Theo đài RT, Mehdi Rahimi, người đứng đầu hãng tin Khaneh Mellat thuộc Quốc hội Iran cuối tuần trước nói với kênh truyền hình Al Mayadeen rằng Tehran đã nhận được lời mời tham gia hiệp ước Mecca và đang xem xét đề nghị này.
Tuy nhiên, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei hôm 24/8 đã bác bỏ thông tin trên và khẳng định Tehran chưa nhận được bất kỳ lời mời chính thức nào. Ông Baghaei cũng cho biết những cuộc thảo luận với các thành viên hiệp ước về an ninh khu vực rộng lớn hơn đã được đề xuất và đang được xem xét.
Hiệp ước Phòng thủ chung Mecca được ký kết vào ngày 7/8, quy tụ Thổ Nhĩ Kỳ – quốc gia sở hữu một trong những lực lượng quân sự lớn nhất Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) cùng ngành công nghiệp quốc phòng đang phát triển nhanh chóng; Ảrập Xêút – quốc gia có nguồn lực tài chính khổng lồ và tham vọng định hình trật tự chính trị Ảrập và Pakistan – quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân cùng một trong những lực lượng quân sự lớn nhất thế giới Hồi giáo.
Hiệp ước quy định rằng một cuộc tấn công vũ trang nhắm vào một nước thành viên sẽ bị coi là cuộc tấn công nhắm vào tất cả các nước trong liên minh. Văn bản này cũng kêu gọi tăng cường phối hợp quân sự, tổ chức tập trận chung và hợp tác trong ngành công nghiệp quốc phòng.
3 thành viên sáng lập của hiệp ước gồm Ảrập Xêút, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan từng nhiều lần tuyên bố liên minh này có thể mở rộng để kết nạp thêm các quốc gia khác trong khu vực, trong đó Ai Cập được công khai nhắc đến như một ứng viên tiềm năng. Pakistan cũng khẳng định họ sẽ không phản đối việc kết nạp Iran.
Iran cho hay họ “không có lý do gì để lo ngại” về hiệp ước Mecca. Phát ngôn viên Baghaei nhận định việc thành lập hiệp ước phản ánh mong muốn ngày càng tăng của các quốc gia trong khu vực về việc tự xây dựng các cơ chế an ninh riêng.
Một số nhà quan sát đã gọi nhóm mới này là “NATO Hồi giáo” mặc dù các chuyên gia cảnh báo không nên coi đây là một khối quân sự hoàn chỉnh. Abdulaziz Sager, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Vùng Vịnh nhận định hiệp ước có thể củng cố sức mạnh ngoại giao và quốc phòng tổng hợp của các thành viên, đồng thời góp phần tạo ra một hệ thống an ninh do chính khu vực dẫn dắt.
Trong khi đó, Israel bày tỏ lo ngại rằng một liên minh xoay quanh Ảrập Xêút, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan có thể trỗi dậy như một đối trọng thách thức ưu thế quân sự của chính họ trong khu vực. Tuy nhiên, các bên tham gia hiệp ước Mecca quả quyết đây là thỏa thuận mang tính phòng thủ, mở rộng cửa cho các quốc gia khác trong khu vực tham gia và không nhằm mục đích chống lại bất kỳ quốc gia nào khác.
Thổ Nhĩ Kỳ, Ảrập Xêút và Pakistan đã ký một hiệp ước phòng thủ chung với cơ chế tương tự như Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) nhằm đối phó với các nguy cơ trong khu vực.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết Washington đã phát động “Chiến dịch cô lập kinh tế” quy mô lớn nhằm gạt bỏ Iran khỏi hệ thống tài chính toàn cầu.
Truyền thông Hy Lạp cho biết nước này đã chuyển một tổ hợp tên lửa phòng không Patriot từ đảo Karpathos đến căn cứ hải quân Souda trên đảo Crete sau khi có thông tin Iran đang cân nhắc tấn công các mục tiêu Mỹ tại châu Âu.
Hầu hết các tàu đều cố gắng che giấu danh tính khi đi qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, các tàu này dường như e ngại Iran hơn là lo lắng về việc thách thức lực lượng Mỹ hiện diện trong khu vực.
