Mỹ nêu điều kiện cho thỏa thuận vũ khí hạt nhân toàn cầu

Hiệp ước New START, thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân cuối cùng còn lại giữa Mỹ và Nga đã hết hạn vào đầu tháng này.

Đài RT hôm 26/2 dẫn lời Ngoại trưởng Mỹ Rubio phát biểu trước các phóng viên: “Chúng tôi nghĩ cuối cùng, trong thế kỷ 21, để có một thỏa thuận kiểm soát vũ khí thực sự, thỏa thuận đó cần phải có sự tham gia của cả Trung Quốc. Tổng thống Trump tin tưởng mạnh mẽ rằng để bất kỳ thỏa thuận hạt nhân nào trong thế kỷ 21 là hợp pháp, nó phải có sự tham gia của cả 3 quốc gia Mỹ, Nga và Trung Quốc”.

Ông Rubio đánh giá kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc nhỏ hơn nhiều so với Nga và Mỹ, nhưng tin Bắc Kinh “chắc chắn có khả năng bắt kịp và đang trên đường làm được điều đó”.

Khi được hỏi Washington có thể buộc Bắc Kinh tham gia thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân bằng cách nào, nhà ngoại giao hàng đầu của Mỹ thừa nhận: “Chúng tôi không thể ép buộc họ. Nếu Trung Quốc từ chối, chúng tôi có thể không đạt được thỏa thuận”.

Hiệp ước New START đã hết hạn vào ngày 5/2. Moscow đề xuất duy trì giới hạn về đầu đạn hạt nhân thêm 1 năm nếu Washington nhất trí. Song, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết đề xuất đó đã không được hồi đáp,.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance hồi đầu tháng này thông báo các cuộc đàm phán về một phiên bản cập nhật New START đang diễn ra và “nó sẽ thay đổi so với trước đây”. Tuy nhiên, một quan chức cấp cao của Bộ Ngoại giao Mỹ tuần trước tiết lộ với báo giới rằng hiện chưa có thỏa thuận nào về duy trì hiệp ước.

Sau khi New START hết hạn, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố sẽ ưu tiên phát triển bộ 3 hạt nhân của nước này, mô tả đây là “ưu tiên vô điều kiện” nhằm “đảm bảo an ninh của Nga cũng như cho phép đất nước đảm bảo hiệu quả của khả năng răn đe chiến lược”. Điện Kremlin cũng nhấn mạnh Nga không có ý định là bên đầu tiên leo thang, chừng nào Mỹ còn có cách tiếp cận tương tự.

Bình luận về tình trạng đàm phán giữa Mỹ với Nga và Trung Quốc về một hiệp ước tiềm năng, kế nhiệm New START, phái đoàn giải trừ quân bị của Trung Quốc tại Geneva cho rằng Mỹ, với tư cách quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới, nên gánh vác “trách nhiệm đặc biệt và hàng đầu” trong việc giải trừ quân bị hạt nhân.

“Đây là sự đồng thuận quốc tế”, đại diện Trung Quốc cho biết, đồng thời khẳng định hiện không có cuộc đàm phán nào giữa Bắc Kinh và Washington về vấn đề trên.

Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres tuyên bố việc Hiệp ước cắt giảm vũ khí hạt nhân New START giữa Nga và Mỹ hết hạn là “một thời điểm nghiêm trọng đối với hòa bình và an ninh quốc tế”.

Điện Kremlin cảnh báo, Hiệp ước cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) giữa Mỹ và Nga khi hết hạn sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh toàn cầu.

Bộ Ngoại giao Nga đã bày tỏ quan ngại trước thông tin một số quốc gia trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) muốn cung cấp công nghệ hoặc đầu đạn hạt nhân cho Ukraine.