Viết trên mạng xã hội X ngày 15.6, Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres cho biết: “Tôi nhiệt liệt chúc mừng Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận hòa bình, trong đó quy định ngừng bắn ngay lập tức và vĩnh viễn, việc mở lại eo biển Hormuz, cũng như một khuôn khổ cho các cuộc đàm phán tiếp theo”.
Ông Guterres cũng bày tỏ lòng biết ơn đến các nước trung gian như Pakistan, Qatar, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập Xê Út và các nước khu vực đã tham gia hỗ trợ các bên đạt thỏa thuận.
Tờ báo tại thủ đô Islamabad, Pakistan ngày 14.6 đăng bản tin về tiến trình đàm phán Mỹ – Iran
ẢNH: REUTERS
Về phía Anh, Thủ tướng Keir Starmer nêu rõ trọng tâm giờ đây phải được chuyển hướng sang việc đảm bảo khôi phục tuyến hàng hải tại eo biển Hormuz và không thu phí. Nhà lãnh đạo Anh lưu ý nếu cần thiết, Anh sẽ làm việc với đối tác để lập phái bộ đa phương do Anh và Pháp dẫn đầu, nhằm triển khai các hành động sau khi các bên đạt thỏa thuận, bao gồm hỗ trợ rà phá bom mìn.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết các nhà lãnh đạo nhóm 7 nền kinh tế hàng đầu (G7) sẽ thảo luận vào ngày 15.6 để bàn về việc mở cửa eo biển Hormuz trong dài hạn.
Nhóm 4 nước E4 (Anh, Pháp, Đức, Ý) tiết lộ nhiều bên đã sẵn sàng nới lỏng cấm vận Iran sau khi Washington và Tehran đạt thỏa thuận.
Thủ tướng Qatar Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim al-Thani cho hay Doha hoan nghênh thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột. “Chúng tôi mong muốn tất cả các bên tham gia vào các cuộc đàm phán sắp tới với tinh thần tích cực và mang tính xây dựng, điều này sẽ giúp củng cố và phát huy những tiến bộ đã đạt được”, ông viết trên X. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif đã cảm ơn Qatar vì tham gia nỗ lực hòa giải.
Hiện chưa có phản ứng từ Israel, bên từng tuyên bố rằng không tham gia vào thỏa thuận Mỹ – Iran.
Theo dự thảo bản ghi nhớ (MOU) giữa Mỹ và Iran do Bloomberg đăng tải ngày 15.6, hai bên sẽ chấm dứt cuộc chiến ngay lập tức vào thời điểm ký MOU. Washington bắt đầu dỡ phong tỏa hàng hải, trong khi Tehran sẽ sắp xếp nối lại quy trình quá cảnh của tàu thương mại từ vịnh Ba Tư đến biển Oman và ngược lại. Mỹ cũng sẽ nới lỏng cấm vận Iran.
Sau đó, các bên sẽ tiến tới đàm phán ký thỏa thuận cuối cùng. Vào thời gian này, Mỹ cam kết giải phóng và cho phép Iran sử dụng hoàn toàn các quỹ và tài sản bị đóng băng hoặc hạn chế.
Trong vòng 30 ngày kể từ khi ký MOU, Mỹ đưa hoạt động vận tải hàng hải trở lại công suất tối đa, Iran sẽ khôi phục lưu lượng tàu thương mại quá cảnh trở lại mức trước xung đột và dọn dẹp thủy lôi trên biển.
Trong vòng 60 ngày kể từ khi ký MOU, Iran và Mỹ phải hoàn tất đàm phán và đạt được thỏa thuận sau cùng, sau đó hai bên sẽ thống nhất về các lộ trình chấm dứt cấm vận, tái thiết kinh tế, vấn đề hạt nhân Iran.
Mỹ và Iran chưa bình luận về nội dung chi tiết MOU hai bên đã đồng thuận. Lễ ký kết thỏa thuận Mỹ – Iran dự kiến diễn ra ngày 19.6 tại Thụy Sĩ.
