Kinh tế Việt Nam tăng trưởng hơn 8%, tín dụng đã được bơm thêm gần 1,46 triệu tỷ đồng chỉ trong hơn nửa đầu năm nay. Tuy nhiên, thị trường chứng khoán lại diễn biến kém tích cực. Nghịch lý của nền kinh tế được các chuyên gia chỉ ra, là tăng trưởng vẫn dựa chủ yếu vào tín dụng ngân hàng, trong khi thị trường vốn chưa đủ lớn để trở thành kênh dẫn vốn dài hạn.
Ngân hàng vẫn ‘gánh vốn’ cho nền kinh tế
Chia sẻ tại Hội thảo “Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn” do Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức hôm nay (23/7), bà Hà Thu Giang – Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước – cho biết, đến ngày 13/7, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt gần 20,1 triệu tỷ đồng, tăng 7,86% so với cuối năm 2025. Chỉ sau hơn 6 tháng, hệ thống ngân hàng đã cung ứng thêm khoảng 1,46 triệu tỷ đồng cho nền kinh tế.
Bà Hà Thu Giang – Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước. Ảnh: NĐT.
Áp lực cung ứng vốn đối với hệ thống ngân hàng ngày càng lớn. Nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội năm nay dự kiến khoảng 5,1 triệu tỷ đồng, còn giai đoạn 2026-2030 lên tới 38,5 triệu tỷ đồng. Trong khi đó, theo bà Giang, tỷ lệ tín dụng/GDP đã ở mức khoảng 145%, cho thấy nền kinh tế vẫn phụ thuộc rất lớn vào vốn vay ngân hàng.
Đáng lo ngại hơn, nhu cầu vốn trung và dài hạn cho các dự án hạ tầng, năng lượng và công trình trọng điểm ngày càng tăng, trong khi nguồn vốn huy động của các ngân hàng chủ yếu là tiền gửi ngắn hạn. Điều này làm gia tăng rủi ro chênh lệch kỳ hạn và tạo áp lực lên thanh khoản.
Đại diện Ngân hàng Nhà nước cho rằng, muốn giảm gánh nặng cho hệ thống ngân hàng, Việt Nam cần phát triển mạnh thị trường vốn , đặc biệt là thị trường trái phiếu doanh nghiệp, nhằm hình thành kênh huy động vốn trung và dài hạn hiệu quả hơn.
TS. Cấn Văn Lực – chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV – cho rằng mục tiêu tăng trưởng cao đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, nhưng dư địa mở rộng tín dụng ngân hàng không còn nhiều. “Kênh tín dụng ngân hàng đã gần tới hạn về tỷ lệ đòn bẩy, trong khi thị trường cổ phiếu, trái phiếu và các quỹ đầu tư còn nhiều dư địa nhưng chưa phát triển tương xứng”, ông Lực nhận định
Vị chuyên gia kiến nghị ban hành một chương trình tổng thể về cải cách và phát triển thị trường tài chính, thống nhất các chiến lược đối với ngân hàng, chứng khoán, trái phiếu, bảo hiểm, tài chính số và tài chính xanh.
Chứng khoán cần thêm ‘hàng hoá’ chất lượng
Theo ông Nguyễn Sơn – Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC), một nền kinh tế hướng tới tăng trưởng hai con số nhưng vẫn phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngân hàng, sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Hiện quy mô tín dụng đã tương đương khoảng 146% GDP, trong khi vốn hóa thị trường cổ phiếu mới đạt khoảng 82% GDP. Theo ông Sơn, vấn đề không phải tín dụng quá lớn mà là thị trường vốn còn quá nhỏ, chưa đủ sức chia sẻ gánh nặng cung ứng vốn với hệ thống ngân hàng.
Ông Nguyễn Sơn – Chủ tịch Hội đồng thành viên VSDC. Ảnh: NĐT.
Ông Sơn cho biết, ở nhiều nền kinh tế, tín dụng ngân hàng chỉ chiếm khoảng 25-30% cơ cấu vốn, còn phần lớn vốn được huy động thông qua thị trường cổ phiếu và trái phiếu. Đây cũng là mô hình Việt Nam cần hướng tới.
Đáng chú ý, lãnh đạo VDSC chỉ ra một nghịch lý khi kinh tế Việt Nam tăng trưởng mạnh trong nửa đầu năm nhưng diễn biến của thị trường chứng khoán chưa phản ánh tương xứng. Nhiều doanh nghiệp thuộc các ngành nền tảng vẫn có giá cổ phiếu suy giảm, khiến thị trường chưa thực sự trở thành kênh huy động vốn hiệu quả cho doanh nghiệp.
Để khắc phục tình trạng này, ông đề xuất đẩy nhanh cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước tại các lĩnh vực không cần nắm giữ, khuyến khích doanh nghiệp tư nhân IPO, đồng thời nghiên cứu cho phép doanh nghiệp FDI phát hành cổ phiếu gắn với niêm yết trên thị trường chứng khoán…
Ở góc độ thị trường, ông Nguyễn Duy Linh – Tổng giám đốc Chứng khoán SHS – cho rằng, chỉ số chứng khoán hiện vẫn chịu ảnh hưởng quá lớn bởi một số nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, khiến bức tranh chung chưa phản ánh đầy đủ tình hình của phần lớn doanh nghiệp.
Thị trường cần bổ sung thêm nhiều doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực sản xuất , công nghệ, năng lượng, logistics, tiêu dùng và hạ tầng thông qua cổ phần hóa, IPO và niêm yết có chọn lọc, qua đó nâng cao chất lượng cũng như tính đại diện của thị trường.
Với trái phiếu doanh nghiệp, ông Nguyễn Khắc Hải – Giám đốc Khối phụ trách Luật và Kiểm soát tuân thủ – Chứng khoán SSI cho biết, quy mô thị trường chỉ chiếm khoảng 6-7% GDP, rất nhỏ so với nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế. Những hạn chế hiện nay có nguồn gốc từ quá trình phát triển, điều chỉnh chính sách của thị trường trong giai đoạn 2020-2026.
Đến nay, khung pháp lý dần hoàn thiện, theo ông Hải, vấn đề còn lại nằm ở khâu thực thi. Doanh nghiệp phải huy động vốn cho các dự án có hiệu quả, sử dụng vốn đúng mục đích và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công bố thông tin. Khi dự án được triển khai đúng cam kết, tạo dòng tiền và bảo đảm khả năng hoàn trả gốc, lãi, niềm tin của nhà đầu tư mới có thể được khôi phục bền vững.
Theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, tổng giá trị huy động vốn qua cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp trong 6 tháng đầu năm đạt 325.300 tỷ đồng, tăng gần 16% so với cùng kỳ năm trước.
