Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran Ali Larijani (68 tuổi), cố vấn cấp cao của cố Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công bằng máy bay của Mỹ và Israel tại thủ đô Tehran ngày 17.3. Phía Iran đã xác nhận thông tin này.
Ông Ali Larijani phát biểu trước các nhà báo với tư cách Trưởng đoàn đàm phán hạt nhân của Iran tại thủ đô Tehran vào ngày 20.9.2005
Ảnh: Reuters
Ông Ali Larijani từng đứng đầu cơ quan phát thanh truyền hình nhà nước Iran trong 10 năm trước khi từ chức vào năm 2004 để trở thành cố vấn an ninh cho ông Ali Khamenei. Đến 2005, ông Larijani được bổ nhiệm làm Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao.
Ông có lập trường cứng rắn về vấn đề hạt nhân khi được bổ nhiệm làm nhà đàm phán hạt nhân hàng đầu của Iran vào năm 2005. Ông từng nói rằng nếu Iran chấp nhận những ưu đãi do Liên minh châu Âu đưa ra vào thời điểm đó để đổi lấy việc Iran từ bỏ chu trình nhiên liệu hạt nhân, thì điều đó sẽ giống như “đổi một viên ngọc trai lấy một thanh kẹo”.
Sau khi từ chức trưởng đoàn đàm phán hạt nhân của Iran và Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao vào tháng 10.2007, ông giữ chức Chủ tịch Quốc hội Iran từ năm 2008-2020. Cũng vào năm 2020, ông Ali Khamenei đã bổ nhiệm ông Larijani làm cố vấn chính trị và thành viên của Hội đồng Lợi ích quốc gia, theo Reuters.
Nhân vật chủ chốt
Sau cuộc chiến 12 ngày của Israel hồi tháng 6.2025, vị thế của ông Ali Larijani được củng cố. Ông Larijani lại được bổ nhiệm làm Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao, điều phối các chiến lược quốc phòng và giám sát chính sách hạt nhân.
Sau đó, ông ngày càng xuất hiện nhiều hơn trên đấu trường ngoại giao, đi đến các quốc gia vùng Vịnh như Oman và Qatar khi Tehran thận trọng tham gia vào các cuộc đàm phán.
Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran Ali Larijani (trái) gặp Bộ trưởng Văn phòng Hoàng gia Oman Sultan bin Mohammed al Numani tại Muscat (Oman) ngày 10.2
Ảnh: Reuters
Trong hai tuần đầu tiên của cuộc chiến hiện tại, ông Larijani đóng vai trò nổi bật hơn nhiều so với tân Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei, người chưa từng xuất hiện trước công chúng kể từ khi được bổ nhiệm thay thế người cha quá cố.
Các chuyên gia cho rằng ông Larijani là một nhân vật chủ chốt trong cuộc chiến sinh tồn của nước Cộng hòa Hồi giáo và là cánh tay phải của cố Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, theo AFP.
“Ông Larijani là nhân vật trung tâm trong việc duy trì sự liên tục của chính phủ Iran trong vài tháng qua, và đặc biệt kể từ tháng 6.2025”, ông David Khalfa, đồng sáng lập Diễn đàn Trung Đông Đại Tây Dương (Pháp), bình luận.
“Ông ấy thực sự là người chịu trách nhiệm về sự tồn tại của chế độ, chính sách khu vực và chiến lược quốc phòng của Iran. Vụ ám sát này cũng gửi một thông điệp đến người dân Iran”, ông Khalfa nói.
“Người điều hành khôn ngoan”
Ông Larijani được cho là có được sự tin tưởng của cố Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei sau một sự nghiệp lâu dài trong quân đội, truyền thông và lập pháp. Ông cân bằng giữa lòng trung thành về tư tưởng và nghệ thuật ngoại giao thực dụng, đã lãnh đạo chính sách hạt nhân và ngoại giao chiến lược của Iran, theo AFP.
“Ông Larijani là một người thực sự am hiểu nội tình, một người điều hành khôn ngoan, quen thuộc với cách thức hoạt động của hệ thống”, ông Ali Vaez, Giám đốc dự án về Iran của Nhóm Khủng hoảng quốc tế (Bỉ), nhận định trước khi cuộc chiến hiện tại bắt đầu hôm 28.2.
Chào đời tại thành phố Najaf của Iraq vào năm 1957 trong một gia đình có cha là một giáo sĩ Hồi giáo Shia nổi tiếng và thân cận với nhà sáng lập Cộng hòa Hồi giáo Iran Ruhollah Khomeini, gia đình ông Larijani đã có ảnh hưởng lớn trong hệ thống chính trị Iran trong nhiều thập niên. Một số người thân của ông từng là mục tiêu của các cáo buộc tham nhũng, nhưng họ đã phủ nhận.
Ông Larijani đã ra tranh cử tổng thống năm 2005, nhưng thua ông Mahmoud Ahmadinejad. Ông Larijani sau đó bị loại khỏi danh sách ứng cử viên tổng thống trong các năm 2021 và 2024, theo AFP.
