Lý do thường được đưa ra là “đơn hàng bất thường”, “hết hàng” hoặc thậm chí “bất khả kháng”. Thực tế này không chỉ xảy ra lẻ tẻ mà đã nhiều lần lặp lại trên các sàn thương mại điện tử tại quốc gia tỷ dân.
Cùng một kịch bản: “thiếu hàng”, “đơn bất thường”
Trong một vụ việc được truyền thông Trung Quốc phản ánh, một khách hàng tại tỉnh Quảng Đông đã đặt mua 100gram vàng trên nền tảng thương mại điện tử lớn của nước này là Taobao với tổng giá trị 51.700 NDT (gần 200 triệu đồng).
Thông tin sản phẩm thể hiện rõ đây là đơn đặt trước, có thời điểm giao cụ thể. Khi chốt đơn, bộ phận chăm sóc khách hàng xác nhận sẽ giao đúng hạn. Tuy nhiên, đến ngày hẹn, sản phẩm vẫn không được xuất kho.
Sau nhiều lần liên hệ, người mua bất ngờ nhận được phản hồi: nền tảng ghi nhận đây là “đơn hàng bất thường”, đề nghị khách yêu cầu hoàn tiền.
“Bất thường ở điểm nào? Tôi chỉ mua hàng như bình thường”, khách hàng bức xúc.
Ảnh chụp màn hình từ cửa hàng cho thấy hệ thống chú thích: “Đơn hàng bất thường (có dấu hiệu hoàn tiền hàng loạt hoặc tần suất cao sau thanh toán) có thể không giao hàng”.
Tuy nhiên, khi người mua liên hệ tổng đài nền tảng, phía chăm sóc khách hàng lại cho biết không ghi nhận bất cứ vi phạm hay dấu hiệu bất thường nào từ tài khoản này.
Một khách hàng khác tại tỉnh Phúc Kiến cũng đặt mua 50gram vàng tại cùng cửa hàng. Ban đầu, người này được trấn an rằng hàng sẽ được giao theo thứ tự.
Thế nhưng đến hạn, cửa hàng thông báo “thiếu hàng”, chỉ có thể hoàn tiền. Sau đó, lý do tiếp tục được thay đổi thành “đơn hàng bất thường”.
Điểm đáng chú ý là các sự việc trên diễn ra trong bối cảnh giá vàng leo thang nhanh chóng. Theo giá thị trường thời điểm đó, mỗi gram vàng tăng thêm khoảng 20 NDT (khoảng 77.000 đồng) so với mức giá khi các đơn hàng được chốt.
Chênh lệch tưởng chừng không lớn nhưng với những đơn hàng vài chục đến hàng trăm gram, mức lỗ tiềm ẩn với bên bán là đáng kể.
“Giá tăng thì họ không muốn giao hàng nữa?”, một khách đặt câu hỏi. “Nếu vậy, rủi ro thị trường chẳng phải người bán phải tự chịu sao?”
Rủi ro mua vàng online khi thị trường nóng sốt
Trong các trường hợp này, cụm từ “đơn hàng bất thường” thường được viện dẫn. Một số cửa hàng cho biết nền tảng thương mại điện tử đã đánh dấu giao dịch có dấu hiệu bất thường nên không thể giao hàng.
Tuy nhiên, theo phản hồi từ phía khách hàng, họ chỉ thực hiện giao dịch mua bình thường, không hủy ngang nhiều lần hay có hành vi bất thường về kỹ thuật. Điều này làm dấy lên nghi vấn rằng việc từ chối giao hàng có thể liên quan trực tiếp đến biến động giá vàng.
Thực tế, vàng là mặt hàng có độ nhạy cảm cao với thị trường. Khi giá tăng mạnh sau thời điểm khách đặt mua, nếu buộc phải giao theo giá cũ, người bán có thể chịu lỗ đáng kể. Với những đơn hàng số lượng lớn, mức chênh lệch có thể lên tới hàng chục nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn NDT.
Theo phân tích của một luật sư Trung Quốc, việc viện dẫn giá vàng tăng để từ chối giao hàng là không có cơ sở pháp lý.
Căn cứ quy định của Bộ luật Dân sự Trung Quốc, khi hợp đồng mua bán đã được xác lập hợp pháp và bên mua đã hoàn tất nghĩa vụ thanh toán, bên bán có trách nhiệm thực hiện giao hàng theo thỏa thuận. Nếu không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, bên vi phạm phải chịu trách nhiệm dân sự, bao gồm tiếp tục thực hiện hợp đồng hoặc bồi thường thiệt hại.
Giá cả biến động được xem là rủi ro thương mại thông thường, không thuộc trường hợp “bất khả kháng” như thiên tai, chiến tranh hay sự kiện ngoài khả năng kiểm soát. Nói cách khác, người bán không thể lấy lý do giá tăng để đơn phương hủy nghĩa vụ giao hàng.
Những vụ việc trên cho thấy một rủi ro ít được nhắc đến khi mua vàng trực tuyến: rủi ro không phải từ sản phẩm mà từ việc thực thi hợp đồng khi thị trường biến động mạnh.
Trong các đợt vàng “sóng lớn”, tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) khiến giao dịch tăng vọt. Cửa hàng có thể nhận lượng đặt trước lớn ở một mức giá nhưng khi thị trường đảo chiều nhanh chóng, việc đảm bảo nguồn hàng đúng giá cũ sẽ tạo áp lực tài chính không nhỏ.
Ở chiều ngược lại, người tiêu dùng nếu chỉ được hoàn tiền gốc sẽ mất cơ hội hưởng lợi từ mức giá thấp đã chốt, đồng thời phải mua lại với giá cao hơn.
Giới chuyên gia Trung Quốc khuyến nghị, khi mua vàng online, người tiêu dùng cần lưu giữ đầy đủ hóa đơn, xác nhận thanh toán và theo dõi sát thời hạn giao hàng. Nếu phát sinh tranh chấp, nên yêu cầu sàn thương mại điện tử can thiệp sớm và khi cần có thể khiếu nại tới cơ quan chức năng hoặc khởi kiện.
Theo Baidu
