{
    "id": 62356,
    "date": "2026-03-03T10:30:40",
    "date_gmt": "2026-03-03T03:30:40",
    "guid": {
        "rendered": "https:\/\/hbbgroup.net\/lich-su-thang-tram-cua-iran-hien-dai-ky-1-mossadegh-vi-thu-tuong-da-hinh-tuong\/"
    },
    "modified": "2026-03-03T10:30:40",
    "modified_gmt": "2026-03-03T03:30:40",
    "slug": "lich-su-thang-tram-cua-iran-hien-dai-ky-1-mossadegh-vi-thu-tuong-da-hinh-tuong",
    "status": "publish",
    "type": "post",
    "link": "https:\/\/hbbgroup.net\/en_us\/lich-su-thang-tram-cua-iran-hien-dai-ky-1-mossadegh-vi-thu-tuong-da-hinh-tuong\/",
    "title": {
        "rendered": "L\u1ecbch s\u1eed th\u0103ng tr\u1ea7m c\u1ee7a Iran hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i &#8211; K\u1ef3 1: Mossadegh &#8211; v\u1ecb th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng \u0111a h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng"
    },
    "content": {
        "rendered": "<div data-role=\"content\" itemprop=\"articleBody\" xmlns:xlink=\"http:\/\/www.w3.org\/1999\/xlink\">\n<figure type=\"Photo\">\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" data-author id=\"img_209662625228742656\" w=\"2048\" h=\"1521\" alt=\"Iran - \u1ea2nh 1.\" title rel=\"lightbox\" photoid=\"209662625228742656\" src=\"https:\/\/cdn2.tuoitre.vn\/471584752817336320\/2026\/3\/3\/mossadegh2-read-only-17725038881461737514164.jpg\" type=\"photo\" width=\"2048\" height=\"1521\"><\/p><figcaption>\n<p data-placeholder=\"Nh\u1eadp ch\u00fa th\u00edch \u1ea3nh\">H\u00ecnh \u1ea3nh Mossadegh xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh c\u1ee7a sinh vi\u00ean Iran n\u0103m 2013 &#8211; \u1ea2nh: Reuters<\/p>\n<\/figcaption><\/figure>\n<p>&#8230; C\u00f9ng tr\u1eef l\u01b0\u1ee3ng <a data-zoneid=\"0\" data-id=\"4402\" href=\"https:\/\/tuoitre.vn\/dau-mo.html\" target=\"_blank\" title=\"d\u1ea7u m\u1ecf\">d\u1ea7u m\u1ecf<\/a> l\u1edbn th\u1ee9 ba th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0 g\u1ea7n m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 li\u00ean t\u1ee5c l\u00e0 t\u00e2m \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a c\u00e1c si\u00eau c\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>T\u1eeb sau Th\u1ebf chi\u1ebfn II, l\u1ecbch s\u1eed <a data-zoneid=\"0\" data-id=\"6748\" href=\"https:\/\/tuoitre.vn\/iran.html\" target=\"_blank\" title=\"Iran\">Iran<\/a> l\u00e0 chu\u1ed7i d\u00e0i nh\u1eefng bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng d\u1eef d\u1ed9i, chuy\u1ec3n m\u00ecnh t\u1eeb ch\u1ebf \u0111\u1ed9 qu\u00e2n ch\u1ee7 th\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y th\u00e0nh qu\u1ed1c gia H\u1ed3i gi\u00e1o \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u gay g\u1eaft v\u1edbi M\u1ef9 v\u00e0 \u0111\u1ed3ng minh. <\/p>\n<p>Trong c\u1ea3 qu\u00e1 tr\u00ecnh \u0111\u00f3, nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o d\u00e2n s\u1ef1, t\u1ee9c kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t \u00f4ng vua hay m\u1ed9t gi\u00e1o ch\u1ee7, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i d\u1ea5u \u1ea5n s\u00e2u \u0111\u1eadm nh\u1ea5t v\u1edbi c\u1ea3 n\u1ec1n ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 b\u1ea3n s\u1eafc Iran th\u1ebf k\u1ef7 20 ch\u00ednh l\u00e0 Mohammed Mossadegh.<\/p>\n<h2>&#8220;K\u1ebb k\u1ef3 qu\u1eb7c \u0111\u1ea7y quy\u1ec1n n\u0103ng&#8221;<\/h2>\n<p>Kh\u00f4ng ch\u1ec9 b\u1edfi quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a gi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o t\u00f4n gi\u00e1o t\u1eeb sau cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng H\u1ed3i gi\u00e1o 1979, ch\u00ednh bi\u1ebfn c\u1ed1 v\u1ecb th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng d\u00e2n c\u1eed Mossadegh b\u1ecb ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y l\u1eadt \u0111\u1ed5 b\u1eb1ng m\u1ed9t chi\u1ebfn d\u1ecbch b\u00ed m\u1eadt v\u00e0o n\u0103m 1953, h\u01a1n b\u1ea5t k\u1ef3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec, \u0111\u00e3 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng t\u00e2m l\u00fd nghi ng\u1edd dai d\u1eb3ng c\u1ee7a Iran v\u1edbi Hoa K\u1ef3 n\u00f3i ri\u00eang v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y n\u00f3i chung \u0111\u1ebfn t\u1eadn ng\u00e0y nay.<\/p>\n<p>\u1ede ngh\u0129a trang Ibn Babawayh, th\u00e0nh ph\u1ed1 Ray, v\u00f9ng \u0110\u1ea1i Tehran, Iran nay v\u1eabn c\u00f2n t\u1ea5m bia b\u1ecb c\u1ed1 t\u00ecnh \u0111\u1eadp v\u1ee1 \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m Mohammad Mossadegh, ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 ngay c\u1ea3 khi \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi v\u1eabn l\u01b0u l\u1ea1i \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng s\u00e2u s\u1eafc l\u00ean n\u1ec1n ch\u00ednh tr\u1ecb Iran. <\/p>\n<p>Ng\u00e0y 19-7-1980 \u1edf ngh\u0129a trang n\u00e0y, trong bu\u1ed5i l\u1ec5 ch\u00ednh th\u1ee9c duy nh\u1ea5t t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c tr\u00ean ng\u00f4i m\u1ed9 tr\u1ed1ng c\u1ee7a Mossadegh, m\u1ed9t \u0111\u00e0i t\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m cao 3m \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1ng l\u00ean, kh\u1eafc t\u00ean \u00f4ng b\u1eb1ng th\u01b0 ph\u00e1p Ba T\u01b0. <\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean \u0111\u00e0i t\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m ch\u1ec9 t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t tu\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc khi b\u1ecb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ef1c \u0111oan ph\u00e1 ho\u1ea1i. H\u00ecnh \u1ea3nh t\u1ea5m bia v\u1ee1 v\u00e0 s\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 t\u00f3m t\u1eaft v\u1ec1 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi Mossadegh m\u00e0 ph\u1ea7n n\u00e0o ph\u1ea3n \u00e1nh ch\u00ednh h\u00ecnh \u1ea3nh \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Iran hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i.<\/p>\n<p>L\u00e0 m\u1ed9t lu\u1eadt s\u01b0 l\u1eadp d\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o t\u1ea1o t\u1ea1i ch\u00e2u \u00c2u, ng\u01b0\u1eddi Iran \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u1ea5y b\u1eb1ng lu\u1eadt h\u1ecdc \u1edf Th\u1ee5y S\u0129, c\u00f3 cha l\u00e0 quan ch\u1ee9c nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u00e0 m\u1eb9 l\u00e0 h\u1eadu du\u1ec7 ho\u00e0ng t\u1ed9c Qajar (cai tr\u1ecb Iran 1789-1925), Mossadegh t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 t\u1ec9nh tr\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc khi tham gia phong tr\u00e0o ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i v\u1ecb Shah Reza (cha c\u1ee7a v\u1ecb Shah &#8211; vua r\u1ed3i s\u1ebd b\u1ecb cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng H\u1ed3i gi\u00e1o 1979 l\u1eadt \u0111\u1ed5) l\u00ean ng\u00f4i v\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m 1920. <\/p>\n<p>\u00d4ng b\u1ecb b\u1ecf t\u00f9 v\u00e0 sau \u0111\u00f3 b\u1ecb qu\u1ea3n th\u00fac t\u1ea1i gia \u1edf \u0111i\u1ec1n trang c\u1ee7a gia t\u1ed9c t\u1ea1i ng\u00f4i l\u00e0ng ph\u00eda t\u00e2y Tehran, Ahmadabad m\u00e0 Mossadegh \u0111\u00e3 mua l\u1ea1i, t\u1ed5 ch\u1ee9c canh t\u00e1c, th\u00e0nh l\u1eadp m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng ti\u1ec3u h\u1ecdc v\u00e0 d\u1ef1 \u00e1n y t\u1ebf c\u00f4ng c\u1ed9ng.<\/p>\n<p>Khi Anh v\u00e0 Li\u00ean X\u00f4 \u00e9p Shah Reza t\u1eeb b\u1ecf quy\u1ec1n l\u1ef1c \u0111\u1ec3 nh\u01b0\u1eddng ng\u00f4i cho con trai Mohammed Reza Pahlavi v\u00e0o n\u0103m 1941, Mossadegh tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u qu\u1ed1c h\u1ed9i, n\u01a1i \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n vinh trong l\u00e0n s\u00f3ng gi\u1ea3i ph\u00f3ng thu\u1ed9c \u0111\u1ecba \u0111ang manh nha th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd b\u1edfi nh\u1eefng b\u00e0i ph\u00e1t bi\u1ec3u n\u1ea3y l\u1eeda ph\u1ea3n b\u00e1c nh\u1eefng l\u00fd l\u1ebd c\u1ee7a Anh ki\u1ec3m so\u00e1t ng\u00e0nh c\u00f4ng nghi\u1ec7p d\u1ea7u m\u1ecf Iran. <\/p>\n<p>N\u0103m 1951, khi Qu\u1ed1c h\u1ed9i Iran b\u1ecf phi\u1ebfu qu\u1ed1c h\u1eefu h\u00f3a ng\u00e0nh d\u1ea7u m\u1ecf, v\u1ecb Shah tr\u1ebb tu\u1ed5i Pahlavi nh\u1eadn th\u1ea5y t\u00e2m l\u00fd d\u00e2n t\u1ed9c ch\u1ee7 ngh\u0129a \u0111ang d\u00e2ng cao, \u0111\u00e3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m Mossadegh l\u00e0m th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng.<\/p>\n<p>Cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u00f2i l\u1ea1i t\u00e0i s\u1ea3n qu\u1ed1c gia c\u1ee7a Pahlavi, nh\u01b0 \u1edf nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c \u0111\u1ecba v\u00e0 b\u00e1n \u0111\u1ed9c l\u1eadp l\u00fac \u0111\u00f3, \u0111\u1ea7y cam go. Anh tuy \u0111\u00e0m ph\u00e1n v\u1edbi Iran nh\u01b0ng \u0111\u1ed3ng th\u1eddi tranh th\u1ee7 c\u00e1c c\u00f4ng ty d\u1ea7u m\u1ecf l\u1edbn \u0111\u1ec3 \u00e1p \u0111\u1eb7t cu\u1ed9c t\u1ea9y chay to\u00e0n c\u1ea7u hi\u1ec7u qu\u1ea3 v\u1edbi d\u1ea7u m\u1ecf Iran. (\u0110i\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 so s\u00e1nh v\u1edbi l\u1ec7nh c\u1ea5m v\u1eadn m\u00e0 M\u1ef9 \u0111\u00e3 \u00e1p \u0111\u1eb7t l\u00ean Tehran su\u1ed1t nhi\u1ec1u th\u1eadp ni\u00ean qua).<\/p>\n<p>Trong th\u1ebf gi\u1edbi h\u1eadu thu\u1ed9c \u0111\u1ecba, ti\u1ebfn s\u0129 Mossadegh tr\u1edf th\u00e0nh bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a tinh th\u1ea7n ch\u1ed1ng \u0111\u1ebf qu\u1ed1c v\u00e0 th\u1ef1c d\u00e2n. \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n k\u00ednh b\u1ea5t ch\u1ea5p nh\u1eefng th\u00f3i quen k\u1ef3 l\u1ea1. \u00d4ng ti\u1ebfp kh\u00e1ch n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i v\u00e0 \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh n\u1ed9i c\u00e1c tr\u00ean gi\u01b0\u1eddng trong b\u1ed9 \u0111\u1ed3 ng\u1ee7 b\u1eb1ng len m\u00e0u x\u00e1m. <\/p>\n<p>\u00d4ng kh\u00f3c l\u00f3c v\u1eadt v\u00e3 v\u00e0 ng\u1ea5t x\u1ec9u \u1edf ch\u1ed1n c\u00f4ng khai nh\u01b0 T\u00f2a \u00e1n qu\u1ed1c t\u1ebf The Hague hay H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng B\u1ea3o an Li\u00ean h\u1ee3p qu\u1ed1c. \u00d4ng l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng k\u00eau ca r\u1eb1ng s\u1ee9c kh\u1ecfe m\u00ecnh r\u1ea5t x\u1ea5u. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 th\u1ef1c ra ch\u1ec9 l\u00e0 chi\u00eau tr\u00f2 khi Mossadegh l\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 cho l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a Iran. <\/p>\n<p>Trong th\u1ebf y\u1ebfu h\u01a1n khi th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng v\u1edbi c\u00e1c c\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, \u00f4ng c\u1ed1 t\u1ea1o ra v\u1ebb ngo\u00e0i d\u1ec5 t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 thu h\u00fat truy\u1ec1n th\u00f4ng qu\u1ed1c t\u1ebf v\u00e0o cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh c\u1ee7a m\u00ecnh. T\u1edd Time khi ch\u1ecdn \u00f4ng l\u00e0 Nh\u00e2n v\u1eadt c\u1ee7a n\u0103m 1951, \u0111\u00e3 g\u1ecdi Mossadegh l\u00e0 &#8220;k\u1ebb k\u1ef3 qu\u1eb7c \u0111\u1ea7y quy\u1ec1n n\u0103ng&#8221;.<\/p>\n<p>Mossadegh kh\u00f4ng ch\u1ec9 g\u00e2y m\u1ea5t l\u00f2ng ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y v\u00ec \u0111\u00f2i l\u1ea1i d\u1ea7u m\u1ecf cho Iran. Do \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng s\u1ea3n Iran h\u1eadu thu\u1eabn, \u00f4ng g\u00e2y lo l\u1eafng cho M\u1ef9 khi Chi\u1ebfn tranh l\u1ea1nh khai m\u00e0n v\u00e0o \u0111\u1ea7u nh\u1eefng n\u0103m 1950. Th\u00e1ng 8-1953, v\u1ecb Shah t\u00ecm c\u00e1ch b\u00e3i nhi\u1ec7m th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng khi\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ee7ng h\u1ed9 Mossadegh xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<figure type=\"Photo\">\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-author id=\"img_209662624832380928\" w=\"621\" h=\"815\" alt=\"Iran - \u1ea2nh 2.\" title rel=\"lightbox\" photoid=\"209662624832380928\" src=\"https:\/\/cdn2.tuoitre.vn\/471584752817336320\/2026\/3\/3\/mossadegh3-read-only-17725038881511001806821.jpg\" type=\"photo\" width=\"621\" height=\"815\"><\/p><figcaption>\n<p data-placeholder=\"Nh\u1eadp ch\u00fa th\u00edch \u1ea3nh\">Mossadegh tr\u00ean b\u00eca t\u1ea1p ch\u00ed Time &#8211; \u1ea2nh: Time.com<\/p>\n<\/figcaption><\/figure>\n<h2>Th\u00e0nh b\u1ea1i do d\u1ea7u m\u1ecf<\/h2>\n<p>K\u1ebft c\u1ee5c c\u1ee7a Mossadegh g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi d\u1ea7u m\u1ecf kh\u00f4ng k\u00e9m s\u1ed1 ph\u1eadn c\u1ee7a nhi\u1ec1u nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o Iran hi\u1ec7n gi\u1edd. K\u1ec3 t\u1eeb khi ph\u00e1t hi\u1ec7n d\u1ea7u m\u1ecf \u1edf Iran v\u00e0o n\u0103m 1908, C\u00f4ng ty D\u1ea7u m\u1ecf Anh &#8211; Ba T\u01b0 &#8211; trong \u0111\u00f3 Ch\u00ednh ph\u1ee7 Anh n\u1eafm c\u1ed5 ph\u1ea7n \u0111a s\u1ed1 &#8211; ki\u1ec3m so\u00e1t vi\u1ec7c khoan, khai th\u00e1c v\u00e0 b\u00e1n d\u1ea7u c\u1ee7a Iran. <\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo ch\u1ee7 ngh\u0129a d\u00e2n t\u1ed9c Iran \u0111\u00e3 \u0111\u1ea5u tranh \u0111\u00f2i qu\u1ed1c h\u1eefu h\u00f3a ng\u00e0nh d\u1ea7u m\u1ecf t\u1eeb \u0111\u1ea7u nh\u1eefng n\u0103m 1940 nh\u01b0ng Anh l\u00fac \u0111\u00f3 v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t si\u00eau c\u01b0\u1eddng thu\u1ed9c \u0111\u1ecba to\u00e0n c\u1ea7u \u0111\u00e3 t\u00ecm m\u1ecdi c\u00e1ch c\u1ea3n tr\u1edf.<\/p>\n<p>Shah Pahlavi l\u00ean n\u1eafm quy\u1ec1n v\u1edbi s\u1ef1 h\u1ed7 tr\u1ee3 tr\u1ef1c ti\u1ebfp t\u1eeb <a data-zoneid=\"0\" data-id=\"770375\" href=\"https:\/\/tuoitre.vn\/london.html\" target=\"_blank\" title=\"London\">London<\/a> v\u00e0 Mossadegh l\u00e0 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean ch\u1ebf \u0111\u1ed9 qu\u00e2n ch\u1ee7 do ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y h\u1eadu thu\u1eabn ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi th\u00e1ch th\u1ee9c d\u00e2n ch\u1ee7 nghi\u00eam t\u00fac. <\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean hai n\u0103m sau, ng\u00e0y 19-8-1953, chi\u1ebfn d\u1ecbch Ajax \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec3n khai \u1edf Tehran \u0111\u1ec3 l\u1eadt \u0111\u1ed5 ch\u00ednh ph\u1ee7 Mossadegh trong cu\u1ed9c \u0111\u1ea3o ch\u00ednh b\u1ea1o l\u1ef1c do CIA v\u00e0 MI6, c\u00e1c c\u01a1 quan t\u00ecnh b\u00e1o c\u1ee7a M\u1ef9, Anh t\u00e0i tr\u1ee3 v\u00e0 l\u00ean k\u1ebf ho\u1ea1ch l\u00e0m nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec7t m\u1ea1ng. Mossadegh b\u1ecb x\u00e9t x\u1eed v\u00ec t\u1ed9i ph\u1ea3n qu\u1ed1c v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi theo \u00f4ng b\u1ecb b\u1eaft gi\u1eef, tra t\u1ea5n, b\u1ecf t\u00f9, th\u1eadm ch\u00ed h\u00e0nh quy\u1ebft.<\/p>\n<p>Sau cu\u1ed9c \u0111\u1ea3o ch\u00ednh, Mossadegh ph\u1ea3i ch\u1ecbu ba n\u0103m bi\u1ec7t giam, r\u1ed3i 10 n\u0103m qu\u1ea3n th\u00fac t\u1ea1i gia \u0111\u1ebfn khi \u00f4ng qua \u0111\u1eddi v\u00ec b\u1ec7nh ung th\u01b0 v\u00e0o ng\u00e0y 5-3-1967.<\/p>\n<h2>Di s\u1ea3n v\u1edbi b\u1ea3n s\u1eafc Iran<\/h2>\n<p>Tuy nhi\u00ean Mossadegh th\u1ef1c ra kh\u00f4ng bao gi\u1edd ch\u1ebft. Khi cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng H\u1ed3i gi\u00e1o \u0111\u01b0a c\u00e1c gi\u00e1o s\u0129 l\u00ean n\u1eafm quy\u1ec1n v\u00e0o n\u0103m 1979, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo ch\u1ee7 ngh\u0129a d\u00e2n t\u1ed9c ch\u1ed1ng v\u1ecb Shah \u0111\u00e3 t\u00ecm c\u00e1ch h\u1ed3i sinh k\u00fd \u1ee9c v\u1ec1 Mossadegh. \u0110\u1ea1i l\u1ed9 Pahlavi \u1edf Tehran \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh \u0111\u1ea1i l\u1ed9 Mossadegh. Nh\u01b0ng <a data-zoneid=\"0\" data-id=\"420873\" href=\"https:\/\/tuoitre.vn\/di-san.html\" target=\"_blank\" title=\"di s\u1ea3n\">di s\u1ea3n<\/a> m\u00e0 \u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho b\u1ea3n s\u1eafc Iran l\u00e0 v\u00f4 c\u00f9ng ph\u1ee9c t\u1ea1p.<\/p>\n<p>Tuy \u00f4ng ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 \u00e1i qu\u1ed1c, trong m\u1eaft gi\u00e1o ch\u1ee7 Khomeini v\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o m\u1edbi, Mossadegh c\u00f2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00fac \u0111\u1ea9y ch\u1ee7 ngh\u0129a d\u00e2n t\u1ed9c Ba T\u01b0 ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i H\u1ed3i gi\u00e1o. <\/p>\n<p>\u0110\u1ea1i l\u1ed9 Mossadegh sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh Vali Asr, theo t\u00ean v\u1ecb imam \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n k\u00ednh m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i gi\u00e1o Shiite tin r\u1eb1ng s\u1ebd c\u00f3 ng\u00e0y t\u00e1i sinh \u0111\u1ec3 l\u1eadp n\u00ean c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ch\u00ednh tr\u1ecb H\u1ed3i gi\u00e1o to\u00e0n th\u1ec3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t. Tuy nhi\u00ean ngay c\u1ea3 gi\u00e1o ch\u1ee7 Khomeini c\u0169ng c\u1ea9n tr\u1ecdng kh\u00f4ng \u0111i qu\u00e1 xa v\u00e0 th\u01b0\u1eddng tr\u00e1nh nh\u1eafc t\u1edbi Mossadegh thay v\u00ec ch\u1ec9 tr\u00edch \u00f4ng gay g\u1eaft hay c\u00f4ng khai.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn \u0111\u1ea7u nh\u1eefng n\u0103m 2000, t\u00e2m l\u00fd t\u00f4n s\u00f9ng Mossadegh h\u1ed3i sinh b\u1edfi ch\u1ee7 ngh\u0129a d\u00e2n t\u1ed9c tr\u1ed7i d\u1eady v\u00e0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng th\u1ea5t v\u1ecdng chung trong x\u00e3 h\u1ed9i v\u1edbi nh\u1eefng quy \u0111\u1ecbnh t\u00f4n gi\u00e1o qu\u00e1 kh\u1eaft khe.<\/p>\n<p>Di s\u1ea3n Mossadegh gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u00e1c l\u00ean m\u1ed9t h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng m\u1edbi: nh\u00e2n v\u1eadt truy\u1ec1n c\u1ea3m h\u1ee9ng cho gi\u1edbi tr\u1ebb v\u1ed1n khao kh\u00e1t ng\u01b0\u1eddi anh h\u00f9ng d\u1ea5n th\u00e2n v\u00e0 \u0111\u1ed5i m\u1edbi, h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 h\u1ecd kh\u00f4ng t\u00ecm th\u1ea5y \u1edf c\u00e1c gi\u00e1o s\u0129 hay c\u00e1c v\u1ecb vua. V\u00ec l\u1ebd \u0111\u00f3 trong nhi\u1ec1u chi\u1ebfn d\u1ecbch, phe &#8220;c\u1ea3i c\u00e1ch&#8221; v\u00e0 &#8220;\u00f4n h\u00f2a&#8221; \u1edf Iran th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean vi\u1ec7n t\u1edbi h\u00ecnh \u1ea3nh khu\u00f4n m\u1eb7t bu\u1ed3n b\u00e3 c\u1ee7a ti\u1ebfn s\u0129 Mossadegh nh\u01b0 m\u1ed9t v\u1ecb th\u00e1nh b\u1ea3o h\u1ed9.<\/p>\n<p>T\u1eeb v\u1ecb th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng d\u00e2n t\u1ed9c ch\u1ee7 ngh\u0129a Ba T\u01b0, t\u1edbi ng\u01b0\u1eddi tranh \u0111\u1ea5u ch\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y v\u00e0 gi\u1edd l\u00e0 h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng cho \u0111\u1ed5i m\u1edbi, Mossadegh h\u1ed9i t\u1ee5 trong \u00f4ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u lu\u1ed3ng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng ch\u1ee7 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i Iran, \u0111i\u1ec1u ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd c\u00f2n t\u00e1c \u0111\u1ed9ng l\u00e2u d\u00e0i t\u1edbi m\u1ecdi cu\u1ed9c tranh \u0111\u1ea5u \u1edf qu\u1ed1c gia n\u00e0y trong t\u01b0\u01a1ng lai.<\/p>\n<div placeholder=\"Nh\u1eadp n\u1ed9i dung...\" data-back=\"#FFFBF2\" data-border=\"#F2D1AA\" data-text-color=\"#333333\" id=\"ObjectBoxContent_1772504587486\" type=\"content\">\n<p>Th\u00e1ng 2-2026, H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Quan h\u1ec7 \u0111\u1ed1i ngo\u1ea1i M\u1ef9 (CFR) kh\u1ea3o s\u00e1t c\u00e1c s\u1eed gia h\u00e0ng \u0111\u1ea7u th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0 x\u1ebfp v\u1ee5 l\u1eadt \u0111\u1ed5 Mossadegh n\u0103m 1953 \u1edf v\u1ecb tr\u00ed th\u1ee9 4 trong 10 &#8220;quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ngo\u1ea1i giao t\u1ed3i t\u1ec7 nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1ed1i ngo\u1ea1i M\u1ef9&#8221; (h\u1ea1ng 1 l\u00e0 cu\u1ed9c t\u1ea5n c\u00f4ng Iraq n\u0103m 2003, h\u1ea1ng 2 l\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh tri\u1ec3n khai l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u \u1edf Vi\u1ec7t Nam n\u0103m 1965). <\/p>\n<p>&#8220;B\u1eb1ng c\u00e1ch can thi\u1ec7p v\u00e0o n\u1ec1n ch\u00ednh tr\u1ecb n\u1ed9i b\u1ed9 c\u1ee7a Iran, ch\u00ednh quy\u1ec1n Eisenhower \u0111\u00e3 g\u00f3p ph\u1ea7n l\u00e0m ch\u1ec7ch h\u01b0\u1edbng n\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7 non tr\u1ebb c\u1ee7a Iran v\u00e0 \u0111\u01b0a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc n\u00e0y v\u00e0o con \u0111\u01b0\u1eddng d\u1eabn t\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ed9c t\u00e0i&#8221;, CFR vi\u1ebft.<\/p>\n<\/div>\n<p>&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8211;<\/p>\n<p><b>K\u1ef3 t\u1edbi: Pahlavi, nh\u00e0 qu\u00e2n ch\u1ee7 \u0111\u1ea7y ngh\u1ecbch l\u00fd<\/b><\/p>\n<p>                      <a href=\"http:\/\/tuoitre.vn\/#\" title=\"\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp\">                          <svg width=\"22\" height=\"17\" viewbox=\"0 0 22 17\" fill=\"none\">                              <rect width=\"22\" height=\"17\" fill=\"url(#pattern0_2234_10086)\" \/>                              <defs>                                  <pattern id=\"pattern0_2234_10086\" patterncontentunits=\"objectBoundingBox\" width=\"1\" height=\"1\">                                      <use xlink:href=\"http:\/\/tuoitre.vn\/#image0_2234_10086\" transform=\"matrix(0.0125 0 0 0.016129 -0.0625 -0.225806)\" \/>                                  <\/pattern>                                  <image id=\"image0_2234_10086\" width=\"90\" height=\"90\" xlink:href=\"http:\/\/tuoitre.vn\/data:image\/png;base64,iVBORw0KGgoAAAANSUhEUgAAAFoAAABaCAYAAAA4qEECAAAACXBIWXMAAAsTAAALEwEAmpwYAAAB4UlEQVR4nO3cSU7DQBBG4awIR8jAEQms4nBChhVwFBQWZPWjlhzE4O64K1a5LN4nsUFRpfIwBvXCsxkAAAAAAAAAoETSpaRbSU+S3oWj1OJR0o2k+VlXkaQrSa9fo5HzklqdcyUTuS52\/ZXd3i5QZ2MJne7JqPNgCb2vfBNIe0toGBDaCaGdENoJoZ0QeoKhD5IaSav2a9d+L+dD0lbSsuf7Ltv5pZlhdxsy9K7jtekD5Wyr3\/z0zLC7WYbl\/PnpS1oUXr8wfpjSzLC7WYblrDpeu6758H2cmBl2N8uwml\/Pu8LrG+OHKc0Mu5tlWM6hvUfV\/MFpuq62zPv2mRl2tyFDo4DQTgjthNBOCO2E0E4I7YTQTgg9wdCjH0VG3m3I0KMfRUbezTIs7FFk5N0sw8IeRUbezTIs7FFk5N0sw8IeRUbebcjQKCC0E0I7IbQTQjshtBNCOyG0E0JPMPToR5GRdxsy9OhHkZF3swwLexQZeTfLsLBHkZF3swwLexQZeTfLsLBHkZF3GzI0CgjthNBOCO2E0E4IHTg0D0ap92YJzaN+nB71k57nhjrXltDz9hFj6OdZ0kV16G8PGCR2v8hrU+RfV\/Ym3X\/4A\/lD+mfhPt0uzFcyAAAAAAAAAMz+jU86twUW8UdlXwAAAABJRU5ErkJggg==\" \/>                              <\/defs>                          <\/svg>                          \u0110\u1ecdc ti\u1ebfp                      <\/a>                      <a href=\"http:\/\/tuoitre.vn\/nhom-chu-de.htm\" title=\"V\u1ec1 trang ch\u1ee7 \u0111\u1ec1\">                          <svg width=\"12\" height=\"12\" viewbox=\"0 0 12 12\" fill=\"none\">                              <rect width=\"12\" height=\"12\" fill=\"url(#pattern0_2234_10094)\" \/>                              <defs>                                  <pattern id=\"pattern0_2234_10094\" patterncontentunits=\"objectBoundingBox\" width=\"1\" height=\"1\">                                      <use xlink:href=\"http:\/\/tuoitre.vn\/#image0_2234_10094\" transform=\"translate(-0.161765 -0.117647) scale(0.0147059)\" \/>                                  <\/pattern>                                  <image id=\"image0_2234_10094\" width=\"90\" height=\"90\" xlink:href=\"http:\/\/tuoitre.vn\/data:image\/png;base64,iVBORw0KGgoAAAANSUhEUgAAAFoAAABaCAYAAAA4qEECAAAACXBIWXMAAAsTAAALEwEAmpwYAAADT0lEQVR4nO2cPWsUURSGj2IUFBsFl5XdzbzvHUxc7LbQYJFaERW1Fa0sxCLaiGBARf+A4lcp4i8IYuNnrW2M4Aa7EIiIX4XxIysXNySGRDOT7Nwzs+eBU2x39uFw7p0z946IYRiGYRiGYRiGMQeAS\/N+Gp2STLJldjOQTBOdjWSa6Gwk00RnI5kmOhvJNNHZSKaJzkYyTXQ2kmmis5FME52NZJrobCSzQwFgmuQHAE0ATwHcAXCG5C4RWSN5Rotk\/j8mAdwluTd30nMkubUgxkiebDQaPaKdHEtuzYt3AI6KVgoiuTUbAB6RrIkmiiaZc\/ERwDHRQoFFt0jOkBwWLRRcdovkDRFZKxogeV6BkFYH45ZooQsq+6JooeCVPeOcOyRaKHJlA3jvnKuKFjQMlRqNRg\/JbVEU7SY51J53\/FgF2Q9FExrHpJVKZQuAywC+rFD4EdGE1sE\/gBKAeyuo6vHBwcF1oonlLJASCOfcKQDfUwo\/IdrQ\/HIWwIGUvfu1yhHrvypbwuc2lKaqnXMDohHNB2hI3k\/Rq2+LVrhIZYsC\/FYQwOeEsidVto+lZIsSAFxJWtVxHNdFM1B4bLe\/v39r0oURwGnRDtuVLYoA8CxhVd+UPABlVysAnE1Y0U9C55xLnHMDCUWPh845lwAoJRQ9FTrnXBLH8YaEor+FzjmXxCY6G6x1ZIQthhkB4Jxt7zKA5ItCPrBoorCP4NogeS3pUKm3t3dn6LxzRa1WK5P8mlD0hOoxqUZIPsj1UbEi7jQ41zb2hM49N0RRdJDkz6SSAYyGzj03uD\/HDVKdXoqi6Hjo\/NVTrVa3p+zJs9XcVHeARts+meTVFLuLv8I5dzj0f1FDvV5f7wdEfnbRXuyep+nFi8SIFJVSqbTJywLwCsCnVZCVtmVMxXFckSICYIc\/fhVK7oLLQ\/ukiPT19W0m+UaBZF\/NF6SokBwOLbgrJnQAmqElA7iu5vpbB9\/d\/QrZkwvdLjSI9peCSO6XbgHA2wCiRwq7hVsKf4kywypuqrpHGGB7N9ZhwaN+QNT1swvnXOxlrLLgCT+0V3s1IhTlcnlj+1LmS\/8tjWVW6rRf1HyfB\/DYi\/UvUtUfHDcMwzAMwzAMwzAMwzAMw5DC8xu\/hHvn7sxdHwAAAABJRU5ErkJggg==\" \/>                              <\/defs>                          <\/svg>                          V\u1ec1 trang Ch\u1ee7 \u0111\u1ec1                      <\/a>                  <\/p>\n<\/p><\/div>",
        "protected": false
    },
    "excerpt": {
        "rendered": "<p>H\u00ecnh \u1ea3nh Mossadegh xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh c\u1ee7a sinh vi\u00ean Iran n\u0103m 2013 &#8211; \u1ea2nh: Reuters &#8230; C\u00f9ng [&hellip;]<\/p>",
        "protected": false
    },
    "author": 5,
    "featured_media": 62361,
    "comment_status": "open",
    "ping_status": "open",
    "sticky": false,
    "template": "",
    "format": "standard",
    "meta": {
        "_acf_changed": false,
        "footnotes": ""
    },
    "categories": [
        221
    ],
    "tags": [],
    "class_list": [
        "post-62356",
        "post",
        "type-post",
        "status-publish",
        "format-standard",
        "has-post-thumbnail",
        "hentry",
        "category-chung-khoan"
    ],
    "acf": [],
    "_links": {
        "self": [
            {
                "href": "https:\/\/hbbgroup.net\/en_us\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62356",
                "targetHints": {
                    "allow": [
                        "GET"
                    ]
                }
            }
        ],
        "collection": [
            {
                "href": "https:\/\/hbbgroup.net\/en_us\/wp-json\/wp\/v2\/posts"
            }
        ],
        "about": [
            {
                "href": "https:\/\/hbbgroup.net\/en_us\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"
            }
        ],
        "author": [
            {
                "embeddable": true,
                "href": "https:\/\/hbbgroup.net\/en_us\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"
            }
        ],
        "replies": [
            {
                "embeddable": true,
                "href": "https:\/\/hbbgroup.net\/en_us\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=62356"
            }
        ],
        "version-history": [
            {
                "count": 0,
                "href": "https:\/\/hbbgroup.net\/en_us\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62356\/revisions"
            }
        ],
        "wp:featuredmedia": [
            {
                "embeddable": true,
                "href": "https:\/\/hbbgroup.net\/en_us\/wp-json\/wp\/v2\/media\/62361"
            }
        ],
        "wp:attachment": [
            {
                "href": "https:\/\/hbbgroup.net\/en_us\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=62356"
            }
        ],
        "wp:term": [
            {
                "taxonomy": "category",
                "embeddable": true,
                "href": "https:\/\/hbbgroup.net\/en_us\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=62356"
            },
            {
                "taxonomy": "post_tag",
                "embeddable": true,
                "href": "https:\/\/hbbgroup.net\/en_us\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=62356"
            }
        ],
        "curies": [
            {
                "name": "wp",
                "href": "https:\/\/api.w.org\/{rel}",
                "templated": true
            }
        ]
    }
}