Tóm tắt nhanh
- Palantir Technologies đăng một chuỗi bài viết tóm tắt nội dung từ cuốn The Technological Republic (2025) của CEO Alex Karp.
- Bài viết lập luận rằng AI sẽ định hình kỷ nguyên răn đe quân sự mới và Thung lũng Silicon có trách nhiệm hỗ trợ quốc phòng.
- Nhiều học giả và chuyên gia cảnh báo quan điểm này thúc đẩy một tầm nhìn quân sự hóa AI và làm sâu sắc hơn mối liên kết giữa công nghệ và quốc phòng.
Palantir Technologies đã khơi lại tranh luận về vai trò của trí tuệ nhân tạo trong chiến tranh sau khi đăng một chuỗi bài trên X vào cuối tuần, thu hút nhiều chỉ trích vì thúc đẩy ý tưởng răn đe quân sự dựa trên AI.
Chuỗi bài này tóm tắt lập luận từ cuốn sách The Technological Republic (2025), đồng tác giả bởi CEO Alex Karp và Nicholas Zamiska. Công ty cho rằng Thung lũng Silicon “có nghĩa vụ đạo đức” trong việc tham gia vào bảo vệ quốc gia.
Bài viết nhấn mạnh rằng sức mạnh quân sự hiện đại sẽ ngày càng phụ thuộc vào phần mềm và “hard power” công nghệ, thay vì chỉ dựa vào vũ khí truyền thống. Đồng thời, Palantir cho rằng việc phát triển vũ khí AI là điều không thể tránh khỏi — và câu hỏi quan trọng là quốc gia nào sẽ kiểm soát chúng.
Được thành lập năm 2003 bởi Peter Thiel và Karp, Palantir phát triển phần mềm phân tích dữ liệu và AI phục vụ chính phủ và cơ quan tình báo, đồng thời đã ký các hợp đồng trị giá hàng tỷ USD với quân đội Mỹ.
Chuỗi bài cũng mở rộng sang các quan điểm địa chính trị, cho rằng Đức và Nhật Bản nên xem xét lại các hạn chế quân sự sau Thế chiến II. Ngoài ra, Palantir còn đề cập đến khả năng áp dụng nghĩa vụ quân sự toàn dân — quan điểm gần đây cũng được nhắc đến trong chính sách của Donald Trump.
Những quan điểm này đã vấp phải phản ứng từ giới chuyên gia và các nhà hoạch định chính sách, cho rằng cách tiếp cận này thúc đẩy một thế giới cạnh tranh dựa trên năng lực quân sự AI, đồng thời có thể khuyến khích các chính sách quốc phòng mang tính đối đầu hơn.
Savannah Wooten từ tổ chức Public Citizen nhận định rằng các công ty công nghệ thường viện dẫn lý do an ninh quốc gia để giành hợp đồng chính phủ. Bà cảnh báo rằng không nên để doanh nghiệp dẫn dắt các quyết định chiến lược, đặc biệt là tại quốc gia có ngân sách quân sự lớn nhất thế giới.
Yanis Varoufakis, nhà kinh tế cánh tả và cựu Bộ trưởng Tài chính Hy Lạp, cũng chỉ trích lập luận của Palantir Technologies, cho rằng chúng xem nhẹ công chúng, ủng hộ chính sách dựa trên sức mạnh và phục vụ lợi ích của giới tỷ phú, đồng thời cảnh báo về mối liên kết ngày càng chặt chẽ giữa “chủ nghĩa tư bản giám sát” và quyền lực nhà nước.
“Thung lũng Silicon mang một món nợ khổng lồ với tầng lớp thống trị — những người đã giải cứu các ngân hàng gây ra khủng hoảng làm ảnh hưởng đến đa số người dân Mỹ,” ông viết. “Giới kỹ sư tinh hoa của Silicon Valley sẽ bảo vệ tầng lớp đó đến cùng (theo đúng nghĩa đen!), nhân danh chính những người mà họ coi thường.”
Ở chiều ngược lại, người ủng hộ Palantir là Shawn Maguire từ quỹ đầu tư Sequoia Capital lại gọi bài đăng của công ty là “xuất sắc”, cho rằng Palantir đại diện cho “trung tâm ý thức hệ” với sự rõ ràng về đạo đức hiếm thấy.
Cuộc tranh luận diễn ra trong bối cảnh chia rẽ ngày càng lớn về vai trò của AI trong chiến tranh và xã hội. Một số lãnh đạo công nghệ, như CEO Anthropic Dario Amodei, phản đối việc sử dụng công nghệ của họ để phát triển vũ khí AI, cảnh báo về những rủi ro mới. Ngược lại, những người như Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho rằng các quốc gia dân chủ cần phát triển năng lực quân sự dựa trên AI để răn đe các đối thủ như China và Russia.
Trong khi đó, nhà khoa học chính trị Donald Moynihan nhận định rằng những phát biểu như của Palantir giúp hé lộ cách các lãnh đạo công nghệ quyền lực nhìn nhận về chính trị và quyền lực. “Khi họ công bố các ‘tuyên ngôn chính trị’, chúng ta nên xem xét nghiêm túc, nếu không phải theo nghĩa đen,” ông viết.
Bản tin Daily Debrief
Bắt đầu mỗi ngày với những tin tức nổi bật nhất, cùng các nội dung độc quyền, podcast, video và nhiều hơn nữa.
