Khai quật tìm danh tính 469 Liệt sĩ chống Pháp sau 70 năm tại Nghĩa trang Mai Dịch

Đào sâu đến 3 mét tìm hài cốt Liệt sĩ 

Hà Nội những ngày giữa tháng 8 nắng như đổ lửa, các cán bộ chiến sĩ thuộc Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, mồ hôi nhễ nhại đội nắng tỉ mỉ khai quật những ngôi mộ đã nằm dưới lòng đất gần 70 năm.

Để tham gia việc khai quật và lấy mẫu xét nghiệm, lực lượng tham gia gần 200 cán bộ, chiến sĩ thuộc Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội cùng với các Giám định viên thuộc Trung tâm Pháp y Hà Nội. 

Sau khi dùng máy khoan và dòng dọc kéo các khung mộ khỏi các vị trí khai quật, các chiến sĩ bắt đầu đào bới tìm hài cốt Liệt sĩ. Hà Nội nhiều ngày trước có mưa dài ngày, nên càng đào sâu, nước dưới bề mặt dềnh lên khiến bùn đất nhão nhoét. Đào đến độ sâu khoảng 2m, các chiến sĩ bắt đầu dùng “thuốn” (thanh kim loại nhỏ dài khoảng 1m) lần tìm tiểu đựng hài cốt để xác định vị trí. 

Sau gần 30 phút đào bới dưới lòng đất ở độ sâu gần 3 mét, chiến sĩ Đỗ Hùng Việt mặt mũi lấm lem bùn đất, trộn với những giọt mồ hôi mặn chát bò lên mặt đất để “giao ca” cho một đồng đội khác.

“Các anh hùng liệt sĩ đã phải đổ máu vì hòa bình của Đất nước, chúng em đổ chút mồ hôi thì có thấm gì đâu, dẫu mệt, nhưng bọn em tự hào khi đời lính được góp một phần nhỏ bé để tìm lại danh tính cho các Liệt sĩ” – Việt nói.

Theo Thượng tá Trần Minh Tú, Phó chủ nhiệm Chính trị Sư đoàn Bộ binh 301 (Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội), việc quy tập các liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang Mai Dịch gặp khá nhiều khó khăn, bên cạnh thời tiết nắng nóng kéo dài thì độ sâu của các ngôi mộ là một trở ngại không nhỏ.

“Các phần mộ tại đây, phần lớn được an táng từ năm 1956, trải qua ba lần tôn tạo nên độ sâu từ mặt đất xuống vị trí đặt tiểu đựng hài cốt từ 2,5 đến 3 mét. Trong quá trình quy tập, các chiến sĩ phải đào bới rất tỉ mỉ, bởi chỉ cần thao tác với lực quá mạnh có thể làm hư hại hài cốt các liệt sĩ” – Thượng tá Trần Minh Tú cho biết.

Tuy nhiên, dù vất vả khó khăn nhưng các cán bộ, chiến sĩ tham gia quy tập luôn cảm thấy tự hào vì được tham gia chiến dịch này. 

“Được tham gia chiến dịch đặc biệt này là một điều thiêng liêng, tự hào, nên chúng tôi làm việc bằng trách nhiệm cao nhất để tri ân các anh hùng liệt sĩ. Các cán bộ, chiến sĩ sẽ quyết tâm hoàn thành việc quy tập trước ngày Giải phòng Thủ đô 10-10” – Thượng tá Trần Minh Tú chia sẻ.

“Chúng con xin phép lấy mẫu xét nghiệm để sớm tìm lại danh tính cho các ông”

Giữa lán dã chiến giữa Nghĩa trang Mai Dịch, Trung tá Nguyễn Đăng Thắng (Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội), cán bộ lấy mẫu xét nghiệm “xin phép” trước khi bắt đầu lấy hài cốt trong các tiểu đã nằm dưới lòng đất gần 70 năm. 

“Các Liệt sĩ nằm tại đây đều tham gia Kháng chiến chống Pháp, nếu còn sống, các cụ các ông giờ cũng đã 90, 100 tuổi rồi, mỗi lần bắt đầu lấy các mẫu xét nghiệm, chúng tôi đều phải xin phép và thành tâm mong muốn sớm trả lại tên cho các Anh hùng Liệt sĩ” – Trung tá Nguyễn Đăng Thắng chia sẻ.

Bên cạnh Trung tá Nguyễn Đăng Thắng, Giám định viên Đặng Thị Thắm (Trung tâm Pháp y Hà Nội) cũng đang tỉ mẩn dùng bàn chải nhỏ cọ sạch một mẫu ADN lấy từ phần răng. Các mẫu ADN này sau đó được đặt ngay ngắn trong một hộp nhựa, bên ngoài có ghi thông tin đầy đủ của phần mộ, ngày lấy mẫu xét nghiệm…

Mặc dù hài cốt các Liệt sĩ đã được chôn cất cách đây gần 70 năm, tuy nhiên các mẫu ADN được thu thập phục vụ giám định (lấy từ răng và một phần xương ống) có chất lượng khá tốt. 

Trung tá Nguyễn Đăng Thắng cho biết: “Phần lớn các mẫu ADN chúng tôi thu thập cho đến hôm nay đều có chất lượng tốt, điều đó sẽ giúp việc xét nghiệm giám định thuận lợi, chính xác và tiết kiệm rất nhiều thời gian”.