Tuần qua (20-24/4), quỹ SPDR Gold Trust (GLD) – quỹ vàng ETF lớn nhất thế giới, đã bán ròng tới 14,19 tấn vàng, đánh dấu đợt rút vốn mạnh nhất trong nhiều năm. Động thái này diễn ra trong bối cảnh thị trường tài chính toàn cầu đang trải qua những biến động khó lường.
Nguyên nhân đằng sau
Số liệu từ các sàn giao dịch cho thấy mức giảm diễn ra đều đặn trong suốt cả tuần, không có bất kỳ phiên mua ròng nào.
Cao điểm là ngày 22/4 với lượng bán ra lên tới 4,57 tấn chỉ trong một phiên. Tuần trước, ngày 17/4, quỹ này đã ghi nhận mức tăng kỷ lục 7,7 tấn, cho thấy thị trường đang biến động cực kỳ nhanh chóng và khó đoán định.
Sự đảo chiều mạnh mẽ này không phải là hiện tượng cá biệt mà nằm trong một xu hướng lớn hơn. Tháng 3 vừa qua, các nhà đầu tư đã rút hơn 20 tỷ USD khỏi các quỹ vàng lớn nhất thế giới, đánh dấu tháng tồi tệ nhất của vàng trong 17 năm.
Lý do cốt lõi khiến dòng tiền đổ ra khỏi vàng ETF đến từ một “cú sốc kép” trên thị trường toàn cầu.
Thứ nhất, căng thẳng leo thang tại eo biển Hormuz khiến giá dầu thô tăng vọt lên trên 100 USD/thùng. Điều này ngay lập tức làm gia tăng nỗi lo lạm phát bùng phát trở lại, đặc biệt khi giá xăng tại Mỹ đã vượt mốc 4 USD/gallon.
Thứ hai và quan trọng hơn, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã buộc phải thay đổi lập trường. Trước khi xảy ra khủng hoảng, thị trường kỳ vọng Fed sẽ cắt giảm lãi suất để hỗ trợ nền kinh tế. Tuy nhiên, áp lực lạm phát từ giá dầu đã khiến Fed “bẻ lái” theo hướng thắt chặt hơn, sẵn sàng tăng lãi suất để kiểm soát lạm phát.
Vàng là tài sản không sinh lời. Trong bối cảnh lãi suất tăng cao, việc nắm giữ vàng trở nên kém hấp dẫn hơn so với việc gửi tiền vào trái phiếu chính phủ Mỹ để hưởng lợi suất cao.
Chính vì vậy, các quỹ đầu tư và ngân hàng trung ương đã ồ ạt bán tháo vàng để quay sang nắm giữ đồng USD đang lên giá.
‘Hiệu ứng domino’ trên thị trường phái sinh
Một yếu tố quan trọng khác khiến đợt bán tháo diễn ra nghiêm trọng như vậy là tính thanh khoản của các quỹ ETF. Khác với vàng miếng vật chất, cổ phiếu quỹ ETF có thể được mua bán dễ dàng như cổ phiếu phổ thông.
Khi thị trường chứng khoán Mỹ suy yếu, các quỹ đầu tư thường phải bán đi những tài sản đang có lãi để nộp ký quỹ (margin call) và vàng là “miếng mồi ngon” nhất.
Việc bán tháo từ các tổ chức lớn kích hoạt thuật toán giao dịch, tạo thành một vòng xoáy giảm giá: giá vàng giảm, việc giải chấp tiếp tục kéo giá vàng giảm sâu hơn.
Trong khi các nhà đầu tư phương Tây “xả” vàng thì một bức tranh hoàn toàn ngược lại đang diễn ra ở châu Á.
Các ngân hàng trung ương, đặc biệt là Trung Quốc, vẫn tiếp tục mua vào một lượng lớn vàng. Trung Quốc đã kéo dài chuỗi mua vàng sang tháng thứ 15 liên tiếp, nâng lượng dự trữ lên hơn 2.300 tấn.
Sự khác biệt này đến từ việc các ngân hàng trung ương châu Á coi vàng là tài sản chiến lược dài hạn để phòng ngừa rủi ro địa chính trị và sự mất giá của đồng USD, thay vì công cụ đầu cơ ngắn hạn như các quỹ ETF phương Tây.
Liệu đợt bán tháo này có tiếp diễn? Các chuyên gia đang có quan điểm trái chiều. Goldman Sachs vẫn lạc quan và dự báo giá vàng có thể đạt 5.400 USD/ounce vào cuối năm 2026 nhờ nhu cầu tích trữ từ các ngân hàng trung ương.
Tuy nhiên, cũng theo Goldman, nếu xung đột tại Iran leo thang và gây sốc năng lượng, vàng có thể lao dốc về 3.800 USD/ounce trước khi hồi phục.
Các nhà phân tích khác cho rằng thị trường đang bước vào một “kỷ nguyên lạm phát đình trệ”, khi tăng trưởng kinh tế suy yếu trong khi lạm phát vẫn duy trì ở mức cao.
Dù vàng bị bán tháo trong ngắn hạn nhưng nó vẫn được xem là nơi trú ẩn an toàn trong dài hạn, đặc biệt nếu các ngân hàng trung ương buộc phải quay lại nới lỏng tiền tệ trong tương lai.
Đợt bán ra 14 tấn vàng, vì vậy, không phải là dấu chấm hết cho kỷ nguyên vàng, mà chỉ là một nhịp điều chỉnh kỹ thuật mạnh trong một chu kỳ đầy biến động, khi thị trường đang cố gắng định giá lại trước bối cảnh địa chính trị phức tạp và chính sách tiền tệ khó đoán định của các ngân hàng trung ương lớn.
Theo Bloomberg, SPDR Gold Trust, WGC, Goldman Sachs
