Vừa qua, Iran đã bắn hạ một trực thăng Apache của lục quân Mỹ tại vùng eo biển Hormuz, nhưng hai quân nhân trên máy bay cũng đã kịp thời được cứu sống.
Bước ngoặt chiến tranh
Tuy nhiên, hoàn toàn khác với những vụ việc tương tự trước nay trên chiến trường. Đó là chiếc Apache đã bị bắn hạ bởi một chiếc máy bay không người lái (UAV) dòng Shahed của Iran, đồng thời 2 quân nhân trên Apache sau đó lại được giải cứu bằng một chiếc tàu nổi không người lái (USV) thuộc dòng Corsair được sản xuất bởi hãng Saronic. Việc bị tấn công rồi được giải cứu đều được thực hiện bởi các phương tiện không người lái là điều chưa từng xảy ra trong lịch sử chiến tranh thế giới.
Nếu như Shahed đã quá quen thuộc với chiến trường, thì Saronic Corsair tuy không phải một bí mật nhưng phi vụ trên là lần xuất hiện đầy dấu ấn. Đây là dòng USV dài khoảng 7 m, tải trọng hơn 1 tấn, có tốc độ tối đa lên đến 35 hải lý/giờ và tầm hoạt động đạt hơn 1.000 dặm (hơn 1.600 km). Được thiết kế cho phép đa dạng hóa các mô đun tích hợp nên mẫu USV này có thể thực thi nhiều nhiệm vụ khác nhau.
Tàu nổi không người lái (USV) Saronic Corsair
ẢNH: SARONIC
Tuy vậy, chiến trường Iran hiện nay được xem chỉ là một phiên bản “tầm thấp” so với chiến trường Ukraine về khí tài không người lái. Kể từ khi bùng nổ vào năm 2022 đến nay, cuộc xung đột Ukraine tạo ra nhiều bước ngoặt mới cho tác chiến bằng vũ khí không người lái đối với công nghệ chiến tranh của nhân loại.
Ngay từ giai đoạn đầu của cuộc chiến, Ukraine đã thành công sử dụng một chiếc USV đánh chìm tàu Moskva của Nga ở biển Đen. Ukraine cũng trở thành nước tiên phong trong lịch sử nhân loại về sử dụng USV khi vào năm 2025 trở thành quân đội đầu tiên phóng tên lửa đất đối không từ USV trong chiến đấu và bắn hạ một trực thăng của Nga.
Xuồng không người lái nào giúp Mỹ cứu phi công trực thăng Apache rơi xuống biển?
Đặc biệt, cũng trong năm 2025, một chiếc USV loại Magura V7 của Ukraine đã phóng tên lửa AIM-9X Sidewinder bắn hạ máy bay chiến đấu SU-30 của Nga. Hay mẫu USV đa năng khác của Ukraine tham chiến gần đây là Lilia có thể mang theo UAV rồi phóng UAV để tấn công vào đối phương. Toàn bộ vận hành của Lilia đều được điều khiển từ xa, đang khiến cho các cơ sở radar ven bờ của Nga gặp nguy hiểm.
Đột phá về UAV
Tất nhiên, UAV vẫn là thế mạnh của Ukraine và đang tạo nên nhiều đột phá mới. So với thời gian đầu xảy ra cuộc xung đột Ukraine, UAV giờ đây đóng vai trò thống trị trong việc gây ra thương vong ở tiền tuyến, với tỷ lệ lên đến 75-85% thương vong. Kyiv giờ đây hoàn thiện khả năng tác chiến UAV ở mức độ chính xác cao để phá vỡ các cơ quan chỉ huy và kiểm soát hậu cần của Nga, làm giảm kết nối chiến trường của Nga, buộc nước này phải phân tán lực lượng. Ví dụ, bằng cách tấn công các địa điểm chiến tranh điện tử và radar, Ukraine đang gây khó cho các lực lượng Nga. UAV của Ukraine cũng đã tấn công vùng hậu cần của Nga gây áp lực lên các tuyến tiếp tế của Moscow.
Một quân nhân Ukraine cầm một chiếc UAV
ẢNH: REUTERS
Song song, UAV của Ukraine ngày càng tấn công xa hơn, tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để tăng độ chính xác tấn công và phối hợp tác chiến kiểu “bầy đàn”. Kyiv đang sở hữu UAV được trang bị các hệ thống nhận dạng mục tiêu tự động (ATR) tích hợp AI cho phép tự động hóa nhận dạng thiết bị và phát hiện đối tượng. Nhờ đó, người điều khiển cũng hạn chế mệt mỏi, căng thẳng hơn trong quá trình tác chiến.
Không những vậy, UAV của Ukraine còn có thể mở rộng phạm vi nhận dạng mục tiêu từ 300 m lên mức 1 km và thậm chí lên đến 2 km trong điều kiện tối ưu, đồng thời tăng cường tính chính xác khi tấn công. Phần mềm được hỗ trợ bởi AI cũng giúp ứng phó mồi nhử và ngụy trang vốn có thể đánh lừa mắt người. Giờ đây, UAV của Ukraine ngày càng đủ sức tấn công sâu hơn vào lãnh thổ của Nga. Mặt khác, Kyiv còn phát triển cả các loại UAV chuyên đánh chặn các UAV tấn công.
Ukraine giờ đây cũng đã chuyển đổi thành công để tránh lệ thuộc vào Trung Quốc. Nếu như giai đoạn đầu của cuộc chiến, UAV của Ukraine chủ yếu dựa vào linh kiện, phụ tùng từ Trung Quốc, thì đến năm 2025, tỷ lệ này giảm xuống còn khoảng 38% khi các nhà sản xuất Ukraine dần lấp đầy khoảng trống.
Trong chưa đầy 5 năm, Ukraine đã xây dựng thành công hệ sinh thái công nghệ quốc phòng. Ukraine có thể sản xuất khoảng 4 triệu khí tài tự động tác chiến vào năm 2025 và đang trên đà đạt sản lượng từ 5 – 6 triệu chiếc vào năm 2026. Ngày 4.6 vừa qua, Thứ trưởng Quốc phòng Ukraine Mstislav Banik cho biết ngành công nghiệp quốc phòng nước này có thể sản xuất tới 20 triệu chiếc UAV mỗi năm nếu các đồng minh cam kết tài trợ đủ nguồn lực.
