Hôm qua (23.8), tờ The Times of Israel dẫn một số nguồn tin tiết lộ Israel đã thông báo với Mỹ rằng Thổ Nhĩ Kỳ đang có kế hoạch thiết lập hệ thống phòng không tại căn cứ không quân Abu Duhur ở tây bắc Syria mà Lực lượng phòng vệ Israel (IDF) đã tấn công tuần trước.
Căng thẳng leo thang
Theo đó, Tel Aviv trình bày lo ngại với Washington về việc nếu Ankara thiết lập hệ thống phòng không tại Abu Duhur thì sẽ ảnh hưởng ưu thế không quân của Israel trong khu vực và thay đổi cán cân quyền lực.
Trong khi đó, AP dẫn lời ông Tom Barrack, Đặc phái viên Mỹ về Syria, cho biết Tel Aviv đã không thông báo trước với Washington về việc tấn công căn cứ quân sự trên. Ông Barrack cho rằng vụ tấn công có thể là động thái mà Israel “khiêu khích Thổ Nhĩ Kỳ” và điều này là “nghiêm trọng và đáng lo ngại”.
Ngược lại, ông Israel Katz, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, thì khẳng định Tel Aviv đã báo động cho các thành viên cấp cao của chính phủ Syria. “Đồng thời, chúng tôi đã chuyển giao các báo cáo tình báo cho các cơ quan liên quan tại Mỹ”, Katz nói thêm.
Israel và Thổ Nhĩ Kỳ đang leo thang căng thẳng khi cạnh tranh quyền lực ở khu vực
ẢNH: REUTERS
Vừa qua, Israel cũng tuyên bố Thổ Nhĩ Kỳ đang có kế hoạch triển khai lực lượng đến căn cứ không quân Abu Duhur, nhưng Tel Aviv không nêu chi tiết về thông tin Ankara triển khai quân theo cáo buộc. Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu còn thông báo rằng nước này và Syria đã đồng ý về một thỏa thuận an ninh, nhưng giờ đây Damascus có dấu hiệu vi phạm thỏa thuận khi cho phép quân đội Thổ Nhĩ Kỳ triển khai tại một căn cứ không quân gần Aleppo. Tuy nhiên, Ankara hoàn toàn bác bỏ cáo buộc này.
Liên quan căng thẳng giữa hai bên, đại diện Thổ Nhĩ Kỳ ngày 21.8 thông báo sẽ đề nghị Tổ chức hình cảnh quốc tế (Interpol) ra lệnh bắt giữ Thủ tướng Netanyahu vì Israel tấn công các nhà hoạt động đang tìm cách cung cấp viện trợ nhân đạo cho người dân ở Dải Gaza. Ankara cũng nhiều lần lên tiếng kêu gọi các biện pháp quốc tế trừng phạt Tel Aviv vì vi phạm nhân quyền và luật pháp quốc tế.
Thổ Nhĩ Kỳ muốn Interpol phát lệnh truy nã đỏ bắt Thủ tướng Israel
Tham vọng của Thổ Nhĩ Kỳ
Giữa bối cảnh xung đột leo thang ở Trung Đông – Ả Rập, nhiều chỉ dấu cho thấy Thổ Nhĩ Kỳ đang tìm cách thiết lập quyền lực khi đối trọng nổi bật lâu nay là Iran đang suy yếu.
Trong một phân tích gần đây, nhà phân tích Aslı Aydıntaşbaş, chuyên gia về Thổ Nhĩ Kỳ tại Viện Nghiên cứu Brookings (Mỹ), nhận xét: “Thổ Nhĩ Kỳ đang tái nổi lên như một nhân tố trung tâm ở Trung Đông”. Theo đó, cuộc cạnh tranh giữa Thổ Nhĩ Kỳ với Israel đã trở thành cấu trúc định hình các vấn đề ở khu vực như Syria, an ninh phía đông Địa Trung Hải và hành lang biển Đỏ – Sừng châu Phi. “Syria vẫn là bài kiểm tra chính về ảnh hưởng khu vực của Thổ Nhĩ Kỳ”, vị chuyên gia nhận xét.
Thực tế, Ankara không ngừng đẩy mạnh ảnh hưởng ở khu vực. Ngày 7.8, Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập Xê Út và Pakistan thông báo vừa ký kết hiệp ước phòng thủ chung với tên gọi Hiệp ước quốc phòng Mecca. Sự phối hợp này có thể tạo ra liên minh đầy ảnh hưởng khi 3 nước có thể bổ khuyết mạnh mẽ cho nhau: Pakistan có quân đội dày dạn kinh nghiệm và sở hữu vũ khí hạt nhân; Thổ Nhĩ Kỳ – một thành viên của NATO – có nhiều ưu thế về công nghệ máy bay không người lái hàng đầu thế giới cùng nhiều thành tựu về vũ khí; Ả Rập Xê Út thì có nguồn tài chính mạnh mẽ. Vì thế, Hiệp ước quốc phòng Mecca thúc đẩy một liên minh mới đầy quyền lực giữa khu vực đang có nhiều sự cạnh tranh quân sự.
Hiện nay, khu vực Trung Đông – Ả Rập đang chia thành 2 phe. Phe thứ nhất là liên minh các quốc gia thuộc dòng Abraham, với Israel và UAE là nòng cốt, gắn bó chặt chẽ với Washington. Phe thứ hai là liên minh Hồi giáo được xây dựng xung quanh các nước Hồi giáo dòng Sunni như Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập Xê Út, Pakistan.
Theo TS Ian Bremmer, nhà khoa học chính trị và là Chủ tịch Eurasia Group (Mỹ) – đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, cả 2 phe trên đều xem Iran là mối đe dọa, nhưng trái ngược về chiến lược đối phó. Cụ thể, liên minh Hồi giáo muốn cân bằng sức mạnh với Iran, tuy cần răn đe Tehran nhưng phải duy trì kênh ngoại giao để đạt được thỏa hiệp. Ngược lại, phe Israel và UAE thì xem Iran là kẻ thù thường trực cần phải đối đầu trực diện. Không chỉ vậy, liên minh Hồi giáo ngày càng đoàn kết chống lại điều mà họ cho là quyền lực không bị kiểm soát của Israel từ Gaza và bờ Tây đến Syria, Li Băng.
Bằng việc thúc đẩy các liên minh và hướng đến các thỏa thuận quân sự, Thổ Nhĩ Kỳ có thể dần mở rộng ảnh hưởng – điều mà Israel chắc chắn không mong muốn.
Iran đe dọa về eo biển Hormuz
Hôm qua (23.8), TASS dẫn tuyên bố từ Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran Mohsen Rezaei nhấn mạnh “không một giọt dầu nào sẽ được vận chuyển từ vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz” nếu các nước láng giềng Iran tham gia những biện pháp trừng phạt do Washington đưa ra nhằm vào Tehran.
Liên quan vấn đề này, Tehran ngày 22.7 cũng đã lên án kế hoạch việc Washington dự kiến ngày 24.8 thông báo các biện pháp trừng phạt mới có thể gây thêm sức ép lên nền kinh tế của Iran. Nhiều khả năng, lệnh trừng phạt có thể tác động cả đến những đối tác thương mại quan trọng nhất của Iran như Trung Quốc.
