Lúc còn mưu sinh, tuy tuổi cao, mẹ vẫn chăm chú dõi theo sổ khách hàng – Ảnh: N.V.
Mẹ tôi năm nay đang ở tuổi 102. Trải qua hơn một thế kỷ cuộc đời, đôi mắt mẹ đã chứng kiến không ít thăng trầm, dâu bể. Có lúc dòng lệ từ khóe mắt rơi xuống cùng nỗi đau, nhưng cũng có lúc mẹ khóc vì những điều hạnh phúc.
Nghe kể ngày xưa tại quê nhà Hòa Tiến, từ khi sinh ra, tôi là một đứa trẻ khó nuôi, thân hình gầy còm, thường xuyên đau ốm. Vào tuổi 2, 3 có những lần tôi lên cơn sốt, co giật, mẹ đã hốt hoảng lo lắng cả đêm không ngủ chỉ để theo dõi chăm sóc cho tôi.
Từng ngày tháng đi qua, bằng tình yêu thương, sự tận tâm nuôi dưỡng của mẹ, của cha, tôi dần dần lớn lên, đến trường rồi vào đại học tại Quy Nhơn – nơi cách nhà hàng trăm cây số.
Thời gian sau này theo lệnh gọi nhập ngũ, tôi rời xa ngôi nhà thân yêu để đi bộ đội. Nơi quê hương, thương nhớ, mẹ già đã không ít lần tựa cửa, đôi mắt trông ngóng đứa con trai từ phương trời xa.
Còn nhớ những năm 60 của thế kỷ trước, khi chiến tranh nơi vùng quê ven thành phố Đà Nẵng diễn ra ác liệt; cùng với nhiều người, gia đình tôi đi tản cư.
Xung quanh chỗ trú ngụ tại xóm lao động Tân Lập gần sân bay, tiếng đạn pháo không ít lần rền vang. Cả nhà từng phải xuống căn hầm dã chiến ẩn nấp. Đôi mắt của mẹ thời ấy bao đêm bị mất ngủ.
Ngày hòa bình, gia đình tôi về lại quê hương. Ngoài làm nông, mẹ còn bán thêm tạp hóa tại nhà. Kinh doanh nhỏ nhưng khá cực nhọc khi có những đêm vừa chợp mắt, bà con cần gấp nên gọi cửa, mua hàng, thế là mẹ phải thức dậy phục vụ bà con.
Từ năm 85 tuổi trở đi, mắt mẹ có những dấu hiệu bất thường. Thấy mẹ bệnh, tôi cùng người anh đưa mẹ đi bệnh viện mắt Đà Nẵng để khám điều trị. Qua khám bệnh, bác sĩ chỉ định sẽ phải mổ mắt. Bệnh viện cho làm xét nghiệm trước khi tiến hành phẫu thuật. Tuy nhiên, ngày nhận kết quả xét nghiệm, thật bất ngờ khi tôi được nghe tư vấn mới nhất.
Theo bác sĩ, dù mắt mẹ mờ do bị thủy tinh thể nhưng khó có thể mổ vì tuổi người già, các chỉ số không tốt, khả năng gây ra biến chứng cao. Nghe vậy, anh tôi gắng hỏi thêm bác sĩ có cách gì khác không thì được biết là không thể. Lúc ấy cả người tôi bần thần, cảm thấy thương mẹ nhiều vì kể từ nay mắt mẹ sẽ mờ dần mà không có phương cách nào để điều trị.
Trước tình hình mắt mẹ kém và tuổi cao, các con khuyên nghỉ ngơi nhưng mẹ vẫn không rời bỏ việc buôn bán ở quầy hàng tạp hóa tại nhà. Cùng với đôi tai nghe không rõ lời, việc kinh doanh của mẹ gặp không ít khó khăn. Hàng hóa giao bán cho khách đôi khi bị nhầm.
Một lần, trong đêm có việc tôi về quê. Bước vào nhà quán, dưới ánh sáng yếu ớt của ngọn đèn, mẹ nhìn tôi – tưởng là khách hàng nên hỏi “Chú mua chi đó?”. Lát sau mẹ mới nhận ra “Ủa, thằng Việt hả!”. Nghe mẹ nói, tôi ôm mẹ, lòng xúc động thương cho mẹ già.
Mẹ ơi! Đôi mắt của mẹ đã trải qua bao năm tháng mưa nắng, bão dông, gió bụi cuộc đời. Hạnh phúc và khổ đau, niềm vui và nỗi buồn, lo âu và hy vọng… cùng trong chính vầng mắt ấy.
Đã hơn ba vạn sáu ngàn ngày đi qua cuộc đời của người, đôi mắt gánh bao tháng năm cơ cực mỏi mệt.
Những ngày này, mẹ chủ yếu nằm tại chiếc giường tre tại quê nhà. Con cháu về thăm, có lúc mẹ biết nhưng thường là không nhận ra. Với tôi, lúc về quê đến bên mẹ, mẹ nhìn và hỏi: “Đứa mô đây? Đứa mô đây?”…
Mặc dù vậy, một lát sau mẹ vẫn nhận ra tôi. Có vẻ như ở mẹ có một đôi mắt khác – đôi mắt của tình thương, của giác quan đặc biệt riêng có của một người mẹ để có thể nhận diện ra đứa con của mình.
Tôi thương đôi mắt mẹ già. Và dù nay hai mắt đã mờ, đâu còn có được ánh sáng như những ngày xưa; thế nhưng tôi cảm nhận dường như mẹ vẫn dõi trông đứa con, đôi mắt chưa bao giờ ngừng nghỉ, như tình mẹ – một tình yêu sâu nặng vĩnh hằng…
