Thảm họa chực chờ quanh hải trình di cư của người Rohingya

Lật tàu, 250 người mất tích

Khoảng 250 người tị nạn Rohingya và công dân Bangladesh đang mất tích sau khi một chiếc thuyền bị lật trên biển Andaman – tuyến di cư đường biển trải dài dọc bờ biển phía tây Myanmar, Thái Lan và bán đảo Mã Lai, theo thông báo ngày 14.4 của Cao ủy Liên Hiệp Quốc về người tị nạn (UNHCR) và Tổ chức Di cư quốc tế (IOM).

Những người sống sót cho biết gần 300 người chen chúc trên tàu, trong đó có cả thủy thủ đoàn và các đối tượng buôn người. Ông Rafiqul Islam, một trong những người sống sót, cho biết hành khách lênh đênh 4 ngày 4 đêm trong điều kiện thời tiết xấu, bị ép xuống các khoang chứa hàng chật hẹp để tránh tuần tra. Ít nhất 30 người đã chết vì ngạt thở trước khi tàu gặp nạn, theo Reuters.

Lực lượng Bảo vệ bờ biển Bangladesh xác nhận đã cứu được 9 người, trong đó có một phụ nữ. Các nạn nhân được tìm thấy khi đang bám vào thùng phuy và mảnh gỗ giữa biển. Theo Hãng tin Anadolu, 6 người trong số này bị nghi liên quan đến đường dây buôn người và đã bị tạm giữ để điều tra.

Theo UNHCR và IOM, con tàu xuất phát từ thị trấn Teknaf (miền nam Bangladesh), hướng đến Malaysia thì gặp nạn. Thảm kịch trên phản ánh “những hậu quả nghiêm trọng của tình trạng di cư kéo dài và sự thiếu vắng các giải pháp bền vững cho người Rohingya”, theo UNHCR.

Canh bạc sinh tử

Trong nhiều năm qua, cộng đồng Hồi giáo thiểu số này liên tục rời Myanmar để trốn chạy bạo lực, hoặc cố gắng thoát khỏi điều kiện sống bế tắc tại các trại tị nạn ở Bangladesh.

Theo UNHCR, hơn 730.000 người Rohingya đã rời Myanmar từ sau một cuộc truy quét của quân đội năm 2017. Hiện khoảng 1,2 triệu người đang sống trong các trại tị nạn ở Cox’s Bazar (Bangladesh), chủ yếu trong những khu lều tạm bợ. Tại đây, điều kiện sống của người Rohingya ngày càng xấu đi khi nguồn viện trợ suy giảm, với khẩu phần lương thực hiện chỉ còn khoảng 7 USD/người/tháng, theo Reuters. Gần đây, một khảo sát của Ủy ban Cứu trợ quốc tế (IRC) với 500 hộ gia đình cho thấy chỉ 2% phụ huynh Rohingya còn hy vọng về tương lai con cái, trong khi 69% trẻ em bỏ học và khoảng một nửa bị buộc lao động.

Với tình trạng khó khăn tại trại tị nạn và viễn cảnh nói trên, nhiều người chấp nhận mạo hiểm tính mạng để lên thuyền tìm cuộc sống mới ở những vùng đất xa hơn. Năm 2024, khoảng 7.800 người Rohingya lênh đênh trên biển Andaman, trong đó hơn 650 người chết hoặc mất tích – mức cao nhất trong gần một thập niên. Sang năm 2025, hơn 5.100 người tiếp tục hải trình này, với gần 600 trường hợp thiệt mạng hoặc mất tích, theo Hãng thông tấn Anadolu.

Liên Hiệp Quốc ước tính gần 1/5 số người vượt biển tại khu vực này không bao giờ tới đích, biến Andaman trở thành một trong những vùng biển nguy hiểm nhất thế giới.

Malaysia vẫn là điểm đến chính nhờ nhu cầu lao động và cộng đồng Hồi giáo lớn. Tuy nhiên, việc thiếu các kênh di cư hợp pháp khiến dòng người di cư này phụ thuộc gần như hoàn toàn vào mạng lưới buôn người, theo South China Morning Post. Ngoài ra, người di cư bị nhồi nhét trên những tàu cá cũ kỹ, thiếu nước, thiếu thực phẩm và gần như không có thiết bị an toàn. Nhiều trường hợp bị ép xuống khoang kín để tránh bị phát hiện, dẫn đến tử vong do ngạt thở.

Trước thực trạng trên, các tổ chức quốc tế cảnh báo Đông Nam Á có nguy cơ đối mặt với một “thảm họa nhân đạo mới” nếu không có giải pháp dài hạn. IRC kêu gọi chuyển từ viện trợ khẩn cấp sang hỗ trợ bền vững, trong khi UNHCR nhấn mạnh các quốc gia ven biển cần hành động khẩn cấp để ngăn chặn những bi kịch tương tự.