Lễ hội Vía Bà tưởng nhớ bà đỡ được vua Tự Đức ban sắc

Ngày 5.3 (17 tháng giêng năm Bính Ngọ 2026), tại tổ dân phố Liêm Định, phường An Nhơn Bắc, tỉnh Gia Lai (trước đây thuộc thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định), lễ hội Vía Bà diễn ra trang trọng, thu hút hàng ngàn người dân và du khách thập phương trong và ngoài địa phương đến dâng hương, xem hội.

Lễ hội Vía Bà là lễ hội truyền thống được chính quyền và người dân địa phương tổ chức hằng năm nhằm tưởng nhớ công ơn, đức độ của bà Đỗ Thị Tân, người được vua Tự Đức ban sắc “Ân Đức Độ Nhân”. Dịp này, người dân cũng cầu mong quốc thái dân an, mùa màng tươi tốt, cuộc sống ấm no cho mọi nhà.

Theo tư liệu dân gian, cách đây khoảng 3 thế kỷ, tại vùng đất Liêm Định, có một người phụ nữ tên Đỗ Thị Tân đến sinh sống trong túp lều tranh bên bờ sông. Hằng ngày, bà buôn gánh bán bưng mưu sinh và tận tình giúp các sản phụ vượt cạn an toàn.

Bất kể mưa gió, đêm hôm hay đường sá xa xôi, bà đều có mặt khi có sản phụ cần giúp đỡ. Bà không phân biệt sang hèn, cũng không màng trả ơn. Nhờ đôi tay khéo léo và tấm lòng nhân hậu của bà, nhiều sinh linh đã chào đời bình an. Kính trọng tài năng và đức độ ấy, về sau vua Tự Đức đã ban sắc phong “Ân Đức Độ Nhân”.

Theo lời truyền lại, vào đêm 16 rạng sáng 17 tháng giêng âm lịch, bà lặng lẽ ra đi mà không để lại lời nhắn nhủ. Người dân trong làng tìm kiếm khắp nơi nhưng không thấy tung tích. Các bậc cao niên cho rằng bà đã thăng thiên.

Để tưởng nhớ công đức của bà, dân làng lập miếu thờ ngay trên nền túp lều tranh cũ. Miếu thờ được gọi là Miếu Bà, hay còn gọi là “Hộ sản Nương thần miếu” và được công nhận là di tích cấp tỉnh vào năm 2006. Từ đó, lễ hội Vía Bà trở thành sinh hoạt văn hóa tâm linh quan trọng của người dân địa phương.

Đặc biệt, năm nay là năm thứ 7 lễ hội Vía Bà không tổ chức đốt vàng mã, hướng đến nếp sống văn minh trong hoạt động tín ngưỡng. Bên cạnh phần lễ trang nghiêm, phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động như múa lân – sư – rồng, thi đấu bóng chuyền, chạy việt dã, hát tuồng và các trò chơi dân gian như đập ấm, kéo co, bịt mắt bắt vịt, nhảy bao bố…

Sau đây là một số hình ảnh ghi nhận tại lễ hội Vía Bà: