Theo chuyên gia, thanh khoản thấp khiến thị trường dễ rung lắc mạnh ngay cả khi lượng cung không lớn, đặc biệt tại những nhóm cổ phiếu đã tăng nóng.
Sau 4 tuần điều chỉnh liên tiếp, VN-Index đã có tuần hồi phục đáng kể khi tăng 1,9%, tương đương 32,28 điểm. Tuy nhiên, đà hồi phục chưa thực sự thuyết phục khi áp lực bán gia tăng trong những phiên cuối tuần với thanh khoản neo ở mức thấp.
Diễn biến này đặt ra câu hỏi liệu thị trường đang tích lũy để bước vào một nhịp tăng mới, hay chỉ đơn thuần là một nhịp hồi kỹ thuật. Các chuyên gia chứng khoán đưa ra những góc nhìn đáng chú ý về xu hướng thị trường trong thời gian tới.
“Dấu chân” P-Notes xuất hiện
Ông Nguyễn Tiến Dũng – Trưởng phòng Phân tích Chứng khoán MB (MBS) nhận định VN-Index đang có một nhịp hồi phục đi kèm quá trình tích lũy chọn lọc ở từng nhóm cổ phiếu. Sau mức giảm khá sâu trong tháng 7, mặt bằng định giá đã trở nên hấp dẫn hơn, trong khi kết quả kinh doanh của nhiều doanh nghiệp vẫn duy trì tăng trưởng. Bên cạnh đó, câu chuyện nâng hạng cũng đang tạo thêm điểm tựa cho tâm lý thị trường.
Dù nhịp hồi phục hiện tại của VN-Index có nền tảng nhất định, song chuyên gia cho rằng nhịp tăng bền vững vẫn cần sự xác nhận của dòng tiền. Một xu hướng tăng mới chỉ thực sự đáng tin cậy khi thanh khoản cải thiện trong các phiên tăng, độ rộng thị trường mở rộng và dòng tiền không còn tập trung vào một số cổ phiếu vốn hóa lớn.
Trong trường hợp chỉ số tăng nhưng thanh khoản tiếp tục ở mức thấp và mức tăng chủ yếu dựa vào nhóm cổ phiếu trụ, nhịp hồi vẫn có thể đảo chiều tương đối nhanh.
Một diễn biến đáng chú ý khác là đà bán ròng của khối ngoại đã giảm đáng kể trong thời gian gần đây. Theo ông Dũng, dòng vốn ngoại lần này có nhiều đặc tính của P-Notes, một dạng dòng vốn mang tính đầu cơ cao. Việc dòng vốn chọn thời điểm trước khi thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng, theo ông cũng là điều hợp lý.
Ông dẫn số liệu cho thấy trong phiên 28/7, khối ngoại mua ròng đột biến 922 tỷ đồng thông qua khớp lệnh trên HOSE. Trong 6 phiên gần nhất tính đến ngày 4/8, khối ngoại mua ròng 5 phiên với tổng giá trị khoảng 3.400 tỷ đồng, tương đương khoảng 130 triệu USD.
Đáng chú ý, lực mua ròng tập trung vào nhóm cổ phiếu trụ cột, tương đồng với “dấu chân” P-Notes từng xuất hiện trong quá khứ ở một số cổ phiếu như FPT, VIC, HPG…
Trong khi đó, dòng vốn qua các quỹ ETF khá hạn chế, ở mức khoảng 0,12 triệu USD. Theo ông Dũng, sự lệch pha này củng cố giả thuyết về “dấu chân” của dòng vốn Participatory Notes (P-Notes) đang quay trở lại trong thời điểm hiện tại.
“ P-Notes chưa bao giờ là ‘cứu tinh’ dài hạn, nhưng mỗi lần xuất hiện lại thường mang đến nhịp sóng ngắn – trung hạn đầy cơ hội và cũng đầy thách thức ”, ông Dũng nhận định.
Về câu chuyện nâng hạng thị trường vào tháng 9, ông Dũng cho rằng kỳ vọng này đã được phản ánh một phần vào giá cổ phiếu, nhưng chưa hoàn toàn.
Theo ông, một số cổ phiếu vốn hóa lớn, có thanh khoản cao và khả năng được mua nhiều khi vào chỉ số đã phần nào phản ánh kỳ vọng nâng hạng. Tuy nhiên, phần chưa được phản ánh đầy đủ nằm ở phản ứng của dòng vốn chủ động sau khi thị trường được nâng hạng.
Chuyên gia cho rằng dòng vốn chủ động sẽ ưu tiên các cổ phiếu lớn, có triển vọng kinh doanh vững chắc, bảng cân đối lành mạnh và định giá còn hấp dẫn. Những cổ phiếu này sẽ tập trung chủ yếu ở nhóm ngân hàng và một số doanh nghiệp đầu ngành trong các lĩnh vực thép, tiêu dùng – bán lẻ và công nghệ.
Không “all-in”, cũng không bán tháo
Ông Bùi Văn Huy – Tổng Giám đốc FIDT cho rằng nhịp hồi phục hiện tại của VN-Index thiên về một nhịp hồi kỹ thuật hơn là tín hiệu cho thấy thị trường đang tích lũy trước một chu kỳ tăng mới. Đặc biệt nhà đầu tư cần thận trọng khi chỉ số được nâng đỡ bởi một số cổ phiếu vốn hóa lớn trong bối cảnh thanh khoản vẫn ở mức thấp.
Theo ông Huy, một nhịp hồi kéo dài 2-4 tuần trong xu hướng giảm là diễn biến hoàn toàn bình thường. Đáng chú ý, nếu chỉ nhìn vào VN-Index, mức điều chỉnh có thể không quá lớn, nhưng ở cấp độ từng cổ phiếu, mức giảm sâu hơn đáng kể so với chỉ số. Điều này cho thấy sức khỏe thực sự của thị trường chưa được phản ánh đầy đủ qua diễn biến VN-Index.
Bên cạnh đó, đà tăng gần đây diễn ra trong bối cảnh thanh khoản thấp và chủ yếu tập trung vào các nhóm cổ phiếu có câu chuyện riêng.
Trong đó, nhóm ngân hàng quốc doanh được hưởng lợi từ việc được tăng tỷ lệ tính tiền gửi Kho bạc Nhà nước vào LDR. Nhóm cổ phiếu hưởng lợi từ câu chuyện nâng hạng cũng nhận được sự quan tâm khi thị trường chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng chính thức được FTSE Russell nâng từ thị trường cận biên lên mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9. Ngoài ra, một số cổ phiếu vốn hóa lớn có chất xúc tác riêng vẫn tác động đáng kể đến diễn biến chỉ số trong thời gian qua.
Với sự đóng góp của các mã vốn hóa lớn, VN-Index hoàn toàn có thể được nâng đỡ trong ngắn hạn. Tuy nhiên, kịch bản chỉ số tăng trong khi dòng tiền tập trung vào một số ít cổ phiếu rất dễ xảy ra và đây không phải trạng thái lành mạnh của thị trường.
Ở góc nhìn trung và dài hạn, ông Huy cho rằng bối cảnh vĩ mô chưa có sự cải thiện rõ nét. Lãi suất vẫn ở mặt bằng cao trong khi các kênh dẫn vốn chưa thực sự vận hành hiệu quả. Lãi suất cao kéo dài sẽ dần ngấm vào chi phí vốn của doanh nghiệp và phản ánh vào kết quả kinh doanh.
Mặc dù tác động này hiện chưa xuất hiện rõ trong báo cáo tài chính của các doanh nghiệp niêm yết, nhưng có thể xuất hiện trong những quý tới. Bên cạnh đó, triển vọng Fed tăng lãi suất vào cuối năm được đánh giá là khá rõ ràng. Do đó, nhà đầu tư nên chuẩn bị tâm thế cho kịch bản này thay vì kỳ vọng ngay lập tức vào một sóng tăng lớn.
Đối với diễn biến khối ngoại giảm bán ròng, ông Huy đánh giá đây là tín hiệu tích cực và có liên quan đến câu chuyện nâng hạng cũng như việc định giá đã trở về mức hợp lý hơn.
Về chiến lược cho nhà đầu tư, chuyên gia cho rằng không có một câu trả lời chung cho tất cả nhà đầu tư trong bối cảnh hiện nay. Đây là thời điểm triết lý phân bổ tài sản (asset allocation) phát huy vai trò, với quyết định đầu tư phụ thuộc vào hồ sơ rủi ro và vị thế hiện tại của từng nhà đầu tư.
Về định giá, ông cho biết một số cổ phiếu vốn hóa lớn hiện có P/E quanh mức 10 lần. Mức định giá này không phải quá rẻ nếu đặt trong tương quan với mặt bằng lãi suất hiện tại, nhưng đã về vùng có thể đầu tư với tầm nhìn trung và dài hạn.
Với nhà đầu tư đang có tỷ trọng cổ phiếu thấp hơn mục tiêu phân bổ, ông Huy cho rằng có thể cân nhắc mua từng phần trong các nhịp điều chỉnh để đưa danh mục về đúng tỷ trọng mục tiêu. Cách tiếp cận này giúp tận dụng biến động của thị trường nhưng vẫn kiểm soát rủi ro.
Ngược lại, với nhà đầu tư đang có tỷ trọng cổ phiếu quá cao, đặc biệt là sử dụng đòn bẩy margin, ông khuyến nghị rà soát lại danh mục và cơ cấu về tỷ trọng hợp lý. Trong bối cảnh lãi suất còn cao và rủi ro Fed tăng lãi suất vào cuối năm, việc duy trì đòn bẩy lớn tiềm ẩn rủi ro cao.
“ Tóm lại, đây không phải thời điểm để all-in đón sóng lớn, nhưng cũng không phải lúc bán tháo rời bỏ thị trường. Đây là lúc kỷ luật phân bổ tài sản – mua vào có kiểm soát ở nhóm định giá hợp lý và cắt giảm rủi ro với danh mục đang lệch chuẩn ”, ông Huy nhận định.
Rủi ro rung lắc mạnh vẫn còn
Ông Nguyễn Tấn Phong – Chuyên gia Phân tích Chứng khoán Pinetree cho rằng VN-Index nhiều khả năng tiếp tục đi ngang, tích lũy trong vùng 1.745-1.800 điểm trong tuần tới, thay vì bứt phá khỏi vùng này.
Theo ông Phong, thị trường đang bước vào “vùng trũng thông tin” khi mùa công bố kết quả kinh doanh quý II đã đi qua, trong khi chính sách trong nước chưa xuất hiện thông tin mới đáng kể. Vì vậy, chưa có câu chuyện đủ lớn để tạo sự đồng thuận của dòng tiền và thúc đẩy chỉ số vượt vùng kháng cự.
Trong bối cảnh nội lực chưa mạnh, diễn biến VN-Index có thể phụ thuộc nhiều hơn vào chứng khoán Mỹ và căng thẳng Mỹ – Iran. Theo ông, những biến động của thị trường quốc tế có thể nhanh chóng tác động đến tâm lý nhà đầu tư trong nước.
Lực mua ròng của khối ngoại được xem là điểm tựa, nhưng theo ông Phong hiện mới đủ để hỗ trợ nền giá, chưa đủ mạnh để tạo động lực cho thị trường bứt phá.
Rủi ro đáng chú ý là giá dầu tiếp tục neo cao. Nếu kéo dài, lạm phát Mỹ có thể nóng trở lại, làm giảm kỳ vọng Fed hạ lãi suất, đồng USD mạnh lên và dòng vốn ngoại tại Việt Nam có khả năng đảo chiều.
Bên cạnh đó, thanh khoản thấp khiến thị trường dễ rung lắc mạnh ngay cả khi lượng cung không lớn , đặc biệt tại những nhóm cổ phiếu đã tăng nóng.
