Những thời điểm giá vàng trong nước về sát thế giới
Trong 5 năm qua, chỉ 26 phiên giá mua vàng trong nước thấp hơn quốc tế và đều xuất hiện từ nửa sau năm 2024 – giai đoạn chính sách quản lý thị trường có nhiều thay đổi.
Giá vàng trong nước năm qua gần như luôn đắt hơn thế giới với mức chênh bình quân hơn 11 triệu đồng một lượng. Suốt giai đoạn từ tháng 8/2020 đến cuối tháng 5/2024, không phiên nào giá mua trong nước thấp hơn quốc tế, mức chênh lệch dao động từ 2 đến 19 triệu đồng mỗi lượng.
Theo Hiệp hội Kinh doanh vàng, việc không được cấp phép nhập khẩu chính ngạch trong nhiều năm cùng cơ chế độc quyền sản xuất vàng miếng khiến nguồn cung trong nước hạn chế. Giá trong nước nhiều thời điểm cách xa quốc tế, đặc biệt khi nhu cầu người dân lên cao.
Thống kê của VnExpress từ năm 2021 đến nay, khoảng 26 phiên giá mua trong nước thấp hơn quốc tế và đều xuất hiện chỉ trong hai năm trở lại đây, trùng với giai đoạn chính sách quản lý thị trường trong nước có những thay đổi.
Chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới biến động mạnh trong hai năm gần đây.
Đầu tháng 6/2024, sau khi đấu thầu chưa hiệu quả trong việc thu hẹp chênh lệch, Ngân hàng Nhà nước chuyển sang bán vàng giá chỉ định qua 4 ngân hàng quốc doanh. Ít nhất 13 tấn vàng được bổ sung, đưa giá trong nước gần hơn với thế giới. Những lần hiếm hoi giá mua trong nước thấp hơn quốc tế cũng xuất hiện sau giai đoạn này, gồm giữa tháng 7/2024, đầu tháng 11/2024 và 18 phiên liên tiếp từ tháng 2 đến tháng 3/2025. Năm nay, diễn biến này xuất hiện một phiên vào tháng 6 và lặp lại gần đây.
Chỉ 5 tháng trước, vàng trong nước còn đắt hơn thế giới kỷ lục 30 triệu đồng mỗi lượng, còn SJC lập đỉnh gần 191 triệu đồng. Sau đó, chiến sự Mỹ – Iran đẩy giá dầu tăng vọt, làm dấy lên lo ngại lạm phát và gây sức ép lên vàng. Giá quốc tế lao dốc, chênh lệch giữa hai thị trường cũng bắt đầu thu hẹp nhanh.
Từ trung tuần tháng 7 đến nay, khoảng cách giữa hai thị trường lại tiếp tục được thu hẹp nhanh theo cơ chế khác. Vàng thế giới bước vào xu hướng tăng ngắn hạn nhưng giá trong nước không còn đi lên với biên độ tương ứng. Các phiên gần đây, giá mua tại các nhà vàng thậm chí thấp hơn mức quy đổi quốc tế.
Theo các chuyên gia, tâm lý thị trường trong nước bị ảnh hưởng sau vụ triệt phá đường dây buôn lậu 3.400 viên kim cương. Ngày 20/7, cơ quan điều tra mở rộng vụ án và khởi tố thêm một số chủ tiệm vàng lớn. Hàng lậu được phát hiện đã “hợp thức hóa” qua hệ thống bán lẻ của SJC.
Ông Huỳnh Trung Khánh, Phó chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam (VGTA), cho biết sau vụ án, nhiều cửa hàng vàng bạc đá quý đóng cửa trong khi thanh khoản tại cả một số doanh nghiệp lớn cũng giảm. Tâm lý thận trọng khiến người tiêu dùng ngại mua thêm vàng. Đồng thời, quý III theo ông cũng là giai đoạn tiêu thụ vàng vật chất thấp nhất năm.
TS Ngô Minh Hải, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế – Tài chính TP HCM (UEF), nhìn nhận việc thu hẹp chênh lệch còn là kết quả của quá trình thay đổi chính sách quản lý.
Trước đây, nguồn cung vàng trong nước phụ thuộc vào một số đơn vị nhập khẩu và phân phối. Khi giá đầu vào cao, doanh nghiệp khó bán ra ở mức thấp, khiến thị trường nội địa thiếu liên thông với quốc tế. Gần đây, cơ quan quản lý tăng thanh tra, yêu cầu xuất hóa đơn điện tử theo từng giao dịch và định danh các khoản thanh toán qua chuyển khoản. Theo ông Hải, những biện pháp này siết kỷ cương thị trường và làm giảm phần bù rủi ro từ hoạt động đầu cơ.
Cùng lúc, vàng thế giới có những nhịp tăng nhanh, khoảng 5% trong một tháng. Trước rủi ro giá đảo chiều, thanh khoản suy giảm và tỷ giá biến động, các nhà vàng trong nước có xu hướng nới rộng khoảng cách mua – bán, đồng thời neo giá mua vào ở mức an toàn. Vì vậy, dù giá quốc tế tăng, giá thu mua trong nước không theo kịp, thậm chí xuống thấp hơn mức quy đổi, ông Hải lý giải.
Chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới sẽ như thế nào?
Ông Huỳnh Trung Khánh cho rằng đây chủ yếu là diễn biến tạm thời do quan hệ cung cầu, ảnh hưởng bởi tâm lý ngắn hạn.
“Đến quý IV năm nay hoặc quý I/2027 khi nhu cầu vàng trang sức tăng trong mùa lễ hội và Tết, theo ông Khánh, chênh lệch có thể nới rộng trở lại nếu Ngân hàng Nhà nước chưa cho phép nhập khẩu để bổ sung nguồn cung”, Phó chủ tịch VGTA dự báo.
Cùng quan điểm việc giá vàng có thể nới rộng chênh lệch với thế giới vào những giai đoạn cao điểm như lễ, Tết hoặc ngày vía Thần Tài, song ông Ngô Minh Hải dự báo biên độ có thể chỉ quanh 2-4 triệu đồng một lượng, khó tái diễn mức hàng chục triệu đồng như trước.
Theo Phó hiệu trưởng UEF, giá vàng nội địa tiệm cận quốc tế có thể trở thành trạng thái “bình thường mới” trong trung và dài hạn. Khả năng này phụ thuộc vào chính sách xuất nhập khẩu, ngoại hối và cách thức quản lý thị trường vàng. Theo ông, định hướng sửa đổi Nghị định 24 theo hướng xóa bỏ độc quyền, minh bạch dòng vốn và tăng liên thông cung cầu với thế giới sẽ hạn chế khả năng tạo sóng đầu cơ cục bộ. Việc kiểm soát các giao dịch lớn qua hệ thống ngân hàng cũng khiến thị trường vận hành minh bạch hơn.
Quỳnh Trang – Trọng Hiếu
