Một diễn biến hiếm thấy đang xuất hiện trên thị trường vàng Việt Nam: khoảng cách giữa giá vàng trong nước và thế giới đã co về mức rất thấp.
Theo mặt bằng giá ngày 23/8, vàng miếng SJC được các doanh nghiệp lớn niêm yết quanh 144,6 triệu đồng/lượng mua vào và 147,6 triệu đồng/lượng bán ra. Trong khi đó, giá vàng thế giới chốt tuần quanh 4.603 USD/ounce. Quy đổi theo tỷ giá hiện hành, vàng thế giới tương đương khoảng 145,8-146 triệu đồng/lượng.
Như vậy, người mua vàng miếng trong nước hiện chỉ phải trả cao hơn giá thế giới chưa tới 2 triệu đồng mỗi lượng. Đáng chú ý hơn, giá doanh nghiệp mua lại vàng từ người dân thậm chí đang thấp hơn mức giá quốc tế quy đổi.
Đây là trạng thái hiếm gặp nếu so với những giai đoạn vàng miếng SJC từng đắt hơn thế giới hàng chục triệu đồng/lượng. Chỉ trong một thời gian tương đối ngắn, phần “premium” của vàng trong nước đã co lại mạnh.
Sự thu hẹp này diễn ra trong bối cảnh thị trường vàng đã trải qua hàng loạt biến động lớn, khiến tâm lý mua đuổi và nhu cầu đầu cơ trong nước suy giảm đáng kể. Trong khi giá vàng thế giới phục hồi nhanh, giá trong nước không còn tăng với tốc độ bỏ xa thị trường quốc tế như trước, kéo khoảng cách giữa hai thị trường ngày càng sát lại.
Vậy điều gì đang khiến phần chênh lệch này gần như biến mất?
Nhu cầu vàng giảm mạnh sau nhiều biến động
Thị trường vàng từ đầu năm đến nay đã trải qua những nhịp lên xuống với biên độ rất lớn.
Sau khi lập đỉnh lịch sử vào đầu năm, giá vàng thế giới từng giảm xuống dưới 4.000 USD/ounce vào tháng 6, trước khi phục hồi mạnh trở lại trong tháng 8.
Những biến động liên tục này phần nào làm thay đổi tâm lý của người mua vàng.
Số liệu mới nhất của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) cho thấy nhu cầu vàng miếng và vàng xu tại Việt Nam trong quý 2/2026 chỉ đạt khoảng 6,5 tấn, giảm tới 28% so với quý trước và giảm 31% so với cùng kỳ năm ngoái.
WGC nhận định nhu cầu đầu tư vàng tại Việt Nam đã suy yếu trong quý 2 khi giá trong nước giảm làm tâm lý thị trường kém tích cực, trong khi những bất cập về nguồn cung và mức premium cao trước đó cũng khiến người mua thận trọng hơn.
Không chỉ nhu cầu đầu tư, sức mua vàng trang sức cũng giảm mạnh. Việt Nam ghi nhận mức giảm nhu cầu vàng trang sức lớn nhất trong nhóm thị trường ASEAN được WGC theo dõi trong quý 2, giảm 28% so với cùng kỳ, khi giá vàng ở mức cao tiếp tục gây sức ép lên khả năng chi trả của người tiêu dùng.
Những dữ liệu này cho thấy trạng thái của thị trường đã khác đáng kể so với các giai đoạn người dân xếp hàng mua vàng bằng mọi giá.
Khi nhu cầu đầu cơ và tích trữ suy yếu, các doanh nghiệp kinh doanh vàng không còn liên tục nâng giá mua để cạnh tranh nguồn hàng. Đây là một trong những điều kiện giúp khoảng cách giữa giá vàng trong nước và quốc tế thu hẹp.
Ở chiều ngược lại, giá vàng thế giới gần đây lại phục hồi khá nhanh. Khi giá quốc tế đi lên trong lúc giá trong nước phản ứng chậm hơn, khoảng cách giữa hai thị trường càng bị kéo sát.
Nói cách khác, mức chênh lệch hiện tại được tạo nên bởi chuyển động từ cả hai phía: giá thế giới tăng lên, trong khi phần premium tại thị trường trong nước lại giảm xuống.
Người dân có đang bán vàng để lấy tiền?
Bên cạnh sự suy yếu của nhu cầu mua mới, một khả năng khác có thể do nguồn cung vàng từ dân cư đang tăng lên.
Điều này có thể liên quan đến bài toán thanh khoản của nhà đầu tư trong nước. Trong danh mục tài sản của nhiều cá nhân, vàng có một lợi thế rất lớn: khả năng chuyển đổi thành tiền mặt gần như ngay lập tức.
Một căn nhà hay lô đất có thể cần nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng để tìm được người mua. Trong giai đoạn thanh khoản bất động sản không cao, nếu muốn bán nhanh, người sở hữu thường phải chấp nhận giảm giá.
Chứng khoán có tính thanh khoản tốt hơn, nhưng nhà đầu tư cũng không phải lúc nào cũng muốn bán cổ phiếu, đặc biệt khi thị trường hoặc danh mục đang trong nhịp điều chỉnh.
Trong khi đó, vàng vừa có thanh khoản cao, vừa đang ở vùng giá tương đối cao so với mặt bằng nhiều năm trước. Với những người đã tích lũy vàng từ sớm, việc bán ra ở thời điểm hiện tại vẫn có thể mang lại một khoản lợi nhuận đáng kể.
Bởi vậy, khi xuất hiện nhu cầu tiền mặt để trả nợ, bổ sung vốn kinh doanh, cơ cấu lại danh mục hoặc phục vụ các nhu cầu tài chính khác, vàng có thể là một trong những tài sản được lựa chọn bán trước.
Một tín hiệu đáng chú ý từng được Chứng khoán Rồng Việt đề cập là dòng tiền từ hoạt động bán vàng của người dân trong tháng 7 có thể là một trong những nguồn giúp tiền gửi quay trở lại hệ thống ngân hàng trong nửa cuối năm.
Nếu xu hướng bán vàng để thu tiền mặt thực sự gia tăng, nó sẽ tác động trực tiếp đến cán cân cung – cầu.
Lượng vàng quay trở lại các doanh nghiệp nhiều hơn trong khi nhu cầu mua mới suy giảm sẽ khiến nguồn cung trên thị trường thứ cấp dồi dào hơn. Khi đó, doanh nghiệp không cần trả mức giá quá cao để hút vàng từ dân cư, qua đó giúp giá mua vào tiến sát giá thế giới.
Đây cũng có thể là một phần lý giải cho hiện tượng khá đặc biệt hiện nay: giá doanh nghiệp mua vàng từ người dân gần như ngang với giá quốc tế quy đổi.
Tuy nhiên, chưa có thống kê chính thức đầy đủ về tổng lượng vàng người dân bán ra trong thời gian gần đây. Vì vậy, yếu tố thanh khoản nên được xem là một khả năng lý giải cho sự thay đổi cung – cầu hơn là nguyên nhân duy nhất khiến gap giá vàng thu hẹp.
“Chênh lệch thấp như hiện nay khó duy trì lâu”
Trao đổi về diễn biến giá vàng, ông Bùi Văn Huy, Tổng Giám đốc FIDT cho biết việc chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới thu hẹp còn liên quan đến hàng loạt thay đổi về chính sách và cấu trúc thị trường.
Ông Huy cho rằng mức premium của vàng SJC trước đây có thể nhìn dưới ba thành phần chính: thể chế, thương hiệu và tâm lý .
Trong nhiều năm, nguồn cung vàng miếng bị hạn chế, hoạt động sản xuất và nhập khẩu được kiểm soát chặt, trong khi SJC trở thành thương hiệu mang tính chuẩn tham chiếu trên thị trường. Khi nguồn cung khó mở rộng nhưng nhu cầu trú ẩn tăng mạnh, giá trong nước dễ bị đẩy xa khỏi giá thế giới.
Ngoài yếu tố nguồn cung, tâm lý FOMO cũng từng góp phần khuếch đại chênh lệch. Khi người dân lo ngại tiền mất giá hoặc sợ bỏ lỡ đà tăng của vàng, nhu cầu mua đuổi khiến premium tiếp tục bị đẩy lên.
Theo ông Huy, những yếu tố này hiện đều đang có sự thay đổi.
Một trong những bước ngoặt quan trọng là việc Chính phủ ban hành Nghị định 232/2025/NĐ-CP, chính thức xóa bỏ cơ chế Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng, đồng thời chuyển sang cơ chế cấp phép đối với các doanh nghiệp và ngân hàng thương mại đủ điều kiện. Quy định mới cũng cho phép Ngân hàng Nhà nước cấp hạn mức và giấy phép xuất, nhập khẩu vàng đối với các tổ chức đáp ứng yêu cầu.
Điều này làm thay đổi kỳ vọng về một thị trường mà nguồn cung vàng miếng trước đây bị bó hẹp trong thời gian dài.
Song song với thay đổi chính sách, hoạt động thanh tra các doanh nghiệp vàng lớn cũng được tăng cường. Đối với SJC, kết luận thanh tra trước đó cho thấy trong một giai đoạn, giá mua – bán vàng do Tổng giám đốc quyết định và chỉ đạo trực tiếp khi chưa có quy trình nội bộ với các căn cứ, tiêu chí xác định giá cụ thể. Cơ quan thanh tra lưu ý cơ chế này có thể gây rủi ro cho doanh nghiệp và thị trường do SJC chiếm thị phần tương đối lớn.
Theo vị chuyên gia, khi SJC đóng vai trò là điểm neo giá của thị trường, việc chuẩn hóa cơ chế định giá và tăng cường giám sát có thể làm giảm dư địa để giá vàng trong nước đi một quỹ đạo quá xa so với thị trường quốc tế.
Với PNJ và các doanh nghiệp khác, việc tăng cường thanh tra cũng phát đi tín hiệu về một thị trường vàng đang được đưa vào khuôn khổ quản lý chặt chẽ và minh bạch hơn.
Ngoài ra, ông Huy cho rằng sau những biến động mạnh của kim loại quý, nhu cầu đầu cơ vàng trong nước cũng đã giảm bớt, trong khi áp lực tỷ giá gần đây có dấu hiệu hạ nhiệt. Đây là những yếu tố góp phần làm giảm nhu cầu phải mua vàng bằng mọi giá.
Dù vậy, ông Huy cho rằng khoảng cách giá vàng trong nước và thế giới thấp như hiện nay khó duy trì quá lâu . Theo chuyên gia, mức chênh lệch hiện nay tương đối thuận lợi đối với nhà đầu tư có nhu cầu phân bổ vàng dài hạn, đặc biệt nếu giá xuất hiện những nhịp điều chỉnh.
Về dài hạn, triển vọng của vàng vẫn được hỗ trợ bởi bất ổn địa chính trị, nhu cầu dự trữ vàng của các ngân hàng trung ương, cũng như những yếu tố trong nước như lạm phát và biến động tỷ giá.
