Ngành than được áp dụng cơ chế đặc thù, đảm bảo an ninh năng lượng

Chính phủ cho phép doanh nghiệp được áp dụng cơ chế đặc thù, khai thác than vượt tới 15% công suất, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia trong tình huống cấp bách.

Chính phủ ban hành Nghị quyết 28 ngày 9/6 về cơ chế đặc thù với giấy phép khai thác than còn hiệu lực, nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Việc áp dụng cơ chế đặc thù phải bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong tình huống cấp bách, không làm gián đoạn nguồn cung than cho sản xuất điện và các ngành công nghiệp nền tảng.

Theo nghị quyết, tổ chức, cá nhân được phép khai thác vượt không quá 15% công suất quy định, không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh nội dung giấy phép khai thác khoáng sản. Sản lượng vượt chỉ được phục vụ cho hoạt động sản xuất điện.

Tổng sản lượng than khai thác (bao gồm cả phần vượt công suất) không vượt trữ lượng than được phép khai thác và phải được giám sát, báo cáo định kỳ.

Đơn vị chỉ được áp dụng cơ chế này với năng lực kỹ thuật, thiết bị, công nghệ đáp ứng được công suất khai thác tăng thêm, đồng thời bảo đảm an toàn lao động, an toàn mỏ và bảo vệ môi trường.

Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 9/6/2026 đến ngày 31/12/2027. Sau thời hạn trên, việc khai thác khoáng sản thực hiện theo giấy phép được cấp và quy định của pháp luật hiện hành.

Cơ chế đặc thù này được Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất trước đó, nhằm đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia trước tác động tiềm tàng từ xung đột Trung Đông. Trong khi đó, nhu cầu điện trong nước tiếp tục gia tăng, còn việc bảo đảm nguồn nhiên liệu nhập khẩu đối mặt với nhiều yếu tố bất định về thị trường, logistics, giá cả và khả năng cung ứng.

Than là nguồn năng lượng nền tảng, có ý nghĩa quan trọng đối với việc bảo đảm vận hành ổn định hệ thống điện quốc gia. Trong quý I, điện than đạt 40,6 tỷ kWh, chiếm 52,8% cơ cấu nguồn điện quốc gia. Trong khi đó, nắng nóng gay gắt những ngày qua khiến nhu cầu tiêu thụ điện tăng vọt. Ví dụ trong những ngày 23-27/5, sản lượng tiêu thụ điện toàn hệ thống liên tục lập đỉnh mới, theo Công ty Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO). Riêng tại miền Bắc, công suất cực đại tiệm cận mức 30.000 MW, tăng khoảng 27% so với cùng kỳ năm 2025.

Thủy Trương