Mỹ siết quy định đối với các mẫu robot hình người, robot bốn chân mới do Trung Quốc sản xuất không được tiếp cận vào thị trường của nước này – Ảnh đồ họa: THANH HIỆP
Mỹ vừa mở thêm “một mặt trận mới” trong cuộc cạnh tranh công nghệ với Trung Quốc, khi cấm các mẫu robot hình người và robot bốn chân mới do Trung Quốc sản xuất tiếp cận thị trường nước này.
Theo Hãng tin Reuters, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) vừa qua đã ban hành quy định sẽ không cấp chứng nhận cho các mẫu robot mới của Trung Quốc thuộc diện bị kiểm soát.
Không có chứng nhận này, các sản phẩm gần như không thể được bán hợp pháp tại Mỹ. Quy định chủ yếu áp dụng với các mẫu robot chưa được cấp phép trước đó.
Robot Trung Quốc trở thành thiết bị “nhạy cảm” đối với an ninh Mỹ
Lý do cho quy định này được FCC diễn giải rằng robot hiện đại ngày nay không còn chỉ là những cỗ máy cơ khí. Chúng được tích hợp camera, micro, cảm biến, hệ thống định vị và kết nối Internet, đồng thời vận hành bằng trí tuệ nhân tạo (AI), cho phép thu thập lượng lớn dữ liệu về con người và môi trường xung quanh.
Nếu các thiết bị được sản xuất bởi những doanh nghiệp chịu ảnh hưởng từ Trung Quốc, dữ liệu thu thập có thể tạo ra rủi ro đối với an ninh quốc gia hoặc bị khai thác cho các hoạt động tình báo.
Đây là lý do chính thức được Washington đưa ra để mở rộng các biện pháp hạn chế trong lĩnh vực robot.
Tuy nhiên nhiều chuyên gia nhận định câu chuyện không chỉ dừng ở vấn đề bảo mật.
Việc đưa robot hình người vào diện hạn chế cho thấy Mỹ đang mở rộng các biện pháp kiểm soát đối với những thiết bị kết nối có khả năng thu thập dữ liệu, trong bối cảnh Washington tăng cường bảo vệ hạ tầng AI và các công nghệ được coi là nhạy cảm, theo Reuters.
Trong nhiều năm qua, Mỹ đã liên tiếp siết kiểm soát các công nghệ Trung Quốc, từ thiết bị viễn thông, máy bay không người lái, xe kết nối Internet đến chip AI.
Kìm hãm phát triển thần tốc ngành công nghiệp robot Trung Quốc
Robot hình người Unitree G1 của Trung Quốc trình diễn tại đường phố Davos (Thụy Sĩ), trong khuôn khổ Hội nghị thường niên Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) ngày 21-1 – Ảnh: AFP
Một yếu tố khác thúc đẩy quyết định này là tốc độ phát triển nhanh của ngành robot Trung Quốc.
Theo Hãng tin AP, Trung Quốc hiện là quốc gia dẫn đầu về sản xuất robot hình người với chuỗi cung ứng hoàn chỉnh và lợi thế lớn về chi phí. Năm 2025, Trung Quốc chiếm khoảng 85% thị trường robot hình người toàn cầu, với các doanh nghiệp như AGIBOT và Unitree đã bàn giao số lượng robot vượt xa các đối thủ Mỹ trong năm 2025.
Nhiều doanh nghiệp nước này có thể đưa sản phẩm ra thị trường với giá thấp hơn đáng kể so với các đối thủ Mỹ hoặc châu Âu.
Nổi bật trong các doanh nghiệp có thể kể đến Unitree Robotics – nhà sản xuất robot bốn chân và robot hình người đang mở rộng mạnh ra thị trường quốc tế.
Công ty này từng cảnh báo trong hồ sơ IPO (phát hành lần đầu cổ phiếu) rằng các quy định mới của Mỹ có thể ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của hãng.
Một số chuyên gia được Reuters dẫn lời nhận định rằng lệnh cấm cũng nhằm tạo thêm thời gian để ngành robot Mỹ phát triển và giảm sự phụ thuộc vào công nghệ Trung Quốc.
Washington không muốn lặp lại tình trạng phụ thuộc chuỗi cung ứng như từng xảy ra với đất hiếm hay pin xe điện.
Dù vậy, một số ý kiến cũng cảnh báo các biện pháp hạn chế có thể làm tăng chi phí đối với doanh nghiệp Mỹ.
Nhiều công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực robot hiện vẫn sử dụng linh kiện hoặc phần cứng sản xuất tại Trung Quốc vì giá thành thấp và nguồn cung dồi dào.
Nếu chuỗi cung ứng bị gián đoạn, chi phí nghiên cứu và phát triển có thể tăng lên.
Mặt trận AI mới giữa hai cường quốc
Ngày 30-7, Bộ Thương mại Trung Quốc tuyên bố phản đối việc Mỹ lạm dụng khái niệm an ninh quốc gia để áp đặt các biện pháp phân biệt đối xử đối với doanh nghiệp và sản phẩm của Trung Quốc, theo Reuters đưa tin.
Bộ này cho rằng các biện pháp của Washington làm méo mó thị trường, là hành vi bắt nạt đơn phương và gây tổn hại đến quan hệ kinh tế, thương mại giữa hai nước.
Đồng thời Bộ Thương mại nước này khẳng định sẽ thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp Trung Quốc.
Ngoài ra, robot hình người cũng được dự đoán có thể trở thành mặt trận cạnh tranh công nghệ tiếp theo giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Nếu trước đây cuộc đua AI chủ yếu xoay quanh chip bán dẫn và mô hình ngôn ngữ thì trong tương lai, lợi thế có thể thuộc về quốc gia kiểm soát được những robot đủ khả năng đưa AI vào các hoạt động sản xuất và đời sống.
