Bằng cách liên tục đưa ra những tuyên bố trái chiều, ông Trump dường như đang thực hiện một chiến dịch “gây nhiễu” khiến xung đột Iran trở nên khó đoán.
Ngày 28/2, khi Mỹ và Israel bắt đầu tấn công Iran, Tổng thống Donald Trump cho biết mục tiêu của chiến dịch là “phá hủy bệ phóng tên lửa và san phẳng ngành công nghiệp tên lửa của họ”.
“Chúng tôi sẽ xóa sổ hải quân của họ”, ông Trump viết thêm trên mạng xã hội.
Ông cũng nói rằng Mỹ sẽ đảm bảo “lực lượng ủy nhiệm” của Iran, ám chỉ các nhóm vũ trang được Tehran hậu thuẫn trong khu vực như Hamas, Hezbollah và Houthi, “không còn có thể gây bất ổn cho khu vực hoặc thế giới”.
Ông nhắc lại tuyên bố trước đó rằng sẽ không cho phép Iran phát triển vũ khí hạt nhân, dù Tehran nhiều lần khẳng định họ không quan tâm đến việc chế tạo loại vũ khí này.
Ông Trump nêu lý do phát động chiến dịch tập kích Iran. Video:TruthSocial/realDonald Trump
Nhiều lãnh đạo cấp cao Iran, trong đó có lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, đã thiệt mạng ngay trong những đòn tập kích đầu tiên của cuộc chiến. Iran cũng nhanh chóng phát động chiến dịch đáp trả dữ dội vào các mục tiêu của Israel và Mỹ trong khu vực.
Một tuần sau, trong bài đăng trên mạng xã hội ngày 6/3, ông Trump yêu cầu Iran “đầu hàng vô điều kiện”. Tuyên bố được đưa ra vào thời điểm chính quyền Iran chưa công bố tân lãnh tụ tối cao và ông chủ Nhà Trắng thậm chí tuyên bố Mỹ sẽ có tiếng nói trong việc lựa chọn lãnh đạo mới ở quốc gia Trung Đông này.
Trong cuộc phỏng vấn với CBS News hôm sau, ông Trump nói rằng Iran đã thực sự đầu hàng. “Ông ấy đã đầu hàng trước tất cả các nước Trung Đông, bởi vì từng cố kiểm soát toàn bộ khu vực này”, ông đề cập tới Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian.
Ông Pezeshkian trên thực tế chỉ xin lỗi các nước láng giềng vì Iran đã tấn công mục tiêu liên quan đến Mỹ trên lãnh thổ của họ. Tổng thống Trump đã coi lời xin lỗi đó là sự đầu hàng, như ông đã giải thích với các phóng viên trên chuyên cơ Không lực Một, theo các nhà phân tích của CNN.
“Tôi gọi đó là sự đầu hàng. Đó thực sự là sự đầu hàng trước các quốc gia và cả chúng ta”, ông nói.
Cùng ngày, ông Trump trong bài đăng mạng xã hội Truth Social tuyên bố “chúng tôi không cần ai tham gia cuộc chiến khi chúng tôi đã chiến thắng rồi”. Bình luận được đưa ra khi có thông tin rằng hải quân Anh có thể điều tàu sân bay tới khu vực.
Tuy nhiên, cuộc chiến vẫn tiếp tục leo thang và Iran không có dấu hiệu nào cho thấy họ “đầu hàng”. Ngày 8/3, Iran thông báo ông Mojtaba Khamenei, con trai ông Ali Khamenei, trở thành tân Lãnh tụ Tối cao.
Tổng thống Mỹ Donald Trump giám sát chiến dịch nhằm vào Iran hôm 1/3. Ảnh: AFP
Ngày 9/3, ông Trump nói vẫn còn nhiều việc cần phải làm. “Chúng tôi đang đạt những bước tiến lớn hướng tới việc hoàn thành mục tiêu quân sự. Một số người có thể nói rằng chúng về cơ bản đã hoàn tất”, ông nói.
Nhưng hai ngày sau đó, ông tuyên bố chiến thắng lần nữa.
“Và chúng ta đã chiến thắng”, ông nói trong sự kiện ở Hebron, Kentucky ngày 11/3. “Không ai muốn nói mình thắng quá sớm, nhưng chúng ta đã thắng. Chúng ta đã thắng ngay trong giờ đầu tiên, mọi thứ đã kết thúc”.
Trong suốt ba tuần xung đột, Tổng thống Trump lúc thì khẳng định Mỹ đã đạt được chiến thắng, lúc thì nói “thắng về mặt quân sự”, hoặc “về cơ bản” đã thắng, hoặc “thắng trên nhiều phương diện”. Nhưng ông cũng nói rằng chiến dịch vẫn tiếp diễn và Mỹ vẫn cần phải “hoàn tất công việc”.
Ông Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth thường xuyên nói rằng Mỹ và Israel đang đi trước kế hoạch trong cuộc chiến. Nhưng họ lại sử dụng những ngôn từ rất khác nhau để mô tả thời gian tiến hành chiến dịch.
Trong những ngày đầu của cuộc chiến, ông Trump dự đoán chiến dịch sẽ kéo dài khoảng một tháng. “Tôi không muốn thấy nó kéo dài quá lâu. Tôi luôn nghĩ nó sẽ mất bốn tuần”, ông nói với CNN ngày 2/3.
Ông đã nhắc lại mốc thời gian tương tự tại Nhà Trắng cùng ngày hôm đó.
“Chúng tôi dự kiến từ bốn đến năm tuần, nhưng có khả năng duy trì lâu hơn thế nhiều. Chúng tôi sẽ làm điều đó. Mọi người có thể nói ‘Tổng thống muốn làm thật nhanh, sau đó ông ấy sẽ chán’. Tôi không biết chán. Chẳng có gì nhàm chán với việc này cả”, ông nói.
Theo lịch trình đó, các hoạt động quân sự của Mỹ sẽ phải kết thúc vào khoảng tuần đầu tiên của tháng 4. Nhưng ông Trump ngày càng ít nói cụ thể hơn về mốc thời gian khi cuộc chiến lan rộng ở Trung Đông.
Ngày 16/3, khi PBS News hỏi khi nào cuộc chiến kết thúc, ông Trump nói “tôi tin là sẽ không lâu đâu”, nhưng từ chối đưa ra thời hạn cụ thể. “Tôi không muốn nói. Tôi không bao giờ muốn nói điều đó vì nếu tôi trễ dù chỉ hai ngày, các vị sẽ chỉ trích tôi”, ông nói.
Trong khi đó, Hegseth ban đầu nói cuộc chiến có thể kéo dài 3-8 tuần, nhưng gần đây ông lại nói Tổng thống Trump sẽ là người quyết định. “Tôi muốn người dân Mỹ hiểu rằng đây không phải là một cuộc chiến vô tận. Nó không bị kéo dài. Chúng tôi không cho phép sự chệch hướng mục tiêu”, ông nói ngày 10/3.
Cột khói bốc lên từ một khu vực bị không kích ở Tehran, Iran ngày 1/3. Ảnh: AFP
Những bình luận không nhất quán của Tổng thống Trump khiến diễn biến cuộc chiến trở nên khó đoán định hơn, theo giới quan sát. Một ví dụ gần đây nhất là những căng thẳng liên quan đến tối hậu thư mà ông đưa ra với Iran.
Tối 21/3, Tổng thống Mỹ yêu cầu Iran mở cửa eo biển Hormuz trong 48 giờ, nếu không muốn bị đánh sập toàn bộ hệ thống điện trên cả nước, bắt đầu bằng nhà máy điện lớn nhất. Nhưng chỉ vài giờ trước khi tối hậu thư hết hạn, ông Trump nêu ra triển vọng đàm phán chấm dứt xung đột.
“Họ rất muốn lập một thỏa thuận. Chúng tôi cũng muốn vậy”, ông nói với phóng viên ngày 23/3. “Chúng tôi đang thực hiện một giai đoạn thử thách 5 ngày. Hãy xem mọi chuyện thế nào, nếu ổn chúng tôi sẽ kết thúc bằng việc dàn xếp chuyện này. Nếu không, chúng tôi sẽ tiếp tục ném bom”.
Nhưng các quan chức cấp cao và quân đội Iran đều nói rằng họ không có bất cứ cuộc đàm phán nào với Mỹ, dù là trực tiếp hay gián tiếp. Ông Trump sau đó nói rằng các phái viên của ông đang trao đổi với “một lãnh đạo cấp cao” Iran, nhưng đến nay chưa có ai ở Tehran thừa nhận như vậy.
Thanh Tâm (Theo CNN, Washington Post, AFP)
