuận tiện hơn, không gian sống tốt hơn, môi trường làm việc minh bạch hơn và nhiều cơ hội phát triển hơn. Thực ra nhân tài không chỉ chọn nơi có thu nhập cao, họ chọn nơi có tương lai.
Muốn trở thành trung tâm tài chính quốc tế, trung tâm đổi mới sáng tạo hay đô thị AI hàng đầu khu vực, TP.HCM cần xem chiến lược phát triển con người là ưu tiên số một. Không có nguồn nhân lực chất lượng cao, mọi tham vọng phát triển đều khó trở thành hiện thực.
Nhìn rộng hơn, vai trò của TP.HCM không chỉ nằm ở việc phát triển cho riêng mình. Thành phố này còn đang góp phần “ươm mầm” nguồn nhân lực cho cả nước. Từ các giảng đường đại học, phòng nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ cho đến những startup nhỏ bé, TP.HCM đang đào tạo nên những thế hệ lao động mới – những con người sẽ góp phần quyết định năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong tương lai. Có lẽ, đó mới chính là “tài nguyên” quý giá nhất của thành phố mang tên Bác.
