Ngày 14.5, Tổng thống Mỹ Donald Trump được Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình đón tiếp long trọng tại Bắc Kinh trong chuyến thăm cấp nhà nước. Ngoài các vấn đề song phương, hai nhà lãnh đạo đã nhất trí nhiều mặt liên quan tình hình xung đột tại Trung Đông.
Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình bắt tay Tổng thống Mỹ Donald Trump tại buổi tiệc chiêu đãi cấp nhà nước tối 14.5 tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh
ẢNH: REUTERS
CBS News dẫn thông báo của Nhà Trắng cho biết Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập đồng ý rằng eo biển Hormuz phải được mở và Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.
“Hai bên đồng ý rằng eo biển Hormuz phải mở để hỗ trợ dòng chảy năng lượng tự do. Chủ tịch Tập cũng làm rõ sự phản đối của Trung Quốc đối với việc quân sự hóa eo biển và bất kỳ nỗ lực nào nhằm thu phí sử dụng, và ông bày tỏ quan tâm đến việc mua thêm dầu mỏ của Mỹ để giảm sự phụ thuộc năng lượng của Trung Quốc vào eo biển trong tương lai. Cả hai nước nhất trí rằng Iran không thể nào có vũ khí hạt nhân”, theo thông báo từ Nhà Trắng.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 14.5 tuyên bố mọi tàu thuyền thương mại được phép qua lại eo biển Hormuz nhưng phải hợp tác với hải quân Iran. Ông nói rằng Iran không cản trở lưu thông mà chỉ có Mỹ đang phong tỏa khu vực.
Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cùng ngày báo cáo với các thượng nghị sĩ rằng chiến dịch quân sự của Mỹ đã đạt toàn bộ mục tiêu làm suy yếu đáng kể năng lực quân sự của Iran. Ông nói rằng Mỹ đã phá hủy hơn 90% trong số 8.000 thủy lôi của Iran để ngăn chặn việc triển khai loại vũ khí này ra eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, vị đô đốc thừa nhận Iran vẫn có khả năng đe dọa tàu thuyền. Bên cạnh đó, ông Cooper cho hay Iran vẫn còn năng lực “rất hạn chế” để tấn công mục tiêu tại Trung Đông trong khi Mỹ có sức mạnh để mở lại eo biển Hormuz.
Khi các nghị sĩ hỏi sao quân đội chưa làm điều đó, đặc biệt khi giá xăng tại Mỹ đang tăng cao, ông Cooper nói quyền quyết định nằm ở các nhà hoạch định chính sách trong cuộc đàm phán hòa bình với Iran.
Trả lời phỏng vấn Fox News cùng ngày, ông Trump cho biết ông Tập đã cam kết không cung cấp thiết bị quân sự cho Iran. “Ông ấy nói ông ấy sẽ không cung cấp thiết bị quân sự. Đó là tuyên bố quan trọng. Ông ấy đã nói hôm nay”, chủ nhân Nhà Trắng cho hay.
Trung Quốc chưa bình luận về tuyên bố này nhưng lâu nay khẳng định không cung cấp vũ khí cho Iran. “Trong cuộc họp báo hồi tháng 4, khi được hỏi rằng Trung Quốc có cung cấp thiết bị quân sự cho Iran không, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc Trương Hiểu Cương đáp: “Chúng tôi đã trả lời những câu hỏi như thế này nhiều lần và chúng tôi phản đối việc lan truyền thông tin sai”.
Mặt khác, Tổng thống Trump cho biết ông Tập muốn thấy một thỏa thuận với Iran và đã đề nghị giúp đỡ.
