Sau khi nhận nhiều ý kiến bức xúc từ người dùng, VETC và ePass đã tạm dừng triển khai thu phí sử dụng ví điện tử. Tuy nhiên, động thái này chưa giải quyết được nhiều băn khoăn của doanh nghiệp, chuyên gia về căn cứ, cách thức và khả năng khoản phí sẽ được áp dụng. Trong khi nhiều ví điện tử trên thị trường đang miễn phí dịch vụ cơ bản cho người dùng, liệu thu phí với tài khoản giao thông có cần thiết?
Cục Đường bộ nói gì?
Sáng 20/8, Công ty TNHH Thu phí tự động VETC (VETC) và Công ty CP Giao thông số Việt Nam (VDTC – đơn vị vận hành ePass) công bố tạm dừng thu phí liên quan đến dịch vụ giao thông sau khi nhận nhiều ý kiến trái chiều sau thông báo thu mức phí 6.600 đồng/tháng đối với khách hàng cá nhân và 66.000 đồng/tháng đối với khách hàng doanh nghiệp. Khoản phí này được VETC cho biết là phí sử dụng phương tiện thanh toán theo quy định của pháp luật ngân hàng, không phải phí đường bộ hay phí sử dụng tài khoản giao thông. Hiện có hơn 6,3 triệu người sử dụng tài khoản giao thông.
Trong thông cáo ngày 20/8, Cục Đường bộ Việt Nam – Bộ Xây dựng cho biết, theo quy định tại Nghị định 119/2024/NĐ-CP của Chính phủ về thanh toán điện tử giao thông đường bộ, từ ngày 1/10/2024, tài khoản thu phí trước đây được chuyển đổi thành tài khoản giao thông liên kết với phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt như ví điện tử, thẻ tín dụng hoặc ủy nhiệm chi qua tài khoản ngân hàng.
Nghị định 52/2024/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt và Thông tư 40/2024/TT-NHNN, được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 41/2025/TT-NHNN, tổ chức cung ứng dịch vụ ví điện tử có quyền thu phí sử dụng ví điện tử. Mức phí, cách thức thu và việc điều chỉnh phí phải được thể hiện trong thỏa thuận mở và sử dụng ví điện tử giữa đơn vị cung ứng dịch vụ với khách hàng.
Thông báo việc tạm dừng thu phí của ví VETC. Ảnh: N.M.
Luật Giá 2023 cũng quy định tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ phải niêm yết giá công khai, rõ ràng, thuận tiện cho khách hàng nhận biết. Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 yêu cầu đơn vị cung cấp dịch vụ phải cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về các khoản phí, chi phí, phương thức tính và những chi phí có thể phát sinh.
Tại buổi làm việc ngày 20/8 với VETC và VDTC, Cục Đường bộ Việt Nam đề nghị các đơn vị phối hợp với tổ chức cung ứng phương tiện thanh toán tạm dừng triển khai để rà soát chính sách phí. Cục Đường bộ Việt Nam đề nghị nghiên cứu các phương án tính phí phù hợp hơn với nhu cầu và tần suất sử dụng của khách hàng, chẳng hạn thu theo lượt giao dịch hoặc theo tỷ lệ với giá trị giao dịch.
Các đơn vị cũng được yêu cầu tiếp tục mở rộng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt, phát triển thêm các tiện ích, dịch vụ giá trị gia tăng và tối ưu hệ thống vận hành nhằm giảm chi phí phát sinh.
Bất cập cách thu phí
Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Đỗ Văn Bằng – Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Hà Nội, cho biết, với mỗi doanh nghiệp vận tải có hàng trăm xe, nếu tính thêm phí duy trì tài khoản giao thông qua ví điện tử phải mất thêm 30-30 triệu đồng/tháng. “Vấn đề phát sinh là khoản phí 6.600 đồng/tháng đối với tài khoản cá nhân và cao hơn nhiều đối với tài khoản doanh nghiệp. Về bản chất, số tiền này không lớn, nhưng với hơn 6 triệu phương tiện thì câu chuyện lại rất lớn”, ông Bằng nói.
Đáng chú ý, cách thu phí của VETC và ePass cũng được đặt trong tương quan với mô hình hoạt động của các ví điện tử lớn trên thị trường.
Đơn cử như ví như MoMo, ZaloPay, ShopeePay… thường miễn phí nạp tiền vào ví từ tài khoản ngân hàng liên kết và không thu phí duy trì đối với người dùng cá nhân. Phí chủ yếu phát sinh ở một số nghiệp vụ cụ thể, chẳng hạn rút tiền về tài khoản ngân hàng sau khi vượt hạn mức miễn phí, thanh toán bằng một số nguồn tiền đặc thù hoặc thẻ quốc tế.
Nguồn thu của các doanh nghiệp này không nhất thiết đến trực tiếp từ người dùng cuối, mà có thể đến từ các đơn vị chấp nhận thanh toán (Merchant) thông qua phí chiết khấu giao dịch (MDR), cung cấp giải pháp tài chính cho doanh nghiệp, dịch vụ thu hộ – chi hộ cho các tổ chức lớn như bệnh viện, trường học, cơ quan hành chính hoặc thông qua hợp tác với ngân hàng.
Trao đổi với PV Tiền Phong, đại diện một doanh nghiệp trung gian thanh toán được Ngân hàng Nhà nước cấp phép cho biết doanh nghiệp này hiện miễn phí hoàn toàn phí duy trì ví điện tử cho toàn bộ khách hàng. Các ngân hàng cũng không thu phí dịch vụ của ví điện tử. Thậm chí, nhiều ví điện tử còn triển khai chương trình khuyến mãi để thu hút người dùng.
Theo vị này, việc VETC và ePass có thể thu phí duy trì tài khoản cần được xem xét trên cơ sở loại dịch vụ thực tế cung cấp, đồng thời phải công khai, minh bạch mức phí và phương thức tính phí.
Đến nay, Ngân hàng Nhà nước đã cấp phép hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, trong đó có dịch vụ ví điện tử, cho hơn 50 tổ chức không phải là ngân hàng.
