Ông Musk đứng cùng ông Trump tại một cuộc vận động tranh cử ở bang Pennsylvania (Mỹ) ngày 5-10-2024 – Ảnh: REUTERS
Theo báo Wall Street Journal ngày 13-8, tỉ phú Elon Musk phát tín hiệu sẽ chi ít nhất 100 triệu USD cho chiến dịch vận động cử tri, nhằm hỗ trợ Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào tháng 11 tới.
Động thái này đánh dấu đoạn kết cho nỗ lực kéo dài nhiều tháng nhằm hàn gắn quan hệ giữa Tổng thống Donald Trump và ông Musk, sau khi một trong những liên minh chính trị kỳ lạ và quan trọng bậc nhất nước Mỹ rạn nứt.
Quá trình tái kết nối diễn ra qua các cuộc điện đàm trung gian, sự dàn xếp của bạn chung, lời mời tới khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago và một dạ tiệc tại Nhà Trắng.
“Quả bom lớn”
Ông Trump và ông Musk trở thành bạn thân trong chiến dịch tranh cử năm 2024. Không lâu sau khi nhậm chức nhiệm kỳ hai, ông Trump để vị tỉ phú công nghệ chuyển vào Nhà Trắng nhằm giám sát nỗ lực tinh giản bộ máy chính phủ liên bang.
Tuy nhiên mối quan hệ này đã sụp đổ vào tháng 6 năm ngoái, khi rạn nứt hậu trường bùng nổ công khai trên mạng xã hội.
“Đã đến lúc tung ra quả bom thực sự lớn”, ông Musk tuyên bố với 240 triệu người theo dõi trên X, cáo buộc ông Trump có tên trong hồ sơ điều tra tỉ phú Jeffrey Epstein.
“Đó là lý do thực sự khiến các tài liệu này chưa từng được công khai”, ông viết.
Cuộc khẩu chiến bắt nguồn từ nỗ lực chỉ trích nhằm loại bỏ “dự luật to lớn và hoàn mỹ” của Đảng Cộng hòa, vốn được xem là một trong những trụ cột chính sách lớn nhất trong nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump.
Hôm 3-6, ông Musk bắt đầu lên mạng xã hội X chỉ trích dự luật này nặng nề, cho rằng nó sẽ khiến tình trạng bội chi ngân sách và nợ công của Mỹ ngày một trầm trọng.
Sau vài ngày giữ im lặng, sáng 5-6, Tổng thống nói với phóng viên tại Phòng Bầu dục rằng ông “rất thất vọng” về ông Musk: “Ông Elon và tôi từng có mối quan hệ rất tốt. Giờ thì tôi không chắc nữa”.
Đáp lại, tỉ phú công nghệ đăng loạt bài gay gắt trên X: “Nếu không có tôi, ông Trump đã thất bại trong cuộc bầu cử. Thật vô ơn”. Ông Musk từng chi gần 300 triệu USD để giúp ông Trump tái đắc cử năm 2024.
Những nỗ lực hòa giải
Tỉ phú Elon Musk và Phó tổng thống Mỹ JD Vance – Ảnh: AP
Trước công chúng, Nhà Trắng gọi màn đối đầu là “sự cố đáng tiếc”, nhưng ở hậu trường, các quan chức cấp cao gấp rút cứu vãn quan hệ.
Chỉ một ngày sau, Phó tổng thống JD Vance và Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles âm thầm liên hệ ông Elon Musk để hạ nhiệt.
Đầu tuần tiếp theo, ông Musk gọi điện cho ông Trump. Hai bên có cuộc trò chuyện tích cực, sau đó ông chủ SpaceX đăng bài bày tỏ hối tiếc về một số phát ngôn và thừa nhận đã đi quá giới hạn.
Dù vậy, quá trình hàn gắn không diễn ra ngay lập tức. Đến tháng 9, ông Trump vẫn nói với một quan chức cấp cao rằng chưa sẵn sàng đưa ông Musk trở lại vòng thân cận.
Phó tổng thống Vance đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì kênh liên lạc giữa hai bên. Cuối mùa hè năm ngoái, ông Musk từ bỏ kế hoạch thành lập một đảng chính trị mới, một phần vì muốn duy trì quan hệ với ông Vance, người được xem là ứng cử viên tiềm năng cho cuộc đua tổng thống năm 2028.
Theo các nguồn tin, ông Vance cho rằng ông Musk là nhân vật quá quan trọng để có thể hoàn toàn gạt sang một bên. Một cuộc đối đầu lâu dài sẽ gây ra nhiều hệ lụy, đặc biệt khi Công ty SpaceX đang nắm giữ những hợp đồng quan trọng liên quan đến quốc phòng và an ninh quốc gia.
Những biến động nhân sự
Ông Trump và ông Musk bắt tay tại tang lễ ông Charlie Kirk – Ảnh: AFP
Bên cạnh nỗ lực hòa giải của quan chức Nhà Trắng, một số thay đổi về nhân sự cũng góp phần làm giảm căng thẳng.
Ông chủ SpaceX từng nhiều lần bất đồng với trợ lý lâu năm của ông Trump là ông Sergio Gor. Đến tháng 8 năm ngoái, Tổng thống bổ nhiệm ông Gor làm Đại sứ Mỹ tại Ấn Độ, đưa ông rời xa Washington.
Đến tháng 11, ông Trump tái bổ nhiệm ông Jared Isaacman – một đồng minh của tỉ phú Musk – làm lãnh đạo Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA), khiến tỉ phú này rất hài lòng.
Tổng thống Mỹ gần đây liên tục dành lời khen công khai cho ông Musk, trong đó có lời chúc mừng khi tài sản của tỉ phú này vượt mốc 1.000 tỉ USD.
Báo Wall Street Journal nhận định việc hai bên nối lại quan hệ có thể mang lại lợi ích cho cả ông Trump và tỉ phú này.
Nếu Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội, họ có thể mở các cuộc điều tra nhằm vào Tổng thống và gia đình ông. Tỉ phú Musk – với những hợp đồng lớn đang có với Chính phủ Mỹ – cũng có nguy cơ trở thành mục tiêu.
