Thứ ba, 16/6/2026, 07:23 (GMT+7)
Tổng thống Trump tuyên bố tàu thuyền đã bắt đầu di chuyển qua eo biển Hormuz và tuyến hàng hải huyết mạch này sẽ “mở hoàn toàn” vào ngày 19/6.
“Nhiều tàu chở đầy dầu đang rời eo biển Hormuz. Họ đang rà soát để tìm một số quả ngư lôi đã phát hiện trước đó, nhưng tàu thuyền lúc này đã bắt đầu ra khơi. Tuyến hàng hải này sẽ mở cửa hoàn toàn vào thứ sáu (ngày 19/6)”, Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội hôm 15/6.
Iran phong tỏa eo biển Hormuz kể từ khi xung đột với Mỹ – Israel nổ ra hồi cuối tháng 2, khiến giá dầu tăng vọt và làm dấy lên lo ngại về cú sốc lạm phát kéo dài.
Tổng thống Trump trong cuộc gặp Tổng thống Macron bên lề hội nghị thượng đỉnh G7 tại Evian-les-Bains, Pháp, ngày 15/6. Ảnh: AP
Mỹ, Iran và nước trung gian Pakistan cho biết thỏa thuận hòa bình sẽ được ký kết ngày 19/6 tại Thụy Sĩ. Tuy nhiên, một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ cho hay Tổng thống Trump, Phó tổng thống JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đã ký điện tử vào văn kiện.
“Tổng thống muốn tự tay ký thỏa thuận vì ông muốn thể hiện bản thân đã tận tụy như thế nào nhằm đưa vấn đề đi đến kết cục thành công”, người này cho hay.
Khi được hỏi về thời điểm công bố thỏa thuận, Tổng thống Trump cho hay đây là văn kiện “rất có giá trị”. “Tôi muốn nó được công bố, vì vậy có lẽ là khá sớm thôi”, ông nói.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi nói rằng thỏa thuận đã chấm dứt cuộc chiến ngay lập tức, các cuộc đối thoại nhằm đạt được thỏa thuận cuối cùng sẽ diễn ra trong vòng hai tháng tới.
Quân đội Iran ca ngợi thỏa thuận là chiến thắng và tuyên bố họ đã “làm bẽ mặt” Mỹ – Israel, trong khi Tổng thống Masoud Pezeshkian gọi đây là “thành tựu lớn” cho khu vực.
Dù vậy, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi lại tỏ ra thận trọng hơn. “Chúng ta từng chứng kiến những cam kết bị phá vỡ, những thỏa thuận bị xé bỏ. Chúng ta đều chưa quên những điều đó”, ông nói.
Tàu hàng ở gần eo biển Hormuz hồi tháng 3. Ảnh: Reuters
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết theo thỏa thuận, Mỹ phải đảm bảo Israel ngừng chiến dịch ở Lebanon. “Mỹ phải tôn trọng các cam kết của mình. Họ phải đảm bảo Israel cũng tôn trọng các cam kết liên quan đến Lebanon”, ông Baqaei nói.
Tuy nhiên, Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố lực lượng Israel sẽ ở lại Lebanon, Syria và Gaza “nếu còn cần thiết”.
Tổng thống Lebanon Joseph Aoun đã hoan nghênh thỏa thuận hòa bình trong cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Iran Araghchi, đồng thời bày tỏ hy vọng đây sẽ là một “bước đi tích cực hướng tới giảm bớt căng thẳng”.
Thỏa thuận được đưa ra sau nhiều tuần đàm phán căng thẳng và những lời đe dọa tái chiến, nhưng các chi tiết quan trọng đến nay vẫn chưa được làm rõ.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cho biết Washington đã “cam kết” giải phong tỏa các tài sản của Tehran ở nước ngoài và bồi thường thiệt hại chiến tranh. Hãng thông tấn Mehr đưa tin Mỹ sẽ giải phóng 12 tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Iran trước khi các cuộc đàm phán bắt đầu.
Ông Baqaei thêm rằng Tehran sẽ đề nghị Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc phê chuẩn sau khi đạt được thỏa thuận cuối cùng về chương trình hạt nhân của mình. Điều này có thể gây tranh cãi khi Mỹ đang nỗ lực chấm dứt tham vọng hạt nhân của Iran và giải quyết kho uranium làm giàu cao, được cho là đã bị chôn vùi trong những cuộc không kích hồi năm ngoái.
Vị trí Iran và eo biển Hormuz. Đồ họa: Guardian
Tổng thống Trump nói với New York Times rằng Mỹ vẫn trong quá trình thương lượng về việc Iran có đình chỉ làm giàu uranium trong 20 năm hay không, đồng thời ngụ ý rằng ông có thể chấp nhận thời hạn 15 năm.
Thông tin Mỹ – Iran đạt được thỏa thuận hòa bình lập tức khiến giá dầu giảm mạnh và thúc đẩy thị trường chứng khoán toàn cầu tăng điểm. Giá dầu thô giảm gần 5%, xuống mức gần 80 USD mỗi thùng, sau khi từng tăng vọt vượt mốc 110 USD ngay khi xung đột nổ ra.
Vũ Hoàng (Theo AFP)
