Bên trong một căn hộ cho thuê ở phường Tân Tạo, TP.HCM – Ảnh: TRÍ ĐỨC
Báo Tuổi Trẻ giới thiệu ý kiến của các chuyên gia, nhà đầu tư và người dân xung quanh vấn đề này.
– TS PHẠM THÁI SƠN (giảng viên Trường ĐH Việt Đức):
Hỗ trợ chủ đầu tư để sớm có nhà thuê giá phù hợp
Việc xây dựng gần 100.000 căn nhà cho thuê đòi hỏi một thời gian khá dài, phải 2 – 3 năm nữa mới có những căn đầu tiên và 5 – 7 năm nữa mới hoàn thành số lượng căn hộ trên.
Để các nhà đầu tư thuận tiện triển khai dự án, đưa nhà cho thuê đến với thị trường, cơ quan chức năng cần có cơ chế, chính sách hỗ trợ phù hợp.
Dự án nhà ở cho thuê phải mất 15 – 25 năm mới thu hồi vốn nên có nhiều rủi ro (nhất là khâu vận hành) và các yếu tố khác như lãi suất ngân hàng, tiền sử dụng đất…
Nếu giá thuê cao thì không có nhiều người thuê, còn giá thấp thì thời hạn thu hồi vốn kéo dài. Với những rủi ro như vậy, các chủ đầu tư cần nhiều hỗ trợ trong quá trình triển khai dự án.
Cơ quan thẩm quyền cần chú trọng giải quyết các nhóm vấn đề sau:
Về quỹ đất, cần quy hoạch các khu vực ưu tiên phát triển nhà cho thuê. Các khu xây nhà cho thuê phải thuận tiện kết nối giao thông công cộng, gần các khu công nghiệp, trung tâm việc làm, trường đại học và các khu vực có nhu cầu ở thực cao.
Nếu có chính sách ưu đãi trong sử dụng đất thì nên sớm ban hành với nội dung cụ thể, rõ ràng. Nhà nước cần tạo khung pháp lý để chủ đầu tư có thể tiếp cận các nguồn vốn dài hạn hơn, có lãi suất ưu đãi và ổn định hơn so với nguồn vốn dành cho dự án bất động sản thông thường.
Bên cạnh đó, dự án nhà cho thuê cần rút ngắn thời gian để hoàn thành các thủ tục đất đai, đầu tư và xây dựng.
Cần tham khảo thêm chính sách của các nước có thị trường nhà cho thuê lớn, để xây dựng các quy định về nhà cho thuê nhằm bảo đảm điều kiện sống tối thiểu, bảo đảm chất lượng sống và khả năng tiếp cận của người có nhu cầu, ngoài các quy định về không gian và diện tích ở.
Về tiêu chuẩn và cách thức vận hành nhà ở cho thuê: cần cụ thể hóa thành các quy định để tránh mâu thuẫn, cân bằng quyền lợi và nghĩa vụ các bên cũng như đảm bảo bảo trì chất lượng nhà ở về dài hạn.
Ngoài ra, cơ quan thẩm quyền cũng cần ban hành quy định điều tiết giá thuê minh bạch, ổn định, chuẩn hóa hợp đồng để bảo vệ, hỗ trợ người thuê.
Đa số người dân muốn được thuê nhà dài hạn, giá thuê ổn định hoặc tăng ở mức phù hợp và các chính sách bảo vệ các quyền lợi cư trú của họ. Đa số các trường hợp thuê nhà hiện nay bằng những hợp đồng đơn giản, người cho thuê nắm thế chủ động nên quyền lợi của người thuê nhà chưa được bảo đảm khi xảy ra mâu thuẫn hoặc tranh chấp.
Thực tế cho thấy rất nhiều quyền lợi của người thuê nhà phải đi xin chủ nhà mới có được (giá điện, giá nước sinh hoạt, đăng ký tạm trú…).
Cơ quan thẩm quyền nên xem việc phát triển nhà ở cho thuê là cơ hội để hình thành thị trường nhà ở cho thuê chuyên nghiệp, lành mạnh với sự tham gia của Nhà nước, doanh nghiệp và sự hình thành các tổ chức quản lý vận hành nhà cho thuê chuyên biệt. Việc phát triển 97.000 căn nhà ở cho thuê do đó là cơ hội để TP.HCM điều tiết thị trường nhà cho thuê, đây cũng là chính sách nhà ở bền vững.
– Bà NGUYỄN THỊ THÚY HIỀN (phường Tân Tạo, TP.HCM):
Mơ ước được thuê nhà lâu dài
Trước khi thuê nhà dài hạn tại chung cư Lê Thành Tân Tạo vào năm 2017, tôi đã trải qua gần 15 năm thuê nhà trọ. Giá thuê ngày càng tăng, nhưng thời gian thuê không ổn định, cứ 1 – 2 năm lại chuyển chỗ một lần, đến chỗ mới lại tốn thời gian đăng ký tạm trú, ổn định cuộc sống, tìm chỗ học cho con…
Có nơi bị ngập nước thường xuyên vào mùa mưa nên phải bảo quản đồ đạc rất cực khổ, muốn ở chỗ rộng rãi thì phải thuê nhà rất xa, ở ngoại thành, đi lại khó khăn.
Từ năm 2017, gia đình tôi thuê dài hạn chung cư Lê Thành Tân Tạo (ổn định trong 49 năm) với giá 430 triệu đồng, trả ban đầu 300 triệu đồng và trả góp khoảng 6 triệu đồng mỗi tháng trong hơn 1 năm sau.
Sau khi thuê được nhà, gánh nặng về chỗ ở giảm hẳn. Gia đình tôi có nơi ở ổn định, được đăng ký thường trú, dùng điện giá “chính chủ”, các con được đi học đúng tuyến, không phải chịu cảnh chuyển trường hay tính toán chuyện học hành cho con mỗi khi chuyển nhà.
Với số tiền hơn 430 triệu đồng, gia đình tôi có nơi an cư ở TP.HCM để các cháu học hành ổn định, với tôi là một món quà lớn. Nhưng số lượng căn hộ như trên ít quá, nhiều gia đình khác muốn thuê không có. Nếu Nhà nước xây được nhiều chung cư cho thuê tương tự với giá thuê phải chăng thì quá tốt.
– Bà NGUYỄN THỊ THANH NGÂN (phường Bình Trị Đông, TP.HCM):
Nhà cho thuê nên ở chỗ thuận tiện đường tàu điện, xe buýt
Các dự án nhà ở cho thuê nên có nhiều loại căn hộ diện tích nhỏ dành cho người độc thân hoặc diện tích trung bình dành cho những gia đình nhỏ, ít người. Chỗ xây nhà có thể xa trung tâm để giá thành không quá cao nhưng thuận tiện đi xe buýt, tàu điện đến trung tâm TP, khu công nghiệp.
Nhà ở cho thuê cũng nên gần trường học. Người thuê nhà nên được hưởng giá điện, giá nước sinh hoạt theo giá gốc để giảm chi phí sinh hoạt.
Bên cạnh đó, nếu đã là dự án cho thuê nhà bài bản thì chủ đầu tư nên có cơ chế bảo lãnh hoặc có hợp đồng dài hạn để người ở trọ có thể đăng ký cư trú lâu dài.
Điều mong muốn cuối cùng là giá cho thuê hằng năm hoặc lâu dài phải phù hợp với túi tiền của người lao động. Cần có quy định để ngăn tình trạng những người không có nhu cầu ở nhưng giành được suất thuê và cho thuê lại.
– Ông LÊ NHƯ THẠCH (Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Bcons):
Nhà cho thuê nên được ưu đãi như nhà ở xã hội
TP.HCM cần áp dụng các ưu đãi cho dự án nhà ở cho thuê tương tự như nhà ở xã hội: ưu đãi tiền sử dụng đất, thuế và tiếp cận nguồn vốn vay dài hạn với lãi suất phù hợp. Ngoài ra, TP cần có cơ chế cho phép người thuê được đăng ký cư trú ổn định, tiếp cận công bằng các dịch vụ giáo dục, y tế.
Bên cạnh đó, cần cho phép doanh nghiệp xây nhà cho thuê có tỉ lệ nhất định các căn hộ có diện tích nhỏ (từ 15 – 30m2) để đáp ứng nhu cầu của nhiều nhóm người lao động. Với căn hộ nhỏ, mức giá thuê từ 4 – 5 triệu đồng/tháng khá phù hợp với người độc thân ở ghép, sinh viên.
– Ông LÊ HOÀNG CHÂU (Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM):
Cần quy định “giá trần” nhà cho thuê
TP.HCM nên miễn tiền sử dụng đất và tiền thuê đất đối với diện tích mà doanh nghiệp tự thỏa thuận nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong suốt vòng đời dự án.
Ngoài ra, các chủ đầu tư được khấu trừ thỏa đáng các chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư vào nghĩa vụ tài chính của dự án. Giải pháp này giúp giảm bớt gánh nặng vốn ban đầu, từ đó kéo giảm giá thành đầu tư mỗi mét vuông nhà ở.
Các dự án nhà ở cho thuê giá phù hợp nên được hưởng mức ưu đãi như nhà ở xã hội cho thuê; cho phép chủ đầu tư chỉ phải nộp 30% thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp so với quy định chung. Các khoản cho vay xây nhà ở cho thuê không tính vào chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng của các tổ chức tín dụng để khuyến khích các ngân hàng cho vay.
Chi phí thuê nhà chỉ nên chiếm khoảng 20% thu nhập hằng tháng để người lao động có còn tiền để lo những chi phí khác trong đó có chi phí tái tạo sức lao động và chăm lo cho gia đình. Quản lý vận hành nhà cho thuê cần mô hình quản trị kép: Nhà nước quy định “giá trần” để bảo vệ người thuê và giữ ổn định thị trường.
Cuối cùng, TP.HCM cần sớm thông qua các thủ tục pháp lý cho các đơn vị đã tiên phong đăng ký xây nhà cho thuê. TP cần xây dựng cơ chế khen thưởng, động viên các chủ đầu tư hoàn thành dự án sớm.
